Nhận biết dấu hiệu ung thư tuyến giáp ở trẻ em cha mẹ cần biết

Ung thư tuyến giáp thường được xem là bệnh lý gặp ở người trưởng thành, đặc biệt là phụ nữ. Tuy nhiên, trên thực tế, ung thư tuyến giáp ở trẻ em tuy hiếm nhưng hoàn toàn có thể xảy ra, và đáng lo ngại hơn là bệnh thường bị phát hiện muộn do các dấu hiệu ban đầu khá mờ nhạt, dễ nhầm lẫn với những vấn đề sức khỏe thông thường. Theo các nghiên cứu y khoa, nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, tỷ lệ sống sau 5 năm của trẻ mắc ung thư tuyến giáp có thể lên tới trên 95%. Điều này cho thấy: nhận biết sớm dấu hiệu ung thư tuyến giáp ở trẻ em chính là chìa khóa quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe và tương lai của trẻ. Bài viết này, Thuốc Ung Thư sẽ giúp cha mẹ hiểu rõ ung thư tuyến giáp ở trẻ em là gì, nhận diện những dấu hiệu cảnh báo sớm dễ bị bỏ qua.

Bệnh tuyến giáp ở trẻ em là gì?

Tuyến giáp là một cơ quan nội tiết quan trọng, có hình dạng như cánh bướm và nằm ở phía trước cổ. Tuyến này sản xuất các hormone chủ yếu là T3 và T4, giữ vai trò then chốt trong việc điều hòa hoạt động trao đổi chất, chuyển hóa năng lượng, nhịp tim, tiêu hóa, chức năng sinh sản cũng như sự ổn định của hệ thần kinh.

Ở trẻ em, hormone tuyến giáp đặc biệt cần thiết cho sự phát triển não bộ và hệ thần kinh, nhất là trong giai đoạn bào thai và hai năm đầu đời. Ngoài ra, tuyến giáp còn góp phần quan trọng vào quá trình tăng trưởng chiều cao, cân nặng và hoàn thiện thể chất trong suốt thời kỳ thiếu nhi và vị thành niên.

Bệnh tuyến giáp ở trẻ em là thuật ngữ dùng để chỉ các tình trạng rối loạn chức năng hoặc bất thường về cấu trúc tuyến giáp. Những rối loạn này nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển thể chất, trí tuệ và tâm lý của trẻ.

Các rối loạn tuyến giáp thường gặp ở trẻ em

• Suy giáp: Tuyến giáp hoạt động kém, không sản xuất đủ hormone cần thiết cho cơ thể.
• Cường giáp: Tuyến giáp tăng hoạt động, tiết quá nhiều hormone, gây rối loạn chuyển hóa.

Một số bệnh tuyến giáp ít gặp nhưng nghiêm trọng hơn

Ngoài các rối loạn chức năng phổ biến, trẻ em còn có thể mắc những bệnh lý tuyến giáp hiếm gặp, bao gồm:

• Ung thư tuyến giáp ở trẻ em
• Bướu nhân tuyến giáp
• Đa u tuyến nội tiết type 2 (MEN2)
• Hội chứng DICER1
• Bệnh đa polyp tuyến gia đình (FAP)
• Hội chứng PTEN hamartoma

Một số rối loạn tuyến giáp có yếu tố di truyền, triệu chứng có thể xuất hiện ngay sau sinh hoặc khởi phát muộn hơn trong quá trình trẻ lớn lên. Tin tốt là đa số bệnh lý tuyến giáp ở trẻ em có thể được kiểm soát hiệu quả nếu được chẩn đoán sớm và áp dụng phương pháp điều trị phù hợp.

Bệnh tuyến giáp ở trẻ em là bệnh gì

Ung thư tuyến giáp ở trẻ em có phổ biến không?

So với người lớn, ung thư tuyến giáp ở trẻ em là bệnh hiếm gặp, chiếm khoảng 1–2% tổng số ca ung thư tuyến giáp. Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là:

• Tỷ lệ mắc bệnh có xu hướng tăng nhẹ trong những năm gần đây
• Trẻ em thường được chẩn đoán bệnh ở giai đoạn muộn hơn người lớn
• Khi đã được phát hiện, bệnh thường tiến triển nhanh hơn nhưng đáp ứng điều trị tốt

Theo thống kê từ Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (American Cancer Society), ung thư tuyến giáp là loại ung thư nội tiết phổ biến nhất ở trẻ em và thanh thiếu niên.

Nguyên nhân gây bệnh tuyến giáp ở trẻ em

Các bệnh lý tuyến giáp ở trẻ em có thể xuất hiện ngay từ khi mới sinh hoặc phát triển dần trong những năm đầu đời. Nguyên nhân rất đa dạng, bao gồm cả yếu tố di truyền lẫn các tác động từ môi trường và sức khỏe của mẹ trong thai kỳ. Việc hiểu rõ các nguyên nhân này giúp phát hiện sớm, phòng ngừa biến chứng và giảm nguy cơ tiến triển thành những bệnh lý nghiêm trọng hơn như ung thư tuyến giáp ở trẻ em.

Yếu tố di truyền

Trẻ có người thân trực hệ như ông bà, cha mẹ hoặc anh chị em ruột từng mắc các bệnh tuyến giáp sẽ có nguy cơ cao hơn so với trẻ bình thường. Di truyền không chỉ làm tăng khả năng rối loạn chức năng tuyến giáp mà còn liên quan đến nguy cơ mắc các bệnh lý tuyến giáp ác tính ở trẻ.

Viêm tuyến giáp tự miễn

Viêm tuyến giáp tự miễn có thể xuất hiện từ sớm, khiến hệ miễn dịch tấn công nhầm tuyến giáp. Tình trạng viêm kéo dài làm suy giảm khả năng sản xuất hormone, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển thể chất và trí tuệ của trẻ nếu không được kiểm soát kịp thời.

Thiếu iod trong chế độ dinh dưỡng

Iod là vi chất thiết yếu cho quá trình tổng hợp hormone tuyến giáp. Trẻ thiếu iod dễ bị suy giáp, chậm tăng trưởng và rối loạn chuyển hóa. Đây vẫn là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây bệnh tuyến giáp ở trẻ em hiện nay.

Bất thường bẩm sinh của tuyến giáp

Một số trẻ sinh ra đã không có tuyến giáp, tuyến giáp kém phát triển, hoạt động không hiệu quả hoặc nằm sai vị trí (tuyến giáp lạc chỗ). Những bất thường này khiến cơ thể không được cung cấp đủ hormone tuyến giáp ngay từ đầu đời.

Ảnh hưởng từ bệnh lý tuyến giáp của mẹ

Người mẹ mắc bệnh tuyến giáp trong thai kỳ nhưng không điều trị hoặc điều trị không đúng cách có thể làm rối loạn sự phát triển tuyến giáp của thai nhi, làm tăng nguy cơ bệnh tuyến giáp ở trẻ sau sinh.

Tác động của phóng xạ và môi trường

Trẻ tiếp xúc với phóng xạ, dù trực tiếp hay gián tiếp, đều có nguy cơ cao mắc các bệnh tuyến giáp, trong đó có ung thư tuyến giáp ở trẻ em. Đây là yếu tố nguy cơ đã được nhiều nghiên cứu y học ghi nhận.

Tác dụng phụ của một số loại thuốc

Một số thuốc như lithium, oxcarbazepine… có thể ảnh hưởng đến chức năng tuyến giáp nếu sử dụng kéo dài, đặc biệt ở trẻ đang trong giai đoạn phát triển.

Rối loạn chức năng tuyến yên

Tổn thương tuyến yên dẫn đến thiếu hormone TSH – hormone đóng vai trò kích thích tuyến giáp hoạt động – có thể gây suy giáp trung ương, ảnh hưởng toàn diện đến sự phát triển của trẻ.

Dấu hiệu ung thư tuyến giáp ở trẻ em cha mẹ không nên bỏ qua

Bệnh lý tuyến giáp ở trẻ em tuy không quá phổ biến nhưng lại có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển thể chất, trí tuệ và tâm lý của trẻ. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường giúp chẩn đoán kịp thời, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và giúp trẻ phát triển khỏe mạnh, toàn diện.

Trong đó, cường giáp và suy giáp là hai rối loạn tuyến giáp thường gặp nhất ở trẻ em. Ngoài ra, các bệnh lý nghiêm trọng hơn như ung thư tuyến giáp hay bướu cổ cũng cần được đặc biệt lưu ý.

Dấu hiệu cường giáp ở trẻ em

Cường giáp xảy ra khi tuyến giáp hoạt động quá mức, sản xuất dư thừa hormone giáp. Trẻ em và thanh thiếu niên mắc cường giáp có thể xuất hiện các biểu hiện sau:

• Trẻ dễ lo lắng, cáu gắt, bồn chồn, giảm khả năng tập trung học tập
• Sụt cân nhanh dù ăn uống bình thường hoặc ăn nhiều
• Rối loạn tiêu hóa, thường xuyên tiêu chảy
• Nhịp tim nhanh, hồi hộp đánh trống ngực
• Thân nhiệt tăng, hay cảm thấy nóng, ra nhiều mồ hôi
• Run tay, yếu cơ, dễ mệt
• Rối loạn kinh nguyệt ở trẻ gái tuổi dậy thì
• Tuyến giáp to bất thường, có thể nhìn thấy hoặc sờ thấy vùng cổ phình ra

Dấu hiệu suy giáp ở trẻ em

Suy giáp là tình trạng tuyến giáp giảm sản xuất hormone, làm chậm quá trình trao đổi chất trong cơ thể. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Trẻ hay mệt mỏi, uể oải, khó tập trung, suy giảm trí nhớ (thường được mô tả như “sương mù não”)
• Nhạy cảm với lạnh, tay chân lạnh
• Khuôn mặt phù nhẹ, giọng nói trầm hoặc khàn
• Táo bón kéo dài
• Chậm tăng trưởng, chậm vận động ở trẻ nhỏ; dậy thì muộn ở trẻ lớn
• Tâm trạng buồn bã, ít giao tiếp, có biểu hiện trầm cảm
• Da khô, tóc xơ, dễ gãy rụng
• Tăng cân không rõ nguyên nhân
• Kinh nguyệt không đều ở trẻ nữ

Dấu hiệu ung thư tuyến giáp ở trẻ em

Ung thư tuyến giáp ở trẻ em xảy ra khi các tế bào tuyến giáp phát triển bất thường và hình thành khối u ác tính. Mặc dù hiếm gặp, nhưng trẻ thường có nguy cơ di căn hạch cao hơn người lớn, do đó cần đặc biệt cảnh giác.

Một số dấu hiệu ung thư tuyến giáp ở trẻ em có thể bao gồm:

• Xuất hiện khối u hoặc cục cứng vùng cổ, không đau
• Hạch cổ to, dai dẳng
• Khàn giọng kéo dài không rõ nguyên nhân
• Khó nuốt, khó thở, cảm giác vướng ở cổ
• Ho kéo dài không do nhiễm trùng

Với thể ung thư tuyến giáp thể tủy, trẻ còn có thể gặp các biểu hiện đặc trưng như: môi, lưỡi hoặc mí mắt phì đại, khô mắt, táo bón kéo dài.

Tin vui là, dù là bệnh lý ác tính, ung thư tuyến giáp ở trẻ em thường có tiên lượng tốt, tỷ lệ điều trị thành công cao nếu được phát hiện sớm và theo dõi đúng cách.

Phụ huynh nên cảnh giác với các u, hạch vùng cổ của trẻ vì có thể là dấu hiệu ung thư

Dấu hiệu bướu cổ ở trẻ em

Bướu cổ là tình trạng tuyến giáp to lên bất thường, có thể lan tỏa toàn bộ tuyến hoặc xuất hiện dưới dạng nhân giáp. Triệu chứng của bướu cổ ở trẻ khá đa dạng, phụ thuộc vào kích thước và chức năng tuyến giáp:

• Biểu hiện suy giáp: mệt mỏi, da khô, chậm phát triển thể chất
• Biểu hiện cường giáp: tim đập nhanh, sụt cân, run tay, ra mồ hôi nhiều
• Mắt lồi
• Khàn giọng
• Đau hoặc tức vùng cổ họng
• Nuốt khó, nuốt đau khiến trẻ chán ăn
• Khó thở, đặc biệt khi nằm ngửa
• Ho kéo dài, không rõ nguyên nhân

Các bệnh lý tuyến giáp thường gặp ở trẻ em

Tuyến giáp đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa chuyển hóa, tăng trưởng và phát triển toàn diện của trẻ. Khi cơ quan này gặp rối loạn, sức khỏe thể chất lẫn trí tuệ của trẻ có thể bị ảnh hưởng đáng kể. Dưới đây là những bệnh lý tuyến giáp thường gặp ở trẻ em mà cha mẹ cần lưu ý.

Suy giáp ở trẻ em

Suy giáp là tình trạng tuyến giáp hoạt động kém, không sản xuất đủ hormone cần thiết cho cơ thể. Hệ quả là quá trình chuyển hóa diễn ra chậm, ảnh hưởng đến tăng trưởng, phát triển trí não và thể chất của trẻ.

Trẻ có thể bị suy giáp bẩm sinh với tỷ lệ khoảng 1/4.000 trẻ sơ sinh. Ngoài ra, bệnh cũng có thể xuất hiện trong quá trình lớn lên, phổ biến nhất là do viêm tuyến giáp Hashimoto – một bệnh tự miễn, trong đó hệ miễn dịch tấn công chính tuyến giáp. Tình trạng này thường gặp ở trẻ em gái nhiều hơn trẻ em trai.

Cường giáp ở trẻ em

Trái ngược với suy giáp, cường giáp xảy ra khi tuyến giáp hoạt động quá mức, tiết ra lượng hormone cao hơn nhu cầu của cơ thể. Điều này khiến quá trình chuyển hóa tăng tốc, trẻ có thể sụt cân nhanh, hồi hộp, run tay, khó ngủ.

Nguyên nhân thường gặp nhất của cường giáp ở trẻ em là bệnh Graves (Basedow), cũng thuộc nhóm rối loạn tự miễn. Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, bệnh có thể gây ảnh hưởng đến tim mạch và sự phát triển lâu dài của trẻ.

Ung thư tuyến giáp ở trẻ em

Mặc dù không phổ biến, ung thư tuyến giáp ở trẻ em vẫn là bệnh lý cần đặc biệt lưu tâm. Trẻ có nguy cơ cao hơn nếu có tiền sử gia đình mắc bệnh tuyến giáp, từng tiếp xúc với phóng xạ, hoặc mắc các hội chứng di truyền như đa u tuyến nội tiết, hội chứng Down…

Điểm tích cực là ung thư tuyến giáp ở trẻ em thường có tiên lượng tốt. Nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ, trẻ vẫn có khả năng học tập, sinh hoạt và phát triển gần như bình thường.

Bướu cổ ở trẻ em

So với người lớn, tỷ lệ bướu cổ ở trẻ em thấp hơn. Phần lớn các trường hợp là bướu lành tính, tuy nhiên khi bướu phát triển lớn có thể gây cảm giác nuốt nghẹn, khó thở, khiến trẻ mệt mỏi và chán ăn.

Dạng thường gặp nhất là bướu giáp đơn thuần (bướu giáp lan tỏa). Tuyến giáp to đều nhưng không làm rối loạn chức năng, nồng độ hormone giáp vẫn trong giới hạn bình thường. Đây là bệnh lành tính và hầu như không ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của trẻ nếu được theo dõi đúng cách.

Khi nào phụ huynh nên đưa trẻ đi khám?

Phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi nhận thấy những biểu hiện bất thường về sức khỏe hoặc có nghi ngờ liên quan đến bệnh lý tuyến giáp. Việc khám và xét nghiệm tại các bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa Nội tiết sẽ giúp tầm soát nguy cơ và chẩn đoán sớm, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và hỗ trợ sự phát triển lâu dài của trẻ.

Trong quá trình thăm khám, cha mẹ cần cung cấp đầy đủ thông tin về các triệu chứng mà trẻ gặp phải, đồng thời chia sẻ tiền sử gia đình có người mắc bệnh tuyến giáp như suy giáp, cường giáp hay ung thư tuyến giáp. Đây là yếu tố quan trọng giúp bác sĩ định hướng chẩn đoán chính xác hơn.

Đặc biệt, nếu trong gia đình đã từng có người mắc các bệnh lý tuyến giáp, phụ huynh nên theo dõi sức khỏe của trẻ sát sao hơn, chủ động kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm những bất thường, nhất là nguy cơ ung thư tuyến giáp ở trẻ em – dù hiếm gặp nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu được chẩn đoán sớm.

Chẩn đoán các bệnh lý tuyến giáp ở trẻ nhỏ

Ở giai đoạn sơ sinh, trẻ thường được thực hiện sàng lọc tuyến giáp sau sinh khoảng 48 giờ thông qua xét nghiệm máu lấy ở gót chân hoặc mu bàn tay. Mục đích của xét nghiệm này là đo nồng độ hormone TSH nhằm phát hiện sớm các rối loạn chức năng tuyến giáp, đặc biệt là suy giáp bẩm sinh. Khi chỉ số TSH tăng cao, phụ huynh cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, theo dõi và can thiệp kịp thời.

Đối với trẻ lớn hơn, việc chẩn đoán bệnh tuyến giáp không chỉ dựa vào xét nghiệm máu mà còn cần đánh giá lâm sàng toàn diện. Bác sĩ sẽ xem xét các biểu hiện như chậm phát triển thể chất, rối loạn tăng trưởng, thay đổi cân nặng bất thường hoặc các dấu hiệu vùng cổ. Trong trường hợp nghi ngờ tuyến giáp phì đại hoặc kết quả xét nghiệm cho thấy chức năng tuyến giáp bất thường, siêu âm tuyến giáp sẽ được chỉ định để hỗ trợ chẩn đoán chính xác hơn.

Một số trẻ có thể được phát hiện nhân tuyến giáp hoặc nang nhỏ dưới 1cm, đây thường là tổn thương lành tính và ít gây nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu hình ảnh siêu âm gợi ý bất thường hoặc có nguy cơ ác tính, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết chọc hút kim nhỏ (FNA) để xác định bản chất tế bào, qua đó loại trừ hoặc phát hiện sớm ung thư tuyến giáp ở trẻ em.

Sàng lọc sơ sinh giúp phát hiện sớm các bệnh rối loạn chuyển hóa, bệnh nội tiết ở trẻ

Điều trị bệnh tuyến giáp ở trẻ em

Các bệnh lý tuyến giáp ở trẻ em có thể ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển thể chất và trí tuệ nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Tuy nhiên, tin vui là hầu hết các trường hợp đều có thể kiểm soát hiệu quả bằng phương pháp điều trị phù hợp, giúp trẻ duy trì cuộc sống gần như bình thường.

Với trẻ mắc suy giáp, bác sĩ thường chỉ định sử dụng hormone thay thế Levothyroxine. Đây là phương pháp điều trị nền tảng, thường cần duy trì lâu dài hoặc suốt đời nhằm đảm bảo cơ thể trẻ có đủ hormone giáp cho quá trình tăng trưởng và phát triển.

Trong khi đó, cường giáp ở trẻ em có thể được điều trị bằng thuốc kháng giáp, iod phóng xạ hoặc can thiệp phẫu thuật, tùy thuộc vào mức độ bệnh, nguyên nhân cũng như khả năng đáp ứng điều trị của từng trẻ. Đối với những trường hợp nghi ngờ hoặc đã xác định dấu hiệu ung thư tuyến giáp ở trẻ em, bác sĩ sẽ cân nhắc phẫu thuật cắt tuyến giáp kết hợp điều trị iod phóng xạ nhằm loại bỏ triệt để tế bào ung thư và hạn chế nguy cơ tái phát.

Việc tuân thủ điều trị đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Phụ huynh cần theo dõi sát sao, nhắc nhở trẻ dùng thuốc đúng liều, đúng thời gian theo chỉ định y tế, bởi một số trẻ có tâm lý chủ quan, tự ý ngưng thuốc khi thấy triệu chứng thuyên giảm. Điều này có thể khiến bệnh tái phát hoặc diễn tiến nặng hơn. Các chuyên gia khuyến cáo trẻ mắc bệnh tuyến giáp nên được xét nghiệm máu định kỳ mỗi 3–6 tháng để kiểm soát nồng độ hormone giáp ở mức ổn định.

Phòng ngừa bệnh tuyến giáp ở trẻ em

Bên cạnh điều trị, phòng ngừa bệnh tuyến giáp cũng là yếu tố không thể bỏ qua. Phụ huynh nên xây dựng cho trẻ chế độ dinh dưỡng cân đối, đa dạng và phù hợp với độ tuổi. Trong đó, iod là vi chất thiết yếu cho hoạt động của tuyến giáp, trẻ cần được cung cấp khoảng 150 mcg iod mỗi ngày thông qua thực phẩm như cá biển, hải sản, khoai tây, rong biển và muối iod.

Ngoài ra, với những trẻ có chức năng tuyến giáp hoạt động kém hoặc có nguy cơ cao, việc bổ sung thêm vitamin D, kẽm và selen theo tư vấn của bác sĩ sẽ góp phần hỗ trợ quá trình chuyển hóa hormone giáp, đồng thời nâng cao sức khỏe tổng thể cho trẻ.

Xem thêm

• Ung thư tuyến giáp: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiện nay
• Tìm hiểu chi tiết ung thư tuyến giáp thể nang
• Ung thư tuyến giáp thể tủy: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Kết luận

Ung thư tuyến giáp ở trẻ em không còn là bệnh hiếm gặp như nhiều cha mẹ vẫn nghĩ, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện kịp thời. Việc nhận biết sớm dấu hiệu ung thư tuyến giáp ở trẻ em như khối u cổ, khàn giọng kéo dài hay khó nuốt giúp tăng đáng kể hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ biến chứng lâu dài. Chủ động quan sát những thay đổi bất thường và đưa trẻ đi khám sớm chính là cách thiết thực nhất để bảo vệ sức khỏe và tương lai của trẻ.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Ung thư tuyến giáp ở trẻ em có nguy hiểm không?

Nếu phát hiện sớm, bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát tốt.

Trẻ bao nhiêu tuổi có thể mắc bệnh?

Có thể gặp ở mọi lứa tuổi, phổ biến hơn ở trẻ lớn và thanh thiếu niên.

Có nên tầm soát tuyến giáp cho trẻ không?

Nên tầm soát nếu trẻ có yếu tố nguy cơ hoặc tiền sử gia đình.