Ung thư tuyến giáp có lây không và lây qua đường nào?

Ung thư tuyến giáp là một trong những bệnh ung thư có tỷ lệ phát hiện ngày càng tăng, đặc biệt ở nữ giới. Khi trong gia đình hoặc môi trường làm việc có người mắc bệnh, rất nhiều người đặt ra câu hỏi: ung thư tuyến giáp có lây không, có cần tránh tiếp xúc hay cách ly không?

Đây không chỉ là thắc mắc y học đơn thuần, mà còn liên quan trực tiếp đến tâm lý sợ hãi, kỳ thị và chất lượng sống của người bệnh. Thực tế, không ít bệnh nhân chia sẻ rằng họ bị xa lánh chỉ vì những hiểu lầm sai lệch về khả năng “lây nhiễm” của ung thư. Trong bài viết này, với góc nhìn của y học hiện đại và kinh nghiệm lâm sàng, Thuốc Ung thư sẽ giúp bạn: Trả lờicâu hỏi ung thư tuyến giáp có lây không?

Tổng quan về bệnh ung thư tuyến giáp

Tuyến giáp là một trong những tuyến nội tiết quan trọng nhất của cơ thể, đóng vai trò điều hòa quá trình chuyển hóa, tăng trưởng và nhiều hoạt động sống thiết yếu. Vì vậy, khi tuyến giáp gặp vấn đề, đặc biệt là các bệnh lý ác tính, sức khỏe tổng thể sẽ bị ảnh hưởng đáng kể. Vậy ung thư tuyến giáp là gì?

Ung thư tuyến giáp là tình trạng các tế bào tại tuyến giáp tăng sinh bất thường, mất kiểm soát và hình thành khối u ác tính. Các tế bào ung thư này có khả năng xâm lấn mô xung quanh và di căn nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

Ung thư tuyến giáp có tỷ lệ chữa khỏi cao nếu được phát hiện sớm

Hiện nay, ung thư tuyến giáp được chia thành 4 thể bệnh chính, bao gồm:

• Ung thư tuyến giáp thể nhú: Là dạng thường gặp nhất, chiếm khoảng 70–80% tổng số ca mắc. Bệnh khởi phát từ tế bào nang tuyến giáp và có tốc độ tiến triển chậm, tiên lượng điều trị tốt.
• Ung thư tuyến giáp thể nang: Chiếm khoảng 20–25% các trường hợp. Thể bệnh này cũng phát sinh từ tế bào nang và thường gặp ở người trung niên.
• Ung thư tuyến giáp thể tủy: Ít gặp hơn, chỉ khoảng 4% tổng số ca, xuất phát từ tế bào C của tuyến giáp – nơi sản xuất hormone calcitonin.
• Ung thư tuyến giáp không biệt hóa: Là thể hiếm và nguy hiểm nhất, chiếm khoảng 1% số ca. Bệnh tiến triển nhanh, xâm lấn mạnh và khó điều trị.

Giống như nhiều bệnh ung thư khác, ung thư tuyến giáp thường diễn tiến âm thầm ở giai đoạn đầu và không có triệu chứng rõ ràng. Phần lớn trường hợp được phát hiện tình cờ trong quá trình khám sức khỏe định kỳ hoặc theo dõi các bệnh lý tuyến giáp khác.

Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể gặp một số dấu hiệu như:

• Xuất hiện khối u ở vùng cổ, có thể quan sát hoặc sờ thấy. Khối u thường cứng, ranh giới rõ, di động theo động tác nuốt. Khi khối u phát triển lớn có thể gây chèn ép, dẫn đến khàn tiếng, khó nuốt, nuốt vướng hoặc khó thở.
• Nổi hạch cổ bất thường, thường cùng bên với khối u tuyến giáp. Hạch có thể nhỏ, mềm và di động.
• Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân.
• Trường hợp nặng có thể xuất hiện tổn thương da vùng cổ, thâm nhiễm, loét hoặc chảy máu.

Nhờ sự tiến bộ của y học hiện đại, ung thư tuyến giáp được đánh giá là một trong những loại ung thư có tiên lượng tốt nhất. Nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ, tỷ lệ kiểm soát và chữa khỏi bệnh có thể lên tới khoảng 90%.

Ung thư tuyến giáp có lây không?

Ung thư tuyến giáp (Thyroid Cancer) là một trong những loại ung thư thường gặp và có xu hướng gia tăng nhanh trong những năm gần đây. Theo thống kê của GLOBOCAN năm 2020, trên toàn thế giới ghi nhận hơn 586.000 ca mắc mới và hơn 43.000 ca tử vong do ung thư tuyến giáp. Những con số này cho thấy mức độ phổ biến của bệnh, đồng thời cũng khiến không ít người lo lắng và hiểu lầm về khả năng lây lan của căn bệnh này.

Một trong những thắc mắc thường gặp nhất là: ung thư tuyến giáp có lây không?

Ung thư tuyến giáp có phải là bệnh truyền nhiễm?

Câu trả lời là KHÔNG. Ung thư tuyến giáp không phải bệnh lây nhiễm và không thể truyền từ người này sang người khác dưới bất kỳ hình thức tiếp xúc thông thường nào.

Về bản chất, ung thư tuyến giáp xảy ra khi các tế bào trong tuyến giáp phát triển bất thường và mất kiểm soát, từ đó hình thành khối u ác tính. Quá trình này liên quan chủ yếu đến:

• Yếu tố di truyền
• Môi trường sống
• Thói quen sinh hoạt và lối sống
• Tiếp xúc với bức xạ hoặc các yếu tố nguy cơ khác

Ung thư tuyến giáp không do vi khuẩn hay virus gây ra, vì vậy không thể lây qua không khí, tiếp xúc da, dùng chung đồ cá nhân, ăn uống chung, hôn, ôm hay quan hệ tình dục.

Vì sao có nhiều người trong cùng gia đình mắc ung thư tuyến giáp?

Thực tế, có những gia đình ghi nhận nhiều thành viên cùng mắc một loại ung thư, khiến nhiều người lầm tưởng rằng bệnh có thể “lây trong nhà”. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng hiện tượng này thường liên quan đến:

• Yếu tố di truyền: Các thành viên có thể mang chung đột biến gen làm tăng nguy cơ ung thư.
• Môi trường sống tương đồng: Cùng sinh hoạt trong môi trường có yếu tố nguy cơ (ô nhiễm, bức xạ…).
• Lối sống giống nhau: Chế độ ăn uống, thói quen hút thuốc, sinh hoạt không lành mạnh.
• Tiếp xúc chung tác nhân gây ung thư trong thời gian dài.

Như vậy, không phải ung thư lây lan trong gia đình, mà là các yếu tố nguy cơ giống nhau làm tăng khả năng mắc bệnh.

Có trường hợp nào ung thư có thể “lây” không?

Một số nghiên cứu ghi nhận những tình huống cực kỳ hiếm gặp, liên quan đến cấy ghép nội tạng. Trong một số ca đặc biệt, người nhận tạng có thể phát triển loại ung thư tương tự người hiến. Tình trạng này được gọi là ung thư liên quan đến cấy ghép.

Tuy nhiên:

• Tỷ lệ xảy ra rất thấp
• Chủ yếu gặp trong cấy ghép tủy xương hoặc ghép thận
• Chưa có đủ bằng chứng để xem đây là hình thức “lây nhiễm” theo nghĩa thông thường

Vì vậy, trong đời sống hằng ngày, nguy cơ này gần như không đáng kể.

Với câu hỏi ung thư tuyến giáp có lây không, câu trả lời rõ ràng là hoàn toàn không lây nhiễm. Mọi người không cần lo lắng khi sinh hoạt, làm việc hay tiếp xúc với người mắc ung thư tuyến giáp. Việc hiểu đúng về bệnh không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe tinh thần của bản thân mà còn góp phần xóa bỏ kỳ thị, mang lại sự cảm thông và hỗ trợ tốt hơn cho người bệnh.

Bệnh ung thư tuyến giáp có lây không?

Ung thư tuyến giáp có di truyền không?

Nhiều người khi nghe đến ung thư tuyến giáp thường băn khoăn liệu ung thư tuyến giáp có lây không hoặc có liên quan đến yếu tố di truyền trong gia đình hay không. Thực tế, ung thư tuyến giáp không phải là bệnh lây nhiễm, không truyền từ người này sang người khác qua tiếp xúc, ăn uống hay sinh hoạt chung.

Về mặt di truyền, các nghiên cứu y học cho thấy chỉ khoảng 5–10% trường hợp ung thư tuyến giáp có liên quan đến đột biến gen di truyền. Phần lớn các ca này thường gắn với hội chứng đa u tân sinh nội tiết (MEN – Multiple Endocrine Neoplasia), đặc biệt là MEN2A và MEN2B, do sự thay đổi của gen RET. Những người mang đột biến gen này có nguy cơ cao hơn mắc ung thư tuyến giáp thể tủy. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải ai mang đột biến gen RET cũng chắc chắn sẽ phát triển ung thư tuyến giáp.

Thống kê cho thấy, khoảng 90–95% trường hợp ung thư tuyến giáp là không do di truyền, mà xuất phát từ các yếu tố nguy cơ khác như: tuổi tác, tiền sử bệnh lý cá nhân, từng tiếp xúc với tia xạ, rối loạn nội tiết, chế độ sinh hoạt thiếu lành mạnh hoặc tác động từ môi trường. Những trường hợp này thường được gọi là ung thư “tự phát”.

Dù ung thư tuyến giáp không lây, nhưng nếu trong gia đình có người từng mắc bệnh, người thân thuộc thế hệ thứ nhất (cha mẹ, anh chị em ruột, con cái) vẫn có nguy cơ cao hơn so với dân số chung. Vì vậy, việc khám sức khỏe định kỳ, siêu âm tuyến giáp và tầm soát sớm là rất cần thiết, đặc biệt với những gia đình có tiền sử bệnh lý tuyến giáp hoặc ung thư.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây ung thư tuyến giáp

Cho đến nay, y học vẫn chưa xác định được một nguyên nhân cụ thể nào dẫn đến ung thư tuyến giáp. Tuy nhiên, qua nhiều nghiên cứu và thống kê lâm sàng, các chuyên gia đã ghi nhận một số yếu tố có thể làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh.

Yếu tố di truyền là một trong những nguy cơ đáng lưu ý. Những người có người thân trong gia đình từng mắc ung thư tuyến giáp hoặc các bệnh lý tuyến giáp ác tính sẽ có nguy cơ cao hơn so với dân số chung.

Giới tính và nội tiết tố cũng đóng vai trò quan trọng. Thực tế cho thấy nữ giới có tỷ lệ mắc ung thư tuyến giáp cao hơn nam giới từ 2–4 lần. Nguyên nhân được cho là do sự tác động của hormone, khiến tuyến giáp dễ hình thành các nhân hoặc bướu, lâu dài có thể tiến triển ác tính.

Bên cạnh đó, các bệnh lý tuyến giáp nền như bướu nhân tuyến giáp, viêm tuyến giáp, suy giáp, cường giáp hay bệnh Basedow nếu không được theo dõi và điều trị đúng cách cũng có thể làm tăng nguy cơ phát triển thành ung thư.

Phơi nhiễm phóng xạ là yếu tố nguy cơ đã được chứng minh rõ ràng, đặc biệt ở những người từng tiếp xúc với phóng xạ qua đường hô hấp, tiêu hóa hoặc xạ trị vùng đầu – cổ từ khi còn nhỏ.

Ngoài ra, một số yếu tố khác như chế độ i-ốt không cân bằng (thiếu hoặc thừa), hút thuốc lá, uống rượu bia thường xuyên, thừa cân – béo phì cũng được xem là những tác nhân góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Các biện pháp giúp phòng ngừa ung thư tuyến giáp hiệu quả

Ung thư tuyến giáp là một trong những bệnh lý ung thư có tiên lượng tốt nếu được phát hiện sớm. Bên cạnh thắc mắc phổ biến như ung thư tuyến giáp có lây không (câu trả lời là không lây nhiễm từ người sang người), nhiều người cũng rất quan tâm đến việc làm thế nào để giảm nguy cơ mắc bệnh. Dưới đây là những biện pháp phòng ngừa bạn nên áp dụng:

Xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý: Một chế độ ăn khoa học, đầy đủ dưỡng chất đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ tuyến giáp. Cần đảm bảo cung cấp đủ i-ốt trong khẩu phần ăn hằng ngày, đặc biệt với phụ nữ mang thai và trẻ em. Bên cạnh đó, nên tăng cường rau xanh, trái cây tươi để hỗ trợ cân bằng hormone tuyến giáp, đồng thời hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh và các món nhiều dầu mỡ.

Duy trì lối sống lành mạnh: Thói quen sinh hoạt khoa học giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc các bệnh lý nội tiết. Việc tập thể dục đều đặn, hạn chế bia rượu, tránh sử dụng chất kích thích và nói không với thuốc lá sẽ góp phần bảo vệ chức năng tuyến giáp cũng như sức khỏe tổng thể.

Kiểm soát cân nặng hợp lý: Thừa cân, béo phì có thể làm rối loạn chuyển hóa và ảnh hưởng đến hoạt động của tuyến giáp. Do đó, duy trì cân nặng ổn định ở mức phù hợp là yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ bệnh lý tuyến giáp nói chung.

Hạn chế tiếp xúc với môi trường bức xạ: Bức xạ ion hóa được xem là yếu tố nguy cơ cao đối với ung thư tuyến giáp. Trong trường hợp bắt buộc phải làm việc tại môi trường có bức xạ, cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn và trang bị đầy đủ thiết bị bảo hộ.

Thăm khám sức khỏe định kỳ: Khám sức khỏe tổng quát 6 tháng/lần giúp phát hiện sớm các bất thường của tuyến giáp, từ đó can thiệp kịp thời, hạn chế biến chứng và nâng cao hiệu quả điều trị nếu không may mắc bệnh.

Bổ sung đủ lượng i-ốt là điều cần thiết trong công tác phòng bệnh ung thư tuyến giáp

Xem thêm

• Tìm hiểu các giai đoạn của ung thư tuyến giáp từ sớm đến muộn
• Dấu hiệu ung thư tuyến giáp giai đoạn đầu bạn không nên chủ quan
• Ung thư tuyến giáp có nguy hiểm không? Tỷ lệ chữa khỏi là bao nhiêu

Kết luận

Nhiều người khi tìm hiểu về căn bệnh này thường lo lắng ung thư tuyến giáp có lây không. Trên thực tế, ung thư tuyến giáp không phải là bệnh truyền nhiễm và không lây từ người sang người qua tiếp xúc sinh hoạt hằng ngày. Việc hiểu đúng về nguyên nhân và yếu tố nguy cơ sẽ giúp người bệnh chủ động hơn trong phòng ngừa và tầm soát sớm.

Thay vì lo lắng vô căn cứ về việc ung thư tuyến giáp có lây không, bạn và gia đình hãy hoàn toàn yên tâm rằng căn bệnh này không lây truyền qua đường ăn uống hay bất kỳ hình thức tiếp xúc thân mật nào. Thực tế, mối bận tâm chính xác hơn nên dành cho yếu tố ung thư tuyến giáp di truyền và các tác nhân môi trường. Do đó, sự đồng hành, sẻ chia yêu thương không khoảng cách chính là liều thuốc tinh thần tốt nhất cho người bệnh lúc này. Đồng thời, việc chủ động tầm soát ung thư tuyến giáp định kỳ tại các cơ sở uy tín chính là lá chắn an toàn và khoa học nhất để bạn bảo vệ sức khỏe bền vững cho cả gia đình.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp về ung thư tuyến giáp (FAQ)

Ung thư tuyến giáp có chữa khỏi không?

Có. Tỷ lệ sống sau 5 năm của thể nhú > 90% nếu phát hiện sớm.

Ung thư tuyến giáp sống được bao lâu?

Phụ thuộc loại bệnh, giai đoạn và điều trị. Nhiều bệnh nhân sống khỏe mạnh hàng chục năm.

Ung thư tuyến giáp có tái phát không?

Có thể, nhưng kiểm soát tốt nếu theo dõi định kỳ.

Sau điều trị có sinh hoạt bình thường không?

Hoàn toàn có thể, đa số bệnh nhân quay lại cuộc sống bình thường.