Ung thư vòm họng ở trẻ em​: Những điều cha mẹ cần biết

Trong thực tế lâm sàng, không ít trường hợp trẻ bị ung thư vòm họng được phát hiện muộn vì các triệu chứng ban đầu rất dễ nhầm lẫn với những bệnh tai mũi họng thông thường như viêm mũi xoang, viêm tai giữa hay cảm cúm kéo dài. Trẻ nghẹt mũi, chảy máu mũi nhẹ, sốt dai dẳng… thường khiến cha mẹ chủ quan hoặc điều trị theo kinh nghiệm tại nhà.

Tuy nhiên, ung thư vòm họng ở trẻ em, dù không phổ biến, vẫn là một bệnh lý nguy hiểm nếu không được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Bài viết này, Thuốc Ung Thư xây dựng với mục tiêu cung cấp cho cha mẹ kiến thức y khoa chính xác, dễ hiểu và thực tế, giúp nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo, hiểu rõ nguyên nhân, mức độ nguy hiểm cũng như thời điểm cần đưa trẻ đi khám chuyên khoa.

Ung thư vòm họng ở trẻ em

Ung thư vòm họng, còn được gọi là ung thư biểu mô vòm họng (Nasopharyngeal Carcinoma – NPC), là bệnh lý ác tính xuất hiện tại khu vực vòm mũi họng. Các tổn thương ung thư thường hình thành ở thành sau vòm họng, vùng thắt vòm hoặc ngách hầu – những vị trí khó quan sát bằng mắt thường, khiến việc phát hiện sớm gặp nhiều trở ngại. Đây là một trong những loại ung thư thuộc nhóm bệnh lý đầu – cổ, có tốc độ tiến triển nhanh nếu không được kiểm soát kịp thời.

Về mặt mô bệnh học, ung thư vòm họng chủ yếu bao gồm ung thư biểu mô tế bào vảy và ung thư biểu mô không biệt hóa. Trong đó, tế bào vảy vốn hiện diện ở bề mặt da và các lớp niêm mạc, còn tế bào không biệt hóa là những tế bào chưa hoàn thiện về cấu trúc và chức năng, có khả năng tăng sinh mạnh và dễ lan rộng.

Trước đây, bệnh thường gặp ở người trưởng thành và người cao tuổi. Tuy nhiên, những năm gần đây, bệnh ung thư vòm họng ở trẻ em có xu hướng gia tăng và ngày càng trẻ hóa, trở thành mối lo ngại đáng kể trong lĩnh vực nhi khoa ung bướu.

Nhiều yếu tố được cho là liên quan đến sự hình thành bệnh ở trẻ nhỏ, trong đó nổi bật là nhiễm virus Epstein-Barr (EBV). Ngoài ra, trẻ thường xuyên hít phải khói thuốc lá thụ động, sinh sống trong môi trường ô nhiễm, vệ sinh răng miệng kém hoặc sử dụng thực phẩm bảo quản lạnh, thực phẩm chế biến không đảm bảo an toàn cũng làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh.

Ở lứa tuổi đang phát triển, hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện, vì vậy ung thư vòm họng có thể tiến triển nhanh hơn so với người lớn. Nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, các tế bào ung thư có thể xâm lấn và di căn sang nhiều cơ quan khác, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tính mạng của trẻ.

Virus EBV là nguyên nhân gây ra ung thư vòm họng ở trẻ em

Triệu chứng ung thư vòm họng ở trẻ em

Trong những năm gần đây, ung thư vòm họng ở trẻ em có xu hướng gia tăng và trở thành mối quan tâm lớn của nhiều bậc phụ huynh. Do hệ miễn dịch của trẻ còn non yếu, bệnh không chỉ tiến triển nhanh mà còn rất khó phát hiện ở giai đoạn sớm. Đáng lo ngại hơn, các dấu hiệu ban đầu thường khá mơ hồ, dễ bị nhầm lẫn với những bệnh lý tai mũi họng thông thường, khiến việc chẩn đoán bị chậm trễ và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của trẻ.

Một số triệu chứng thường gặp có thể kể đến như:

Nghẹt mũi, chảy nước mũi kéo dài: Trẻ có thể bị nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi liên tục dù không mắc cảm lạnh hay viêm mũi dị ứng. Ở giai đoạn đầu, tình trạng này thường xuất hiện ở một bên mũi. Khi khối u phát triển lớn hơn và gây chèn ép, trẻ có thể cảm thấy khó thở, tắc nghẽn cả hai bên mũi. Đây là dấu hiệu sớm nhưng rất dễ bị bỏ qua nếu không được theo dõi kỹ.

Chảy máu cam bất thường: Chảy máu mũi tái diễn, không rõ nguyên nhân cũng là một biểu hiện cảnh báo ung thư vòm họng ở trẻ em. Nhiều trường hợp, phụ huynh cho rằng đây chỉ là hiện tượng thông thường nên tự ý điều trị tại nhà, vô tình làm chậm thời điểm phát hiện bệnh. Nếu trẻ thường xuyên bị chảy máu cam kéo dài hoặc lặp đi lặp lại nhiều lần, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và chẩn đoán chính xác.

Ù tai, giảm thính lực: Một trong những biểu hiện khá phổ biến của ung thư vòm họng ở trẻ em là tình trạng ù tai kéo dài, có thể xảy ra ở một bên hoặc cả hai tai. Trẻ thường nghe kém hơn bình thường, đôi khi kèm theo cảm giác đau âm ỉ trong tai. Ở những trường hợp nặng, tai có thể chảy dịch mủ lẫn máu, cho thấy tổn thương nghiêm trọng tại tai giữa hoặc các cấu trúc lân cận, tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nguy hiểm nếu không được can thiệp kịp thời.

Rối loạn thị giác và đau đầu kéo dài: Khi bệnh tiến triển sang giai đoạn muộn, khối u có thể ảnh hưởng đến các dây thần kinh, gây mờ mắt, giảm thị lực và cảm giác choáng váng. Trẻ thường xuyên than đau đầu, cơn đau có thể lan sang vùng tai hoặc thái dương, khiến trẻ mệt mỏi, biếng ăn và quấy khóc nhiều hơn. Những biểu hiện này thường làm suy giảm rõ rệt chất lượng sinh hoạt hằng ngày của trẻ.

Nổi hạch bất thường vùng cổ: Khi khối u tại vòm họng phát triển và bắt đầu lan rộng, các tế bào ác tính có thể xâm nhập vào hệ thống hạch bạch huyết, đặc biệt là vùng cổ. Ở giai đoạn đầu, hạch thường nhỏ, nằm sâu nên rất khó nhận biết. Theo thời gian, các hạch này có xu hướng to dần, xuất hiện nhiều hơn và lan sang các khu vực lân cận. Đặc điểm đáng chú ý là hạch thường cứng, ít di động và không gây đau khi sờ, khiến phụ huynh dễ chủ quan bỏ qua.

Chảy máu cam bất thường là triệu chứng ung thư vòm họng ở trẻ em

Xem thêm: Dấu hiệu ung thư vòm họng giai đoạn sớm

Các phương pháp điều trị ung thư vòm họng ở trẻ em hiện nay

Việc điều trị ung thư vòm họng ở trẻ em thường đòi hỏi sự phối hợp linh hoạt giữa nhiều phương pháp khác nhau. Phác đồ điều trị sẽ được cá nhân hóa dựa trên giai đoạn bệnh, đặc điểm mô bệnh học, tình trạng sức khỏe tổng thể cũng như khả năng đáp ứng của từng trẻ. Các phương pháp điều trị phổ biến bao gồm:

Xạ trị

Xạ trị là nền tảng quan trọng trong điều trị ung thư vòm họng ở trẻ em, sử dụng các chùm tia năng lượng cao nhằm tiêu diệt tế bào ác tính và kiểm soát sự phát triển của khối u.
Phương pháp này có thể được tiến hành dưới dạng xạ trị ngoài (chiếu tia từ bên ngoài cơ thể) hoặc xạ trị trong (đặt nguồn phóng xạ tại hoặc gần vị trí khối u).

Trong quá trình điều trị, trẻ có thể gặp một số tác dụng không mong muốn như mệt mỏi, kích ứng da vùng chiếu xạ, buồn nôn, khó nuốt hoặc thay đổi cảm nhận vị giác. Các triệu chứng này thường được theo dõi và kiểm soát chặt chẽ để giảm ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày của trẻ.

Hóa trị

Hóa trị sử dụng các thuốc đặc hiệu nhằm tiêu diệt tế bào ung thư trên toàn cơ thể. Thuốc có thể được dùng qua đường truyền tĩnh mạch, đường uống hoặc theo các hình thức phù hợp khác tùy từng trường hợp.
Trong điều trị ung thư vòm họng ở trẻ em, hóa trị thường được kết hợp với xạ trị để nâng cao hiệu quả kiểm soát bệnh và giảm nguy cơ tái phát.

Một số tác dụng phụ có thể xuất hiện bao gồm rụng tóc, buồn nôn, tiêu chảy, viêm loét miệng hoặc suy giảm sức đề kháng, khiến trẻ dễ nhiễm trùng hơn. Do đó, việc theo dõi sát sao và chăm sóc hỗ trợ là rất cần thiết.

Phẫu thuật

Phẫu thuật được cân nhắc trong những trường hợp phù hợp nhằm loại bỏ khối u hoặc các hạch bạch huyết bị xâm lấn. Thông thường, can thiệp phẫu thuật được thực hiện sau khi trẻ đã trải qua xạ trị và/hoặc hóa trị để xử lý phần tổn thương còn sót lại. Mức độ ảnh hưởng sau phẫu thuật phụ thuộc vào vị trí, kích thước khối u và kỹ thuật can thiệp, do đó cần được đánh giá kỹ lưỡng bởi đội ngũ chuyên khoa.

Liệu pháp miễn dịch

Liệu pháp miễn dịch là hướng điều trị hiện đại, khai thác chính hệ miễn dịch của cơ thể để nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư. Hiện nay, một số phương pháp như ức chế điểm kiểm soát miễn dịch hoặc liệu pháp tế bào CAR-T đang được nghiên cứu và ứng dụng trong điều trị ung thư vòm họng ở trẻ em. Mặc dù mang lại nhiều triển vọng, liệu pháp miễn dịch vẫn có thể gây ra một số phản ứng phụ như sốt, mệt mỏi, phát ban, rối loạn tiêu hóa hoặc viêm gan, và cần được theo dõi sát trong suốt quá trình điều trị.

Biện pháp giúp phòng ngừa ung thư vòm họng ở trẻ em

Ung thư vòm họng ở trẻ em là bệnh lý nguy hiểm, tuy không phổ biến nhưng có thể tiến triển âm thầm và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe nếu không được phát hiện kịp thời. Khi nhận thấy trẻ có các biểu hiện bất thường như nghẹt mũi kéo dài, đau tai, nổi hạch cổ hay suy giảm sức khỏe không rõ nguyên nhân, cha mẹ nên nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và chẩn đoán sớm.

Bên cạnh việc theo dõi sát sao các dấu hiệu của trẻ, cha mẹ cần chủ động áp dụng các biện pháp phòng ngừa nhằm giảm nguy cơ mắc ung thư vòm họng cũng như nhiều bệnh lý khác:

• Khuyến khích trẻ vận động, luyện tập thể dục thể thao thường xuyên để nâng cao thể trạng và tăng cường hệ miễn dịch.
• Hạn chế cho trẻ sử dụng các thực phẩm lên men, đồ ăn nhiều muối, nhiều dầu mỡ – những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc vòm họng.
• Xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học, ưu tiên thực phẩm sạch, an toàn; bổ sung đầy đủ rau xanh, trái cây tươi giàu vitamin và chất chống oxy hóa.
• Giữ vệ sinh tai – mũi – họng cho trẻ đúng cách, tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.
• Thực hiện khám sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần và đảm bảo trẻ được tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo của Bộ Y tế.
• Chủ động cho trẻ tầm soát và sàng lọc ung thư sớm khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ, nhằm nâng cao hiệu quả điều trị nếu không may mắc bệnh.

Việc chăm sóc và phòng ngừa đúng cách đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ sức khỏe lâu dài, giúp giảm thiểu nguy cơ ung thư vòm họng ở trẻ em và mang lại sự an tâm cho cả gia đình.

Bổ sung rau củ giúp phòng ngừa bệnh

Xem thêm

• Ung thư vòm họng nên ăn gì, kiêng gì để hỗ trợ điều trị hiệu quả
• Ung thư vòm họng có chữa được không? Các phương pháp điều trị hiện nay
• Ung thư vòm họng có lây không? Nguyên nhân và cách phòng ngừa

Kết luận

Ung thư vòm họng ở trẻ em là bệnh hiếm gặp nhưng không thể xem nhẹ. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường, đưa trẻ đi khám kịp thời và tuân thủ điều trị đúng phác đồ là yếu tố quyết định tiên lượng.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp - (FAQ)

Ung thư vòm họng ở trẻ em có chữa khỏi được không?

Có. Nếu phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ, khả năng kiểm soát bệnh rất cao.

Trẻ sau điều trị có thể đi học bình thường không?

Phần lớn trẻ có thể trở lại trường học sau khi hồi phục, với sự theo dõi y tế định kỳ.

Bệnh có di truyền cho anh chị em khác không?

Ung thư vòm họng không phải bệnh di truyền trực tiếp, nhưng gia đình có tiền sử cần theo dõi sức khỏe kỹ hơn.