Ung thư vòm họng có lây không? Nguyên nhân và cách phòng ngừa

Ung thư vòm họng là một trong những loại ung thư phổ biến tại khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là tại Việt Nam, nơi tỉ lệ mắc đang có xu hướng gia tăng theo các báo cáo gần đây của Bộ Y tế. Người bệnh thường lo lắng không chỉ về mức độ nguy hiểm của căn bệnh mà còn về khả năng lây truyền đến người thân, bạn bè. Vậy câu hỏi đặt ra: “Ung thư vòm họng có lây không?” Bài viết này, Thuốc Ung Thư sẽ cung cấp thông tin chuyên sâu về bệnh lý, giải thích các nguyên nhân gây ung thư vòm họng, đồng thời hướng dẫn các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

Ung thư vòm họng có lây không?

Ung thư vòm họng có lây không là thắc mắc rất phổ biến, đặc biệt khi trong gia đình hoặc người thân có người không may được chẩn đoán mắc bệnh. Nhiều người lo ngại rằng việc sinh hoạt chung, tiếp xúc gần hay chăm sóc người bệnh có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư. Tuy nhiên, trên thực tế, đây là một quan niệm chưa chính xác.

Ung thư vòm họng không phải là bệnh truyền nhiễm, do đó không thể lây từ người này sang người khác thông qua tiếp xúc thông thường, ăn uống chung hay qua nước bọt. Bệnh hình thành do sự biến đổi bất thường của tế bào dưới tác động của nhiều yếu tố nguy cơ khác nhau, chứ không phải do vi khuẩn hay virus lây trực tiếp.

Trong một số gia đình có nhiều người cùng mắc ung thư vòm họng, điều này thường liên quan đến thói quen sinh hoạt và môi trường sống tương đồng, chẳng hạn như thường xuyên sử dụng thực phẩm chứa nhiều nitrosamine (cá muối, đồ lên men, thực phẩm bảo quản), hút thuốc lá, uống rượu bia kéo dài hoặc vệ sinh răng miệng chưa đúng cách. Những yếu tố này có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh nhưng không đồng nghĩa với việc bệnh lây truyền.

Ngoài ra, có ý kiến cho rằng quan hệ tình dục bằng miệng có thể gây ung thư vòm họng. Thực tế, hành vi này chỉ có khả năng làm lây nhiễm virus HPV – một loại virus có liên quan đến một số ung thư vùng hầu họng. Tương tự, virus Epstein-Barr (EBV) cũng được ghi nhận là yếu tố nguy cơ liên quan đến ung thư vòm họng. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng virus có thể lây, còn ung thư thì không. Việc nhiễm virus không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh.

Tóm lại, ung thư vòm họng không lây  qua tiếp xúc, nước bọt hay sinh hoạt hàng ngày. Tuy nhiên, một số tác nhân có khả năng lây nhiễm giữa người với người có thể gián tiếp làm tăng nguy cơ phát triển bệnh nếu kết hợp với các yếu tố nguy cơ khác. Vậy những yếu tố đó là gì và làm thế nào để phòng ngừa hiệu quả? Bạn đọc có thể tiếp tục theo dõi ở phần nội dung tiếp theo.

Ung thư vòm họng có lây không là thắc mắc rất phổ biến

Nguyên nhân gây ung thư vòm họng

Đến nay, y học vẫn chưa xác định được một nguyên nhân duy nhất dẫn đến ung thư vòm họng. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng bệnh hình thành do sự kết hợp của nhiều yếu tố nguy cơ khác nhau, bao gồm yếu tố nhiễm virus, chế độ ăn uống, môi trường sống và đặc điểm cơ thể.

Virus Epstein–Barr (EBV)

Virus Epstein–Barr là tác nhân liên quan mật thiết nhất đến ung thư vòm họng. Đây là loại virus rất phổ biến, đa số mọi người đều từng nhiễm EBV ít nhất một lần trong đời, thường từ khi còn nhỏ. Tuy vậy, nhiễm EBV không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc ung thư vòm họng, bởi chỉ một tỷ lệ rất nhỏ người nhiễm virus tiến triển thành ung thư.
Nguyên nhân được cho là do sự tương tác giữa EBV với yếu tố di truyền và lối sống, làm rối loạn cơ chế kiểm soát tăng sinh tế bào. Trên thực tế, DNA của EBV thường được phát hiện trong tế bào ung thư vòm họng cũng như trong máu người bệnh, cho thấy vai trò quan trọng của virus này trong quá trình hình thành bệnh. Điều này cũng khiến nhiều người băn khoăn ung thư vòm họng có lây không, tuy nhiên bản thân ung thư không lây truyền, mà chỉ có virus EBV là có khả năng lây nhiễm.

Virus HPV (Human Papilloma Virus)

HPV là nhóm virus gồm hơn 150 chủng, trong đó một số type có khả năng gây ung thư. Ngoài ung thư cổ tử cung hay ung thư sinh dục, HPV cũng được ghi nhận có liên quan đến ung thư vùng đầu – cổ, bao gồm cả ung thư vòm họng.

Virus HPV và EBV là yếu tố truyền nhiễm bệnh ung thư vòm họng

Chế độ ăn uống

Thói quen sử dụng nhiều thực phẩm ướp muối, bảo quản lâu ngày có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư vòm họng. Những thực phẩm này dễ sinh ra nitrosamine – chất có khả năng gây tổn thương DNA, từ đó thúc đẩy quá trình ung thư hóa. Ngược lại, chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây tươi, các loại hạt và đậu, đồng thời hạn chế thịt đỏ và sản phẩm chế biến sẵn, được xem là có tác dụng bảo vệ và giảm nguy cơ mắc bệnh.

Yếu tố chủng tộc

Ung thư vòm họng gặp nhiều hơn ở người châu Á, đặc biệt là các quốc gia và vùng lãnh thổ thuộc khu vực Đông Á và Đông Nam Á, trong đó có miền Nam Trung Quốc.

Giới tính

Nam giới có tỷ lệ mắc ung thư vòm họng cao hơn nữ giới. Sự khác biệt này có thể liên quan đến yếu tố nội tiết cũng như thói quen sinh hoạt, chẳng hạn như hút thuốc lá và uống rượu bia.

Tác nhân môi trường và lối sống

Một số yếu tố từ môi trường sống và làm việc có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh, bao gồm hút thuốc lá, sử dụng rượu bia thường xuyên và tiếp xúc lâu dài với các chất độc hại như formaldehyde, amiăng, bụi gỗ, bụi kim loại, bụi than hoặc khói công nghiệp.

Nhìn chung, ung thư vòm họng là bệnh lý đa yếu tố. Việc hiểu rõ các nguyên nhân và yếu tố nguy cơ sẽ giúp mỗi người chủ động hơn trong phòng ngừa, tầm soát sớm và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Xem thêm thông tin chi tiết: Nguyên nhân gây ung thư vòm họng thường gặp

Cách hạn chế nguy cơ lây nhiễm liên quan đến ung thư vòm họng

Nhiều người băn khoăn ung thư vòm họng có lây không, đặc biệt khi bệnh có liên quan đến các loại virus như HPV hay EBV. Thực tế, ung thư không lây trực tiếp từ người sang người, tuy nhiên một số tác nhân gây bệnh có thể truyền nhiễm. Vì vậy, việc chủ động phòng ngừa là vô cùng cần thiết.

Trước hết, để giảm nguy cơ nhiễm virus HPV – yếu tố liên quan đến một số bệnh ung thư vùng đầu cổ – mỗi người nên thực hành quan hệ tình dục an toàn. Đồng thời, tiêm vắc-xin HPV là biện pháp hiệu quả giúp phòng tránh các bệnh ung thư do virus này gây ra. Theo khuyến cáo y tế, trẻ em trai và gái trong độ tuổi 11–12 nên được tiêm ngừa sớm với phác đồ phù hợp. Những người trong độ tuổi từ 15 đến 26 vẫn có thể tiêm phòng theo chỉ định của bác sĩ để tăng cường khả năng bảo vệ.

Đối với virus Epstein-Barr (EBV), hiện chưa có vắc-xin phòng ngừa đặc hiệu. Do đó, mỗi người cần chú trọng giữ gìn vệ sinh cá nhân, không dùng chung các vật dụng cá nhân và hạn chế tiếp xúc với dịch tiết như nước bọt. Việc rửa tay thường xuyên bằng xà phòng cũng góp phần giảm nguy cơ lây nhiễm virus trong sinh hoạt hằng ngày.

Bên cạnh đó, duy trì một lối sống lành mạnh đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao sức đề kháng. Chế độ ăn uống đầy đủ dưỡng chất, nghỉ ngơi hợp lý và luyện tập thể dục đều đặn giúp cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh tốt hơn.

Cuối cùng, tầm soát ung thư định kỳ là giải pháp quan trọng giúp phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường, đặc biệt với những người thuộc nhóm nguy cơ cao. Khám sức khỏe thường xuyên không chỉ giúp theo dõi tình trạng tổng thể mà còn kịp thời phát hiện và can thiệp sớm nếu có vấn đề liên quan đến ung thư vòm họng.

Tiêm ngừa HPV để tránh lây nhiễm bệnh

Xem thêm

• Ung thư vòm họng có nguy hiểm không? Điều bạn cần biết sớm
• Quy trình chẩn đoán ung thư vòm họng
• Các phương pháp điều trị ung thư vòm họng hiện nay

Kết luận

Nhìn chung, việc chủ động xây dựng lối sống khoa học đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ ung thư vòm họng. Bạn nên tránh hút thuốc lá, hạn chế rượu bia, duy trì chế độ ăn nhạt, đồng thời tăng cường rau xanh và trái cây giàu vitamin để nâng cao sức đề kháng cho cơ thể. Bên cạnh đó, mỗi người cần chú ý theo dõi những dấu hiệu bất thường ở vùng tai – mũi – họng, đặc biệt là các biểu hiện có liên quan đến HPV. Nếu xuất hiện các triệu chứng như sưng vùng cổ, đau tai, khó hoặc đau khi nuốt, khàn tiếng kéo dài, viêm họng tái diễn, nổi hạch hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân và kéo dài trên 2 tuần, bạn nên sớm đến cơ sở y tế để được thăm khám và chẩn đoán chính xác. Hy vọng những chia sẻ trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn ung thư vòm họng có lây không, cũng như biết cách chủ động phòng ngừa và bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Ung thư vòm họng có di truyền không?

Một số đột biến gen làm tăng nguy cơ, nhưng không phải tất cả con cái sẽ mắc bệnh. Di truyền chỉ là yếu tố nguy cơ, không phải nguyên nhân trực tiếp.

2. Virus EBV có làm tôi mắc ung thư vòm họng ngay lập tức không?

Không. EBV là yếu tố nguy cơ, cần kết hợp với cơ địa và môi trường sống để phát triển ung thư.

3. Có thực phẩm nào giúp phòng ngừa ung thư vòm họng?

Rau xanh, trái cây giàu vitamin và chất chống oxy hóa, thực phẩm giàu omega-3 và selen được khuyến nghị.

4. Khám tầm soát ung thư vòm họng bao lâu một lần là đủ?

Đối với người nguy cơ cao: 6–12 tháng/lần. Người bình thường nên theo hướng dẫn bác sĩ.