Phân loại ung thư thanh quản giúp tiên lượng sống như thế nào?

Ung thư thanh quản là một trong những bệnh lý ác tính vùng tai mũi họng có khả năng phát hiện sớm nhưng cũng rất dễ bị bỏ sót nếu người bệnh chủ quan với các triệu chứng ban đầu. Trên thực tế lâm sàng, không phải mọi trường hợp ung thư thanh quản đều có mức độ nguy hiểm như nhau. Phân loại ung thư thanh quản chính là chìa khóa giúp bác sĩ đánh giá mức độ tiến triển của bệnh, lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và quan trọng hơn cả là tiên lượng khả năng sống còn của người bệnh.

Bài viết dưới đây, Thuốc Ung Thư sẽ phân tích chuyên sâu, dựa trên kinh nghiệm thực tế và các hệ thống phân loại được sử dụng phổ biến trong y khoa hiện đại, nhằm giúp bạn hiểu rõ: ung thư thanh quản được phân loại như thế nào và mỗi cách phân loại nói lên điều gì về tiên lượng sống.

Tổng quan về ung thư thanh quản

Thanh quản là một cơ quan quan trọng của hệ hô hấp, nằm ở vị trí trung gian giữa hạ họng và khí quản. Cấu trúc thanh quản có dạng ống, phía trên có nắp thanh môn đóng vai trò như “van an toàn”, giúp ngăn thức ăn và nước uống đi lạc vào đường thở. Bên trong thanh quản là dây thanh âm – bộ phận linh hoạt có khả năng khép mở để phục vụ cho quá trình phát âm và hô hấp.

Về chức năng, thanh quản đảm nhiệm ba vai trò chính: dẫn không khí vào phổi, bảo vệ đường hô hấp thông qua phản xạ ho – sặc khi có dị vật, và tạo ra giọng nói. Khi cấu trúc này bị tổn thương, đặc biệt là dây thanh âm, người bệnh có thể gặp tình trạng khàn tiếng kéo dài hoặc thậm chí mất tiếng hoàn toàn.

Ung thư thanh quản là tình trạng xuất hiện khối u ác tính trong lòng thanh quản, trong đó phổ biến nhất là ung thư biểu mô tế bào vảy. Các thể ung thư khác như ung thư mô liên kết rất hiếm gặp. Đây là một trong những bệnh ung thư thường gặp của vùng tai – mũi – họng, xếp sau ung thư vòm họng, ung thư xoang và ung thư hạ họng. Thống kê tại nhiều quốc gia cho thấy, ung thư thanh quản chiếm khoảng 2% trong tổng số các bệnh ung thư nói chung.

Cho đến nay, nguyên nhân chính xác gây ung thư thanh quản vẫn chưa được xác định rõ ràng. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra các yếu tố nguy cơ có liên quan chặt chẽ, bao gồm hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, làm việc trong môi trường ô nhiễm hoặc tiếp xúc thường xuyên với hóa chất độc hại như chrome, nickel. Ngoài ra, những người từng xạ trị vùng cổ, mắc trào ngược dạ dày – thực quản kéo dài cũng có nguy cơ cao hơn. Tỷ lệ mắc bệnh ở nam giới cao hơn nữ giới, phần lớn do sự khác biệt trong mức độ tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ.

Tiên lượng của ung thư thanh quản phụ thuộc nhiều vào thời điểm phát hiện bệnh. Ở giai đoạn muộn, việc điều trị trở nên phức tạp và ảnh hưởng lớn đến chất lượng sống. Do đó, phát hiện sớm đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Các dấu hiệu cảnh báo thường gặp bao gồm khàn tiếng kéo dài và tăng dần, giọng nói thay đổi bất thường, đau họng dai dẳng, cảm giác vướng nghẹn cổ họng, ho kéo dài hoặc khó thở. Khi xuất hiện những triệu chứng này, người bệnh nên chủ động đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và chẩn đoán kịp thời.

Thuốc lá làm tăng nguy cơ ung thư thanh quản

Phân loại ung thư thanh quản

Ung thư thanh quản là bệnh lý ác tính xuất phát từ các cấu trúc của nội thanh quản, bao gồm: mặt dưới thanh thiệt, băng thanh thất, thanh thất Morgagni, dây thanh, hạ thanh môn hoặc vùng bờ thành thanh quản. Dựa trên vị trí khởi phát và mức độ lan rộng của khối u, phân loại ung thư thanh quản thường được chia thành ba nhóm chính: ung thư thượng thanh môn, ung thư thanh môn và ung thư hạ thanh môn.

Ung thư thượng thanh môn

Ung thư thượng thanh môn thường khởi phát đồng thời tại băng thanh thất và mặt dưới của thanh thiệt. Ở giai đoạn sớm, việc phát hiện tổn thương khá khó khăn do đáy băng thanh thất và dây thanh vẫn còn hình thái bình thường. Trong trường hợp này, chụp CT scan đóng vai trò quan trọng giúp đánh giá mức độ xâm lấn sâu của khối u.

Nếu ung thư xuất phát từ thanh thất Morgagni, tổn thương thường biểu hiện dưới dạng tăng sinh hoặc loét và có xu hướng lan nhanh sang các vùng lân cận như băng thanh thất, dây thanh, hạ thanh môn hoặc xâm lấn ra ngoài sụn giáp. Thể ung thư này chiếm khoảng 8–10% tổng số ung thư thanh quản. Do triệu chứng ban đầu nghèo nàn, người bệnh thường chỉ phát hiện khi đã xuất hiện khàn tiếng – dấu hiệu cho thấy khối u đã lan tới niêm mạc dây thanh và sụn phễu.

Khàn tiếng là triệu chứng của ung thư thượng thanh môn

Ung thư thanh môn

Đây là dạng ung thư thanh quản gặp phổ biến nhất. Phần lớn các trường hợp thuộc thể tăng sinh, trong khi thể thâm nhiễm hoặc loét ít gặp hơn. Các rối loạn về giọng nói như khàn tiếng kéo dài, nói nhanh mệt hoặc ho nhẹ thường xuất hiện sớm, giúp người bệnh dễ nhận biết và đi khám từ giai đoạn đầu. Khi được phát hiện sớm, tổn thương thường còn khu trú ở bờ tự do hoặc mặt trên của dây thanh.

Do lớp mô liên kết dưới niêm mạc dây thanh dày và hệ thống bạch mạch kém phát triển, ung thư dây thanh thường tiến triển chậm, có thể kéo dài nhiều tháng hoặc thậm chí hàng năm. Khối u thường khu trú ở một bên dây thanh trong thời gian dài trước khi lan sang bên đối diện.

Ở giai đoạn muộn, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như ho khạc đờm lẫn máu, đau họng, cảm giác vướng nghẹn, khó thở thanh quản hoặc đau lan lên tai. Khi khối u phát triển lớn, có thể che lấp lòng thanh quản, gây rối loạn nuốt; nếu lan ra ngoài thanh quản và xuống hạ họng sẽ dẫn đến nuốt nghẹn, nuốt tắc rõ rệt.

Ung thư hạ thanh môn

Ung thư hạ thanh môn là thể ít gặp hơn so với hai nhóm trên. Khối u thường phát triển theo dạng thâm nhiễm ở vùng dưới dây thanh, lan rộng và ăn sâu xuống lớp dưới niêm mạc. Nhờ được sụn giáp che chắn, khối u khó lan ra ngoài ở giai đoạn sớm.

Do bờ tự do của dây thanh vẫn giữ hình thái bình thường, việc phát hiện ung thư hạ thanh môn qua soi thanh quản gián tiếp thường gặp nhiều khó khăn. Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ cần tiến hành soi thanh quản trực tiếp, thậm chí trong một số trường hợp phải mở sụn giáp để lấy mẫu mô làm xét nghiệm giải phẫu bệnh.

Về tiên lượng, nếu không được can thiệp kịp thời, ung thư hạ thanh môn có xu hướng lan nhanh sang bên đối diện, vượt qua mép trước thanh quản và tiến xuống dưới sụn nhẫn. Ngoài ra, khối u còn có thể lan lên trên hoặc ra sau khớp nhẫn – phễu, dẫn đến tình trạng cố định dây thanh và ảnh hưởng nghiêm trọng đến hô hấp cũng như phát âm.

Chẩn đoán xác định và tiên lượng ung thư thanh quản

Ung thư thanh quản nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm và can thiệp điều trị kịp thời có tiên lượng tương đối khả quan. Người bệnh có thể bảo tồn được chức năng phát âm, khả năng phục hồi giọng nói tốt, tỷ lệ điều trị khỏi hoàn toàn có thể đạt khoảng 80%. Trên thực tế, ung thư thanh môn thường biểu hiện triệu chứng sớm như khàn tiếng kéo dài nên người bệnh dễ nhận biết và đi khám sớm, từ đó nâng cao khả năng phát hiện bệnh ở giai đoạn đầu.

Ngược lại, các thể ung thư thượng thanh môn hoặc ung thư vùng hạ họng thường tiến triển âm thầm, triệu chứng ban đầu không rõ ràng. Do đó, người bệnh dễ chủ quan bỏ qua, chỉ đến cơ sở y tế khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, làm giảm hiệu quả điều trị. Điều này cũng cho thấy tầm quan trọng của việc hiểu rõ phân loại ung thư thanh quản để có hướng theo dõi và tầm soát phù hợp.

Trong quá trình chẩn đoán, bên cạnh thăm khám lâm sàng như quan sát, sờ nắn vùng trước cổ, sụn giáp, soi thanh quản và đánh giá toàn thân, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp cận lâm sàng nhằm xác định chính xác bản chất và mức độ tổn thương của khối u, bao gồm:

• Chụp cộng hưởng từ (MRI) để đánh giá cấu trúc mô mềm và mức độ xâm lấn
• Chụp X-quang cổ tư thế nghiêng
• Chụp cắt lớp tomo hoặc CT Scanner giúp xác định kích thước, mật độ và phạm vi lan rộng của khối u
• Siêu âm vùng cổ nhằm phát hiện hạch cổ nghi ngờ di căn
• Sinh thiết khối u để chẩn đoán giải phẫu bệnh, kết hợp làm hạch đồ và xét nghiệm tế bào học khi cần thiết

Nếu không được điều trị kịp thời và đúng phương pháp, tiên lượng ung thư thanh quản thường rất xấu. Thời gian sống của người bệnh có thể chỉ kéo dài từ 12 đến 18 tháng. Nguyên nhân tử vong thường liên quan đến tình trạng tắc nghẽn đường thở cấp tính, biến chứng viêm phổi – phế quản, suy kiệt toàn thân hoặc xuất huyết nặng do khối u tiến triển.

Ung thư thanh quản được điều trị như thế nào?

Điều trị ung thư thanh quản đòi hỏi cách tiếp cận đa mô thức, phối hợp linh hoạt giữa phẫu thuật, xạ trị, hóa trị và các liệu pháp miễn dịch hiện đại. Việc lựa chọn phương pháp cụ thể phụ thuộc chặt chẽ vào phân loại ung thư thanh quản, vị trí tổn thương cũng như giai đoạn tiến triển của khối u.

Ở giai đoạn sớm, khi khối u còn khu trú và chưa xâm lấn rộng, người bệnh thường được chỉ định phẫu thuật bảo tồn như cắt dây thanh hoặc cắt một phần thanh quản. Với hướng điều trị này, chức năng phát âm có thể được giữ lại tương đối tốt, giúp người bệnh duy trì chất lượng cuộc sống sau điều trị.

Ngược lại, trong các trường hợp bệnh đã ở giai đoạn tiến triển hoặc thuộc nhóm ung thư thanh quản xâm lấn mạnh theo phân loại lâm sàng, phẫu thuật cắt thanh quản bán phần hoặc toàn phần là lựa chọn cần thiết. Phẫu thuật thường đi kèm nạo vét hạch cổ nhằm kiểm soát nguy cơ di căn. Sau mổ, bệnh nhân có thể được chỉ định xạ trị bổ trợ và hóa trị phối hợp để tiêu diệt tế bào ung thư còn sót lại, giảm nguy cơ tái phát.

Để hỗ trợ người bệnh phục hồi khả năng giao tiếp sau khi cắt bỏ thanh quản, bác sĩ sẽ tư vấn các giải pháp phục hồi giọng nói phù hợp như đặt van thanh âm khí – thực quản, tập nói bằng giọng thực quản hoặc sử dụng thanh quản điện. Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào thể trạng, nhu cầu sinh hoạt và khả năng thích nghi của từng bệnh nhân.

Thực hiện tầm soát sớm để kịp thời phát hiện ra bệnh

Phòng ngừa ung thư thanh quản cần lưu ý gì?

Trong dự phòng ung thư thanh quản, ngừng hút thuốc lá được xem là yếu tố then chốt. Thống kê cho thấy tỷ lệ mắc ung thư thanh quản ở người hút thuốc cao gấp nhiều lần so với người không hút. Bên cạnh đó, kiểm soát tốt bệnh trào ngược dạ dày – thực quản giúp hạn chế tình trạng viêm mạn tính vùng hầu họng, vốn là yếu tố nguy cơ thúc đẩy quá trình hình thành ung thư.

Người dân cũng nên hạn chế rượu bia, cà phê, nước uống có ga và các chất kích thích khác. Đặc biệt, khi xuất hiện các dấu hiệu như khàn tiếng kéo dài, khó thở, nuốt vướng hoặc điều trị viêm thanh quản thông thường không cải thiện, cần đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng sớm để được chẩn đoán chính xác, từ đó xác định đúng phân loại ung thư thanh quản (nếu có) và can thiệp kịp thời.

Xem thêm

• Triệu chứng ung thư thanh quản giai đoạn đầu và cách phòng ngừa
• Ung thư thanh quản sống được bao lâu nếu phát hiện sớm?

Kết luận

Phân loại ung thư thanh quản không chỉ là khái niệm y khoa mà là công cụ tiên lượng sống thực tế và hiệu quả. Qua các phân loại theo vị trí, giai đoạn và mô bệnh học, người bệnh và bác sĩ có thể xác định mức độ nguy hiểm, lựa chọn phương pháp điều trị tối ưu và dự đoán tỷ lệ sống và chuẩn bị tâm lý phù hợp. Lời khuyên chuyên gia là đừng chủ quan với các triệu chứng khàn tiếng kéo dài hoặc khó nuốt.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp về phân loại ung thư thanh quản (FAQ)

Ung thư thanh quản giai đoạn nào nguy hiểm nhất?

Giai đoạn IV là nguy hiểm nhất, khối u lan rộng và có thể di căn xa.

Giai đoạn sớm có chữa khỏi không?

Hoàn toàn có khả năng chữa khỏi nếu phát hiện giai đoạn 0–I và điều trị đúng phương pháp.

Có thể sống bao lâu nếu phát hiện muộn?

Tỷ lệ sống giảm đáng kể; điều trị tập trung vào kéo dài thời gian sống và cải thiện chất lượng sống.