Ung thư thanh quản giai đoạn đầu: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

Ung thư thanh quản là một trong những bệnh ung thư vùng tai–mũi–họng có khả năng phát hiện sớm và điều trị hiệu quả cao nếu được chẩn đoán ngay từ giai đoạn đầu. Tuy nhiên, trên thực tế lâm sàng, không ít trường hợp người bệnh nhập viện khi bệnh đã tiến triển nặng chỉ vì nhầm lẫn các triệu chứng ban đầu với viêm họng, viêm thanh quản thông thường. Khàn tiếng kéo dài, đau họng âm ỉ, nuốt vướng nhẹ – những biểu hiện tưởng chừng rất “quen mặt” này lại có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của ung thư thanh quản giai đoạn đầu. Việc hiểu đúng bản chất bệnh, nhận diện triệu chứng sớm và chủ động thăm khám đóng vai trò then chốt trong bảo tồn giọng nói, chức năng hô hấp và nâng cao tỷ lệ sống cho người bệnh. Bài viết dưới đây, Thuốc Ung Thư cung cấp về ung thư thanh quản giai đoạn đầu.

Ung thư thanh quản giai đoạn đầu là gì?

Ung thư thanh quản giai đoạn đầu là tình trạng các tế bào ác tính bắt đầu hình thành tại thanh quản nhưng vẫn còn khu trú tại chỗ, chưa lan sang hạch bạch huyết lân cận và chưa xuất hiện di căn đến các cơ quan xa. Ở giai đoạn này, bệnh thường có tiên lượng tốt nếu được phát hiện và điều trị kịp thời.

Thanh quản là cơ quan thuộc đường hô hấp trên, nằm giữa hầu họng và khí quản. Không chỉ giữ vai trò quan trọng trong việc tạo âm thanh khi nói, thanh quản còn tham gia vào quá trình hô hấp, hỗ trợ nuốt và giúp bảo vệ đường thở khỏi dị vật hoặc thức ăn lọt vào phổi.

Về mặt cấu trúc, thanh quản được chia thành ba phần chính, mỗi phần có đặc điểm và vai trò riêng biệt:

• Thượng thanh môn: Nằm phía trên dây thanh, bao gồm nắp thanh quản – bộ phận giúp ngăn thức ăn rơi vào đường thở khi nuốt.
• Thanh môn: Phần trung tâm của thanh quản, nơi chứa hai dây thanh, đóng vai trò then chốt trong phát âm.
• Hạ thanh môn: Khu vực phía dưới dây thanh, kéo dài đến khí quản, đảm bảo luồng không khí lưu thông ổn định xuống phổi.

Việc xác định chính xác vị trí tổn thương trong thanh quản có ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp cho ung thư thanh quản ở giai đoạn sớm.

Ung thư thanh quản giai đoạn đầu là tình trạng các tế bào ác tính bắt đầu hình thành tại thanh quản

Xem thêm

• Ung thư thanh quản giai đoạn 2: Nguyên nhân, triệu chứng, cách chữa
• Ung thư thanh quản giai đoạn 3: Nguyên nhân, chẩn đoán, hướng điều trị

Phân loại T, N, M trong ung thư thanh quản giai đoạn đầu

Việc xác định bệnh ung thư thanh quản giai đoạn đầu dựa trên hệ thống phân loại TNM do Ủy ban Ung thư Hoa Kỳ (AJCC) xây dựng. Đây là tiêu chuẩn quốc tế giúp bác sĩ đánh giá mức độ bệnh, từ đó lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và tiên lượng chính xác hơn. Hệ thống TNM bao gồm ba thành phần chính: T (u nguyên phát), N (hạch bạch huyết) và M (di căn xa).

T – U nguyên phát (Tumor): Yếu tố T phản ánh đặc điểm và mức độ phát triển của khối u ban đầu trong thanh quản. Việc đánh giá dựa trên vị trí xuất hiện của khối u, phạm vi xâm lấn vào các cấu trúc xung quanh cũng như mức độ ảnh hưởng đến khả năng di động của dây thanh âm. Chỉ số T được ký hiệu từ T1 đến T4, trong đó số càng lớn cho thấy khối u càng lan rộng và xâm lấn sâu hơn. Ở ung thư thanh quản giai đoạn đầu, khối u thường còn khu trú, ít ảnh hưởng đến chức năng thanh quản.

N – Hạch bạch huyết (Node): Hạch bạch huyết đóng vai trò quan trọng trong hệ miễn dịch của cơ thể. Chỉ số N cho biết liệu tế bào ung thư đã lan tới các hạch vùng cổ hay chưa, đồng thời đánh giá số lượng hạch, kích thước và vị trí hạch ở cùng bên hay đối diện với khối u. Yếu tố N được phân loại từ N0 đến N3, với mức độ tăng dần theo phạm vi lan rộng. Trong giai đoạn sớm, ung thư thanh quản thường chưa hoặc rất ít xâm lấn hạch bạch huyết.

M – Di căn xa (Metastasis): Yếu tố M cho biết ung thư có lan sang các cơ quan khác trong cơ thể hay không. Ung thư thanh quản có khả năng di căn đến phổi, gan, xương hoặc các cơ quan xa khác nếu bệnh tiến triển. M0 nghĩa là chưa phát hiện di căn, trong khi M1 cho thấy đã có di căn xa. Ở  bệnh ung thư thanh quản giai đoạn đầu, yếu tố M hầu như vẫn ở mức M0, giúp nâng cao khả năng điều trị hiệu quả và bảo tồn chức năng thanh quản.

Xem thêm: Phân loại ung thư thanh quản giúp tiên lượng sống như thế nào?

Nguyên nhân gây ung thư thanh quản

Cho đến nay, y học vẫn chưa xác định được một nguyên nhân duy nhất dẫn đến ung thư thanh quản. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng bệnh có mối liên quan mật thiết đến các yếu tố nguy cơ tích lũy trong thời gian dài.

Trong đó, hút thuốc lá được xem là yếu tố nguy cơ hàng đầu, đặc biệt khi kết hợp với việc sử dụng rượu bia thường xuyên, làm gia tăng đáng kể khả năng tổn thương tế bào niêm mạc thanh quản. Bên cạnh đó, những người làm việc trong môi trường ô nhiễm, thường xuyên tiếp xúc với hóa chất độc hại, khói bụi công nghiệp, khí thải, nhựa đường hoặc khói lò đốt cũng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

Ngoài các yếu tố từ môi trường sống và nghề nghiệp, những tổn thương mạn tính tại thanh quản như bạch sản, hồng sản hay u nhú (papilloma) nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời có thể tiến triển thành ung thư. Đặc biệt, ở ung thư thanh quản giai đoạn đầu, các dấu hiệu thường dễ bị nhầm lẫn với viêm thanh quản thông thường, khiến việc phát hiện bệnh bị chậm trễ.

Một số đối tượng khác cũng được xếp vào nhóm nguy cơ cao, bao gồm người từng xạ trị vùng cổ trước, bệnh nhân viêm thanh quản mạn tính kéo dài, người có tình trạng nhiễm trùng răng miệng hoặc tai mũi họng tái diễn, người suy dinh dưỡng, thiếu vitamin và khoáng chất thiết yếu.

Việc nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ và chủ động thăm khám khi có triệu chứng bất thường ở vùng họng – thanh quản đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm ung thư thanh quản giai đoạn đầu, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và tiên lượng bệnh.

Ung thư thanh quản giai đoạn đầu có triệu chứng gì?

Ở ung thư thanh quản giai đoạn đầu, các biểu hiện lâm sàng thường không rầm rộ mà xuất hiện âm thầm, dễ bị nhầm lẫn với những bệnh lý tai mũi họng thông thường. Phổ biến nhất là tình trạng khàn tiếng kéo dài, giọng nói trở nên khô, thô hoặc thay đổi âm sắc. Đặc điểm đáng lưu ý là triệu chứng tiến triển chậm, tăng dần theo thời gian và không tự cải thiện dù đã điều trị nội khoa.

Chính vì biểu hiện ban đầu khá kín đáo, nhiều người bệnh chủ quan, chỉ đi khám khi các triệu chứng đã rõ rệt hơn, khiến việc phát hiện bệnh bị trì hoãn. Do đó, những trường hợp khàn tiếng kéo dài trên vài tuần, đặc biệt ở người có yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, uống rượu bia thường xuyên hoặc làm việc trong môi trường ô nhiễm, cần được thăm khám chuyên khoa tai mũi họng và nội soi thanh quản để tầm soát sớm. Việc phát hiện ung thư thanh quản giai đoạn đầu đóng vai trò then chốt, giúp nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng lâu dài cho người bệnh.

Các dấu hiệu thường gặp của ung thư thanh quản giai đoạn đầu

Thay đổi giọng nói kéo dài: Đây là dấu hiệu xuất hiện sớm và thường gặp nhất. Người bệnh có thể nhận thấy giọng nói khàn, yếu, nói nhanh mệt hoặc thay đổi so với bình thường. Nếu tình trạng này không cải thiện sau điều trị thông thường, cần chủ động kiểm tra để loại trừ nguy cơ ung thư thanh quản.

Cảm giác bất thường ở vùng họng: Đau họng dai dẳng, cảm giác vướng, nghẹn hoặc khó chịu trong cổ họng, kèm theo ho kéo dài không rõ nguyên nhân cũng là những biểu hiện cần được chú ý và tầm soát sớm.

Ung thư thanh quản giai đoạn đầu có triệu chứng thường không rõ ràng

Xem thêm: Triệu chứng ung thư thanh quản và cách phòng ngừa

Tiên lượng sống của ung thư thanh quản giai đoạn đầu

Tiên lượng của ung thư thanh quản phụ thuộc chủ yếu vào mức độ tiến triển của khối u và tình trạng di căn hạch bạch huyết vùng cổ. Ngoài ra, các yếu tố như tuổi tác, giới tính, thể trạng chung của người bệnh cũng như đặc điểm mô bệnh học của khối u (độ biệt hóa, khả năng xâm lấn) đều có ảnh hưởng nhất định đến kết quả điều trị.

Ở ung thư thanh quản giai đoạn đầu, khối u còn khu trú tại một vị trí nhất định trong thanh quản, chưa lan sang các mô xung quanh. Dây thanh âm vẫn hoạt động bình thường, chưa ghi nhận di căn hạch cổ hoặc di căn xa. Đây được xem là giai đoạn sớm và có nhiều lợi thế trong điều trị.

Nhờ được phát hiện khi bệnh chưa tiến triển, tiên lượng ung thư thanh quản giai đoạn đầu rất khả quan. Tỷ lệ kiểm soát bệnh và chữa khỏi có thể đạt từ 75–95%, tùy thuộc vào vị trí và kích thước khối u cũng như phương pháp điều trị được lựa chọn. Phần lớn người bệnh có thể điều trị hiệu quả bằng xạ trị đơn thuần hoặc phẫu thuật bảo tồn, giúp duy trì chức năng phát âm và chất lượng sống.

Thống kê cho thấy, tỷ lệ sống sau 5 năm ở bệnh nhân ung thư thanh quản giai đoạn sớm có thể lên tới khoảng 90%. Vì vậy, việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và thăm khám kịp thời đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc cải thiện tiên lượng bệnh.

Xem thêm: Ung thư thanh quản sống được bao lâu nếu phát hiện sớm?

Phương pháp chẩn đoán ung thư thanh quản giai đoạn đầu

Thăm khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ khai thác kỹ các triệu chứng nghi ngờ như khàn tiếng kéo dài, đau họng, khó nuốt, đồng thời đánh giá tiền sử bệnh và yếu tố nguy cơ. Việc khám vùng họng, đầu – cổ và sờ nắn vùng cổ giúp phát hiện sớm các bất thường hoặc hạch bạch huyết nghi ngờ.

Nội soi và sinh thiết thanh quản: Nội soi thanh quản là bước quan trọng giúp quan sát trực tiếp tổn thương. Thiết bị nội soi hiện đại có gắn camera độ phân giải cao, cho phép phóng đại hình ảnh nhiều lần, giúp bác sĩ đánh giá chính xác hình thái tổn thương.
Khi phát hiện vùng nghi ngờ, bác sĩ sẽ tiến hành sinh thiết, lấy mẫu mô để phân tích dưới kính hiển vi nhằm xác định sự hiện diện của tế bào ung thư.

Chụp cắt lớp vi tính (CT scan): CT scan cung cấp hình ảnh chi tiết về kích thước, vị trí khối u và mức độ lan rộng. Trong một số trường hợp, người bệnh được tiêm thuốc cản quang để tăng độ chính xác, hỗ trợ đánh giá khả năng xâm lấn mô lân cận và hạch bạch huyết.

Chụp cộng hưởng từ (MRI): MRI sử dụng từ trường mạnh để tạo ra hình ảnh rõ nét của các cấu trúc phần mềm. Phương pháp này đặc biệt hữu ích trong việc xác định phạm vi xâm lấn của khối u vào các mô xung quanh, hỗ trợ bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.

Chụp cắt lớp vi tính là phương pháp chẩn đoán ung thư thanh quản giai đoạn đầu

Các phương pháp điều trị ung thư thanh quản giai đoạn đầu hiện nay

Ung thư thanh quản giai đoạn đầu là thời điểm bệnh còn khu trú, chưa xâm lấn sâu hay di căn xa. Nhờ đó, khả năng điều trị khỏi cao và có thể bảo tồn tốt chức năng nói, thở cho người bệnh. Việc lựa chọn phương pháp điều trị sẽ phụ thuộc vào vị trí khối u trong thanh quản, thể trạng người bệnh cũng như đánh giá chuyên môn của bác sĩ.

Xạ trị

Xạ trị là một trong những phương pháp điều trị phổ biến đối với ung thư thanh quản giai đoạn đầu. Phương pháp này sử dụng các chùm tia năng lượng cao (như tia X hoặc proton) để tiêu diệt tế bào ung thư mà không cần can thiệp phẫu thuật.

Thông thường, xạ trị ngoài được áp dụng, trong đó máy xạ sẽ phát tia từ nhiều góc khác nhau, tập trung chính xác vào vùng khối u nhằm đạt hiệu quả tối ưu và hạn chế tổn thương mô lành xung quanh. Người bệnh sẽ được thiết kế mặt nạ cố định đầu – cổ riêng biệt để đảm bảo tư thế ổn định trong suốt quá trình điều trị.

Ở ung thư thanh quản giai đoạn đầu, xạ trị đơn thuần có thể mang lại hiệu quả cao, đặc biệt với những người đã ngừng hút thuốc trước khi điều trị. Tuy nhiên, do vùng chiếu xạ có thể ảnh hưởng đến tuyến giáp, bác sĩ thường chỉ định kiểm tra chức năng tuyến giáp trước và sau xạ trị để theo dõi kịp thời các thay đổi bất thường.

Ngoài ra, một số trường hợp có thể được chỉ định xạ trị tăng phân liều, tức là chia tổng liều xạ trong ngày thành hai lần chiếu nhỏ hơn. Cách này giúp tăng hiệu quả tiêu diệt tế bào ung thư trong khi vẫn đảm bảo an toàn cho cơ thể. Hiện nay, nhiều kỹ thuật xạ trị hiện đại đang tiếp tục được nghiên cứu và ứng dụng nhằm nâng cao kết quả điều trị ung thư thanh quản giai đoạn đầu.

Phẫu thuật

Phẫu thuật là lựa chọn điều trị quan trọng, đặc biệt khi khối u có thể tiếp cận và loại bỏ trực tiếp. Phương pháp cụ thể sẽ phụ thuộc vào kích thước, vị trí và mức độ lan rộng của khối u.

Phẫu thuật cắt u qua nội soi: Áp dụng khi khối u còn nhỏ, khu trú. Bác sĩ sẽ đưa ống nội soi qua đường miệng để tiếp cận thanh quản, sau đó sử dụng dao vi phẫu hoặc laser để loại bỏ khối u. Phương pháp này ít xâm lấn và giúp phục hồi nhanh.

Phẫu thuật cắt một phần thanh quản: Được chỉ định khi khối u lan rộng hơn nhưng vẫn có thể bảo tồn một phần cấu trúc thanh quản. Mục tiêu là loại bỏ tổn thương ung thư đồng thời duy trì khả năng nói và hô hấp tự nhiên cho người bệnh.

Phẫu thuật cắt toàn bộ thanh quản: Ít gặp ở ung thư thanh quản giai đoạn đầu, nhưng có thể cần thiết trong một số trường hợp đặc biệt. Sau phẫu thuật, người bệnh sẽ thở qua lỗ mở khí quản ở cổ và có thể sử dụng các phương pháp hỗ trợ như thanh quản điện tử hoặc luyện tập phát âm để phục hồi chức năng nói.

Điều trị theo vị trí ung thư trong thanh quản

Việc điều trị ung thư thanh quản giai đoạn đầu còn được cá thể hóa dựa trên vị trí xuất hiện khối u:

• Ung thư vùng thượng thanh môn: Có thể điều trị bằng xạ trị hoặc phẫu thuật cắt thanh quản thượng thanh môn.
• Ung thư vùng thanh môn (dây thanh): Thường đáp ứng tốt với xạ trị, cắt dây thanh hoặc phẫu thuật cắt một phần thanh quản.
• Ung thư vùng hạ thanh môn: Chủ yếu điều trị bằng phẫu thuật, một số trường hợp kết hợp xạ trị tùy đánh giá cụ thể.

Xem thêm: Phương pháp điều trị ung thư thanh quản hiệu quả hiện nay

Kết luận

Ung thư thanh quản giai đoạn đầu là một trong những ung thư hiếm hoi có thể phát hiện sớm nhờ triệu chứng rõ ràng và điều trị hiệu quả cao. Khàn tiếng kéo dài không chỉ là vấn đề về giọng nói mà có thể là tín hiệu cảnh báo nghiêm trọng. Việc nhận biết sớm triệu chứng sớm chính là chìa khóa giúp bảo vệ giọng nói, bảo tồn thanh quản và kéo dài sự sống.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp - (FAQ)

Ung thư thanh quản giai đoạn đầu có đau không?

Thông thường ít đau hoặc không đau rõ, chủ yếu là khàn tiếng kéo dài và cảm giác vướng họng.

Khàn tiếng bao lâu thì nên đi khám?

Nếu khàn tiếng trên 2–3 tuần, đặc biệt ở người hút thuốc hoặc trên 40 tuổi, cần đi khám chuyên khoa Tai–Mũi–Họng.

Ung thư thanh quản có lây không?

Không. Ung thư thanh quản không phải bệnh lây nhiễm.

Điều trị có ảnh hưởng đến giọng nói không?

Ở giai đoạn đầu, đa số trường hợp:

Giọng nói được bảo tồn

Có thể khàn nhẹ nhưng cải thiện dần