Triệu chứng ung thư thanh quản giai đoạn đầu và cách phòng ngừa

Ung thư thanh quản là một trong những bệnh lý ác tính phổ biến trong hệ hô hấp, nhưng lại thường bị phát hiện muộn vì các triệu chứng giai đoạn đầu thường mờ nhạt và dễ nhầm lẫn với các bệnh lý thông thường như viêm họng, khản tiếng hay ho kéo dài. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ sống sót sau 5 năm đối với ung thư thanh quản giai đoạn đầu có thể lên đến 80–90%, nếu được phát hiện và điều trị kịp thời. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận biết triệu chứng ung thư thanh quản sớm và áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Bài viết này, Thuốc Ung Thư sẽ cung cấp cái nhìn chi tiết về triệu chứng ung thư thanh quản giai đoạn đầu, các yếu tố nguy cơ, cách phòng ngừa, cũng như những hướng dẫn quan trọng để đi khám sớm.

Các yếu tố làm gia tăng nguy cơ ung thư thanh quản

Hiện nay, y học vẫn chưa xác định được chính xác nguyên nhân trực tiếp gây ung thư thanh quản. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng một số yếu tố nhất định có thể làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh.

Tuổi tác: Ung thư thanh quản thường gặp ở người lớn tuổi, đặc biệt là nhóm trên 55 tuổi. Tuổi càng cao, nguy cơ tích lũy các tác nhân gây hại càng lớn, làm tăng khả năng hình thành bệnh ung thư.

Giới tính: Nam giới có tỷ lệ mắc ung thư thanh quản cao hơn nữ giới nhiều lần. Điều này phần nào liên quan đến thói quen sinh hoạt và yếu tố nghề nghiệp phổ biến ở nam giới.

Hút thuốc lá: Thuốc lá là yếu tố nguy cơ hàng đầu. Người hút thuốc lâu năm có khả năng mắc ung thư thanh quản cao hơn rõ rệt, nhất là khi kết hợp với việc sử dụng rượu bia thường xuyên. Việc ngừng hút thuốc không chỉ giúp giảm nguy cơ ung thư thanh quản mà còn hạn chế nhiều bệnh ung thư khác như phổi, khoang miệng, tụy hay bàng quang.

Sử dụng rượu bia: Rượu bia làm tổn thương niêm mạc đường hô hấp trên, từ đó tạo điều kiện cho các tế bào ác tính phát triển. Lượng rượu tiêu thụ càng nhiều, nguy cơ mắc bệnh càng tăng, đặc biệt nguy hiểm khi vừa uống rượu vừa hút thuốc.

Tiền sử bệnh lý: Những người từng mắc các bệnh ung thư vùng đầu – mặt – cổ có nguy cơ tái phát hoặc xuất hiện ung thư thanh quản cao hơn so với người bình thường.

Yếu tố nghề nghiệp: Một số ngành nghề có mức độ tiếp xúc cao với hóa chất độc hại như acid sulfuric, niken hoặc amiăng làm tăng nguy cơ ung thư thanh quản. Người lao động trong các môi trường này cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn để hạn chế hít phải bụi và khí độc.

Các yếu tố khác: Ngoài ra, một số nghiên cứu cho thấy nhiễm virus, chế độ ăn thiếu vitamin A hoặc tình trạng trào ngược dạ dày – thực quản kéo dài khiến dịch vị axit trào lên vùng họng – thanh quản cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Việc nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ và chủ động thay đổi lối sống là bước quan trọng trong phòng ngừa ung thư thanh quản, đồng thời giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm để nâng cao hiệu quả điều trị.

Triệu chứng ung thư thanh quản giai đoạn đầu thường bị bỏ sót

Ở giai đoạn sớm, triệu chứng ung thư thanh quản thường không biểu hiện rầm rộ, rất dễ nhầm lẫn với các bệnh lý tai – mũi – họng thông thường. Tuy nhiên, nếu chú ý kỹ những thay đổi bất thường kéo dài, người bệnh hoàn toàn có thể phát hiện bệnh sớm và tăng cơ hội điều trị hiệu quả.

Thay đổi giọng nói kéo dài: Sự thay đổi về giọng nói là dấu hiệu thường gặp và xuất hiện khá sớm. Người bệnh có thể bị khàn tiếng, giọng nói yếu hoặc khác thường so với trước đây. Nếu tình trạng này kéo dài trên 2–3 tuần, dù đã nghỉ ngơi hoặc điều trị viêm họng nhưng không cải thiện, cần nhanh chóng đi khám chuyên khoa để kiểm tra nguyên nhân.

Xuất hiện hạch vùng cổ: Một số trường hợp có thể sờ thấy hạch bất thường ở cổ, thường cứng, ít di động và không đau. Đây là dấu hiệu cho thấy tế bào ung thư có khả năng đã xâm nhập vào hệ bạch huyết, cảnh báo bệnh không còn khu trú tại thanh quản.

Đau họng dai dẳng, cảm giác vướng: Đau họng kéo dài không rõ nguyên nhân, kèm theo cảm giác vướng víu, khó chịu như có dị vật trong họng hoặc nuốt không trơn là dấu hiệu sớm cần đặc biệt lưu tâm. Triệu chứng này thường không thuyên giảm dù đã dùng thuốc điều trị viêm họng thông thường.

Khó thở, thở rít: Ở một số người, khó thở có thể là dấu hiệu khởi phát. Khi khối u phát triển gây hẹp đường thở, người bệnh có thể nghe thấy tiếng thở rít hoặc khò khè, nhất là khi hít vào. Đây là dấu hiệu nguy hiểm, cần được thăm khám y tế sớm.

Khó nuốt: Khó nuốt ít gặp hơn ở giai đoạn đầu và thường xuất hiện khi bệnh tiến triển. Nguyên nhân là do khối u lan rộng, ảnh hưởng đến vùng họng và thực quản phía sau, gây cản trở quá trình nuốt thức ăn.

Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân: Việc giảm cân nhanh chóng dù không ăn kiêng hay tăng vận động là dấu hiệu cảnh báo chung của nhiều bệnh lý ác tính, trong đó có ung thư thanh quản. Khi đi kèm các triệu chứng kể trên, người bệnh tuyệt đối không nên chủ quan.

Hạch ở vùng cổ là triệu chứng ung thư thanh quản giai đoạn đầu

Điều trị ung thư thanh quản giai đoạn sớm

Dựa trên triệu chứng ung thư thanh quản ở giai đoạn đầu và các yếu tố quan trọng như vị trí tổn thương, mức độ lan rộng của khối u, тип tế bào ung thư, thể trạng cũng như nguyện vọng của người bệnh, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa. Quá trình tư vấn giúp người bệnh hiểu rõ lợi ích – rủi ro của từng phương pháp để lựa chọn hướng điều trị phù hợp nhất.

Xạ trị

Xạ trị sử dụng tia X năng lượng cao tác động trực tiếp lên khối u và vùng mô lân cận nhằm tiêu diệt tế bào ung thư. Đây là phương pháp điều trị tại chỗ, tập trung vào khu vực được chiếu tia nên hạn chế ảnh hưởng toàn thân. Thông thường, mỗi liệu trình xạ trị được thực hiện 5 ngày mỗi tuần và kéo dài khoảng 5–8 tuần.

Trong điều trị ung thư thanh quản, xạ trị có thể được chỉ định đơn thuần hoặc kết hợp với các phương pháp khác:

• Xạ trị đơn thuần: Áp dụng cho khối u còn nhỏ hoặc với những trường hợp không đủ điều kiện phẫu thuật.
• Xạ trị kết hợp phẫu thuật: Thường dùng để tiêu diệt tế bào ung thư còn sót hoặc tái phát sau mổ, đồng thời có thể giúp thu nhỏ khối u trước khi phẫu thuật.
• Hóa xạ trị đồng thời: Được chỉ định trước, trong hoặc sau phẫu thuật/hóa trị nhằm tăng hiệu quả kiểm soát bệnh.

Sau xạ trị, một số bệnh nhân có thể gặp khó khăn trong ăn uống và cần hỗ trợ dinh dưỡng tạm thời qua ống thông dạ dày để đảm bảo thể trạng phục hồi tốt trong suốt quá trình điều trị.

Hóa trị

Hóa trị là phương pháp sử dụng thuốc đặc trị nhằm tiêu diệt hoặc kiểm soát sự phát triển của tế bào ung thư thanh quản. Tùy theo giai đoạn bệnh, thể trạng người bệnh và phác đồ điều trị, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc phối hợp nhiều loại thuốc khác nhau, chủ yếu được đưa vào cơ thể qua đường truyền tĩnh mạch.

Trong thực tế lâm sàng, hóa trị có thể được áp dụng theo nhiều thời điểm khác nhau:

• Hóa trị trước phẫu thuật hoặc xạ trị: Được chỉ định nhằm làm nhỏ khối u, giảm mật độ tế bào ung thư, từ đó hỗ trợ quá trình phẫu thuật hoặc xạ trị đạt hiệu quả cao hơn.
• Hóa trị sau phẫu thuật hoặc xạ trị: Mục tiêu là loại bỏ các tế bào ung thư còn sót lại, đồng thời giảm nguy cơ tái phát bệnh trong tương lai.
• Hóa trị kết hợp xạ trị: Trong một số trường hợp, phương pháp này được lựa chọn như một hướng điều trị bảo tồn, giúp tăng hiệu quả tiêu diệt khối u và hạn chế can thiệp phẫu thuật.

Việc quyết định có sử dụng hóa trị hay không cần được cân nhắc kỹ lưỡng bởi đội ngũ chuyên gia ung bướu, dựa trên mức độ tiến triển bệnh, triệu chứng ung thư thanh quản và khả năng đáp ứng điều trị của từng bệnh nhân.

Phẫu thuật

Phẫu thuật là phương pháp can thiệp trực tiếp nhằm loại bỏ khối u ác tính trong thanh quản. Hình thức phẫu thuật sẽ được lựa chọn dựa trên vị trí tổn thương, kích thước khối u cũng như mức độ lan rộng của bệnh.

Các kỹ thuật phẫu thuật thường được áp dụng bao gồm:

• Cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ thanh quản.
• Cắt bỏ một hoặc cả hai dây thanh âm khi ung thư khu trú tại khu vực này.
• Phẫu thuật cắt phần trên của thanh quản kết hợp xử lý vùng dây thanh môn.

Trong trường hợp ung thư đã lan đến hạch cổ, bác sĩ có thể chỉ định nạo vét hạch để kiểm soát nguy cơ di căn. Trong quá trình phẫu thuật, người bệnh có thể được mở khí quản tạm thời nhằm đảm bảo đường thở an toàn. Sau khi tình trạng ổn định và hồi phục, đường thở sẽ được tái lập theo kế hoạch điều trị.

Phẩu thuật ngoại khoa nhằm tiêu diệt khối u trong thanh quản

Phòng ngừa ung thư thanh quản hiệu quả từ sớm

Để giảm nguy cơ xuất hiện triệu chứng ung thư thanh quản ngay từ giai đoạn đầu, việc chủ động thay đổi lối sống và môi trường sinh hoạt đóng vai trò rất quan trọng. Dưới đây là những biện pháp phòng ngừa được các chuyên gia đánh giá cao:

Trước hết, cần chấm dứt hoàn toàn thói quen hút thuốc lá và tránh xa các sản phẩm thuốc lá dưới mọi hình thức. Thuốc lá từ lâu đã được xem là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây tổn thương thanh quản và thúc đẩy quá trình hình thành ung thư. Việc loại bỏ tiếp xúc với khói thuốc không chỉ giúp bảo vệ thanh quản mà còn cải thiện sức khỏe tổng thể.

Bên cạnh đó, rượu bia và các loại đồ uống có cồn nên được sử dụng ở mức tối thiểu. Nhiều nghiên cứu cho thấy, việc giảm hoặc ngưng rượu trong thời gian dài có thể làm giảm đáng kể nguy cơ mắc ung thư thanh quản, đặc biệt ở những người từng có tiền sử sử dụng rượu thường xuyên.

Đối với những người làm việc trong môi trường tiềm ẩn hóa chất độc hại như amiăng, bụi kim loại hay khí công nghiệp, việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn lao động là điều bắt buộc. Sử dụng đầy đủ trang thiết bị bảo hộ giúp hạn chế tổn thương đường hô hấp và giảm nguy cơ tiếp xúc với các tác nhân gây ung thư.

Cuối cùng, duy trì chế độ ăn uống khoa học, cân đối dinh dưỡng cũng là yếu tố không thể bỏ qua. Thực đơn giàu rau xanh, trái cây tươi cùng các loại chất béo tốt từ dầu ô liu, dầu cá được chứng minh có lợi cho sức khỏe thanh quản. Đặc biệt, cà chua và nhóm trái cây họ cam quýt thường được khuyến khích nhờ chứa nhiều chất chống oxy hóa, góp phần bảo vệ tế bào và giảm nguy cơ hình thành ung thư.

Chủ động phòng ngừa ngay hôm nay chính là cách hiệu quả nhất để bảo vệ thanh quản và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường liên quan đến triệu chứng ung thư thanh quản.

Ngưng hút thuốc để phòng ngừa ung thư thanh quản

Kết luận

Triệu chứng ung thư thanh quản giai đoạn đầu thường không rầm rộ nhưng lại mang ý nghĩa quyết định trong việc điều trị và tiên lượng bệnh. Khàn tiếng kéo dài, đau họng, khó nuốt hay sưng hạch cổ đều là những dấu hiệu cảnh báo quan trọng không nên xem nhẹ. Việc duy trì lối sống lành mạnh, tránh thuốc lá – rượu bia, kết hợp khám sức khỏe định kỳ là những biện pháp phòng ngừa ung thư thanh quản hiệu quả và bền vững nhất.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp về ung thư thanh quản (FAQ)

Ung thư thanh quản có chữa khỏi được không?

Có. Ung thư thanh quản hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm. Nhiều bệnh nhân vẫn duy trì được giọng nói và sinh hoạt gần như bình thường sau điều trị.

Ung thư thanh quản giai đoạn đầu có đau không?

Ở giai đoạn đầu, bệnh có thể không gây đau rõ rệt. Thay vào đó là khàn tiếng, khó chịu nhẹ ở cổ họng, khiến người bệnh dễ chủ quan và bỏ qua.

Không hút thuốc có bị ung thư thanh quản không?

Có. Mặc dù hút thuốc là yếu tố nguy cơ lớn nhất, nhưng người không hút thuốc vẫn có thể mắc ung thư thanh quản do rượu bia, môi trường ô nhiễm, nhiễm virus hoặc yếu tố di truyền.

Bao lâu nên tầm soát ung thư thanh quản một lần?

Với người có nguy cơ cao (hút thuốc, uống rượu nhiều, làm việc trong môi trường độc hại), nên khám Tai Mũi Họng định kỳ 6–12 tháng/lần để tầm soát sớm.