Bị nhiễm trùng phổi có lây không? Mức độ nguy hiểm như thế nào?

Nhiễm trùng phổi có lây không là thắc mắc của rất nhiều người khi bản thân hoặc người thân xuất hiện các triệu chứng như ho kéo dài, sốt, khó thở hay đau tức ngực. Trên thực tế, đây là một trong những bệnh lý hô hấp phổ biến và có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện sớm. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp nhiễm trùng phổi đều có khả năng lây truyền giống nhau. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp dưới, đặc biệt là viêm phổi, vẫn nằm trong nhóm nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên toàn cầu. Điều đáng lo ngại là nhiều người thường nhầm lẫn nhiễm trùng phổi với cảm cúm thông thường nên chủ quan trong điều trị, làm tăng nguy cơ lây bệnh cho người xung quanh cũng như khiến tình trạng bệnh diễn tiến nặng hơn. Trong bài viết này, Thuốc Ung Thư sẽ cùng bạn tìm hiểu chi tiết nhiễm trùng phổi có lây không, mức độ nguy hiểm của bệnh cũng như cách phòng ngừa hiệu quả để bảo vệ sức khỏe hô hấp cho bản thân và gia đình.

Khái niệm nhiễm trùng phổi

Nhiễm trùng phổi là tình trạng các tác nhân gây bệnh như vi khuẩn, virus hoặc nấm xâm nhập vào nhu mô phổi, đường hô hấp dưới và gây viêm. Khi đó, các túi khí trong phổi có thể chứa đầy dịch hoặc mủ, khiến người bệnh gặp khó khăn trong việc trao đổi oxy.

Tình trạng này có thể xuất hiện ở nhiều mức độ khác nhau, từ nhẹ đến nặng. Một số trường hợp chỉ gây ho và sốt nhẹ, nhưng cũng có những bệnh nhân tiến triển nhanh thành suy hô hấp nguy hiểm.

Nhiều người thường nhầm lẫn nhiễm trùng phổi với cảm lạnh hoặc cúm mùa. Tuy nhiên, điểm khác biệt lớn là nhiễm trùng phổi ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng hô hấp và có nguy cơ gây biến chứng nếu điều trị chậm trễ.

Các dạng nhiễm trùng phổi phổ biến gồm:

• Viêm phổi
• Viêm phế quản nặng
• Áp xe phổi
• Lao phổi
• Nhiễm trùng phổi do nấm

Trong đó, viêm phổi là dạng thường gặp nhất và cũng là nguyên nhân khiến nhiều người tìm kiếm thông tin về việc nhiễm trùng phổi có lây không.

Bệnh nhiễm trùng phổi có lây không?

Nhiễm trùng phổi là tình trạng các tác nhân như vi khuẩn, virus hoặc nấm xâm nhập vào đường hô hấp và gây tổn thương mô phổi. Khi xảy ra viêm nhiễm, phế nang có thể bị sưng, chứa dịch hoặc mủ, khiến người bệnh xuất hiện các triệu chứng như ho kéo dài, sốt, đau ngực, khó thở và cơ thể mệt mỏi.

Vậy nhiễm trùng phổi có lây không? Câu trả lời là có thể lây hoặc không, tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh.

Nhiễm trùng phổi có lây không là nỗi băn khoăn của nhiều độc giả

Khi nào nhiễm trùng phổi có khả năng lây lan?

Những trường hợp nhiễm trùng phổi do vi sinh vật gây ra thường có nguy cơ lây truyền từ người sang người, đặc biệt trong môi trường đông người hoặc không gian kín.

Các tác nhân phổ biến gồm:

• Virus: virus cúm, RSV, COVID-19, adenovirus hoặc các virus gây viêm đường hô hấp khác.
• Vi khuẩn: phế cầu khuẩn, tụ cầu, liên cầu khuẩn, Haemophilus influenzae…
• Nấm: thường gặp ở người có hệ miễn dịch suy giảm, khả năng lây thấp hơn nhưng vẫn cần theo dõi cẩn thận.

Người bệnh có thể phát tán mầm bệnh thông qua:

• Giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc nói chuyện ở khoảng cách gần.
• Tiếp xúc với bề mặt có chứa vi khuẩn, virus rồi đưa tay lên mắt, mũi hoặc miệng.
• Dùng chung vật dụng cá nhân với người đang mắc bệnh.

Nguy cơ lây nhiễm thường tăng cao khi người bệnh chưa được điều trị đúng cách hoặc có triệu chứng hô hấp nặng.

Những trường hợp nhiễm trùng phổi không lây

Không phải mọi ca nhiễm trùng phổi đều có tính truyền nhiễm. Một số trường hợp xảy ra do tác động từ môi trường hoặc tổn thương bên trong cơ thể nên không lây sang người khác.

Ví dụ:

• Hít phải khói thuốc lá, khí độc hoặc hóa chất công nghiệp trong thời gian dài.
• Viêm phổi hít do thức ăn, dịch dạ dày hoặc dị vật đi vào đường thở.
• Tổn thương phổi do bụi kim loại, hóa chất kích ứng hoặc ô nhiễm môi trường.

Ở những trường hợp này, bệnh xuất phát từ yếu tố cơ học hoặc hóa học chứ không liên quan đến vi khuẩn hay virus truyền nhiễm.

Ai dễ bị lây nhiễm hơn?

Một số nhóm đối tượng có nguy cơ mắc nhiễm trùng phổi cao hơn khi tiếp xúc với nguồn bệnh, bao gồm:

• Người cao tuổi.
• Trẻ nhỏ.
• Người có bệnh nền về hô hấp hoặc tim mạch.
• Người suy giảm miễn dịch.
• Người hút thuốc lá lâu năm.

Nếu hệ miễn dịch yếu, cơ thể sẽ khó chống lại tác nhân gây bệnh, từ đó làm tăng nguy cơ diễn tiến nặng.

Cách hạn chế nguy cơ lây nhiễm trùng phổi

Để giảm nguy cơ lây lan bệnh trong cộng đồng, người bệnh và người xung quanh nên:

• Đeo khẩu trang khi tiếp xúc gần.
• Che miệng khi ho hoặc hắt hơi.
• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng.
• Giữ không gian sống thông thoáng.
• Không dùng chung vật dụng cá nhân.
• Tiêm phòng cúm, phế cầu hoặc các vaccine cần thiết theo khuyến cáo bác sĩ.

Ngoài ra, khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao kéo dài, khó thở, đau ngực hoặc ho nhiều ngày không thuyên giảm, người bệnh nên đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.

Bệnh nhiễm trùng phổi nguy hiểm như thế nào?

Nhiễm trùng phổi là tình trạng đường hô hấp và nhu mô phổi bị vi khuẩn, virus hoặc nấm tấn công, gây tổn thương chức năng hô hấp. Bệnh có thể diễn tiến từ nhẹ đến nghiêm trọng tùy theo thể trạng và thời điểm điều trị. Nhiều người thắc mắc “Nhiễm trùng phổi có lây không?”, thực tế khả năng lây nhiễm còn phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Một số tác nhân như virus cúm, vi khuẩn lao hoặc các loại virus đường hô hấp có thể lây từ người sang người qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần.

Nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách, nhiễm trùng phổi có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người lớn tuổi, người có hệ miễn dịch suy yếu hoặc mắc bệnh nền như hen suyễn, COPD, tiểu đường, tim mạch.

Các biến chứng hô hấp thường gặp gồm:

• Suy hô hấp cấp khiến người bệnh khó thở nghiêm trọng, cần hỗ trợ oxy hoặc thở máy.
• Tràn dịch màng phổi hoặc tràn mủ màng phổi làm phổi bị chèn ép, ảnh hưởng khả năng hô hấp.
• Áp xe phổi, hoại tử mô phổi do tình trạng nhiễm trùng kéo dài và lan rộng.

Ngoài tổn thương tại phổi, bệnh còn có nguy cơ ảnh hưởng toàn thân như:

• Nhiễm trùng huyết do vi khuẩn xâm nhập vào máu.
• Suy đa cơ quan, ảnh hưởng đến gan, thận và tim.
• Tăng nguy cơ tử vong nếu người bệnh không được cấp cứu và điều trị kịp thời.

Bên cạnh việc điều trị, người bệnh cũng nên chủ động phòng ngừa lây lan bằng cách đeo khẩu trang, giữ vệ sinh hô hấp, hạn chế tiếp xúc gần khi đang có triệu chứng ho sốt. Đây cũng là lý do nhiều người quan tâm đến vấn đề “Nhiễm trùng phổi có lây không” để có biện pháp bảo vệ bản thân và gia đình hiệu quả hơn.

Nhiễm trùng phổi là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu

Chẩn đoán và điều trị nhiễm trùng phổi

Việc phát hiện sớm và điều trị đúng cách đóng vai trò quan trọng trong quá trình kiểm soát nhiễm trùng phổi. Nếu được can thiệp kịp thời, người bệnh có thể hạn chế nguy cơ suy hô hấp, tổn thương phổi kéo dài và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.

Chẩn đoán nhiễm trùng phổi như thế nào?

Để xác định chính xác tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ dựa vào triệu chứng lâm sàng kết hợp với các xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết.

Thăm khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ kiểm tra các biểu hiện như ho, sốt, khó thở, đau ngực và đánh giá nhịp thở của người bệnh. Ngoài ra, việc nghe phổi bằng ống nghe giúp phát hiện các âm thanh bất thường như ran nổ hoặc ran ẩm – dấu hiệu thường gặp trong nhiễm trùng đường hô hấp dưới.

Chỉ số SpO₂ cũng thường được đo để đánh giá khả năng trao đổi oxy của phổi.

Chẩn đoán hình ảnh

Chụp X-quang ngực là phương pháp phổ biến giúp phát hiện các vùng viêm hoặc tổn thương tại nhu mô phổi. Trong một số trường hợp phức tạp, bác sĩ có thể chỉ định chụp CT ngực để quan sát chi tiết hơn mức độ lan rộng của tổn thương.

Xét nghiệm máu

Các chỉ số viêm như bạch cầu, CRP hoặc procalcitonin có giá trị hỗ trợ xác định nguyên nhân gây bệnh là do vi khuẩn hay virus, từ đó định hướng phương pháp điều trị phù hợp.

Xét nghiệm đờm và dịch hô hấp

Mẫu đờm hoặc dịch phế quản có thể được nuôi cấy nhằm tìm ra tác nhân gây bệnh cụ thể như vi khuẩn, virus hoặc nấm. Đây là bước quan trọng trong những trường hợp nhiễm trùng phổi nặng hoặc điều trị kéo dài không đáp ứng.

Nguyên tắc điều trị nhiễm trùng phổi

Mục tiêu điều trị không chỉ là kiểm soát tác nhân gây bệnh mà còn hỗ trợ phục hồi chức năng hô hấp và cải thiện thể trạng cho người bệnh.

Điều trị theo nguyên nhân gây bệnh

• Trường hợp do vi khuẩn: Kháng sinh là phương pháp điều trị chính. Bác sĩ sẽ lựa chọn loại thuốc phù hợp dựa trên mức độ bệnh, độ tuổi, tình trạng sức khỏe và kết quả kháng sinh đồ nếu cần thiết. Người bệnh có thể dùng thuốc đường uống hoặc truyền tĩnh mạch trong các trường hợp nặng.
• Trường hợp do virus: Phần lớn các trường hợp nhiễm virus sẽ được điều trị hỗ trợ như nghỉ ngơi, bổ sung nước và kiểm soát triệu chứng. Một số thuốc kháng virus đặc hiệu chỉ được sử dụng khi có chỉ định chuyên môn, chẳng hạn trong bệnh cúm.
• Trường hợp do nấm: Nhiễm nấm phổi thường gặp ở người có hệ miễn dịch suy giảm. Việc điều trị cần dùng thuốc kháng nấm chuyên biệt và theo dõi chặt chẽ trong thời gian dài để đạt hiệu quả tối ưu.

Các biện pháp giúp phòng ngừa nhiễm trùng phổi hiệu quả

Giữ vệ sinh cá nhân và bảo vệ đường hô hấp

Những thói quen sinh hoạt hằng ngày đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ mắc nhiễm trùng phổi. Mỗi người nên:

• Đeo khẩu trang khi xuất hiện các triệu chứng như ho, hắt hơi, đau họng hoặc khi đến nơi đông người.
• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, nhất là sau khi ho, hắt hơi và trước khi ăn.
• Hạn chế tiếp xúc với khói thuốc lá, khói bụi, môi trường ô nhiễm vì đây là những yếu tố dễ làm tổn thương phổi.
• Giữ ấm cơ thể khi thời tiết thay đổi, đặc biệt vùng cổ và ngực để giảm nguy cơ viêm đường hô hấp.

Duy trì môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng cũng giúp hạn chế sự phát triển của vi khuẩn và virus gây bệnh.

Tiêm phòng giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng phổi

Tiêm vắc xin là một trong những giải pháp hiệu quả giúp phòng ngừa nhiều tác nhân gây nhiễm trùng phổi nguy hiểm. Một số loại vắc xin nên được tiêm đầy đủ gồm:

• Vắc xin cúm định kỳ hằng năm.
• Vắc xin phế cầu giúp phòng ngừa các bệnh lý do vi khuẩn phế cầu gây ra.
• Vắc xin COVID-19 và các loại vắc xin khác theo hướng dẫn của bác sĩ.

Người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính hoặc có hệ miễn dịch suy giảm nên chủ động tiêm phòng đầy đủ để hạn chế biến chứng nặng.

Xây dựng lối sống lành mạnh để tăng sức đề kháng

Một cơ thể khỏe mạnh sẽ giúp phổi chống lại tác nhân gây bệnh tốt hơn. Để giảm nguy cơ nhiễm trùng phổi, cần chú ý:

• Bổ sung đầy đủ dưỡng chất, đặc biệt là protein, vitamin A, C, D và kẽm từ rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu dinh dưỡng.
• Tập luyện thể dục đều đặn nhằm cải thiện chức năng hô hấp và tăng cường miễn dịch.
• Ngủ đủ giấc, hạn chế căng thẳng kéo dài.
• Kiểm soát tốt các bệnh nền như tiểu đường, hen suyễn hoặc bệnh phổi mạn tính.

Ngoài ra, cần tránh tự ý dùng thuốc kháng sinh khi chưa có chỉ định vì điều này có thể làm tăng nguy cơ kháng thuốc và khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn.

Tiêm vắc xin cúm hàng năm là biện pháp phòng ngừa nhiễm trùng phổi hiệu quả

Xem thêm

• Nhiễm trùng phổi: Các triệu chứng nhận biết và cách phòng tránh hiệu quả
• Cảnh báo các dấu hiệu tràn dịch màng phổi thường gặp không nên bỏ qua
• Đau ngực kiểu màng phổi​: Dấu hiệu, nguyên nhân và cách chẩn đoán bệnh

Kết luận

Nhiễm trùng phổi có lây không còn phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Các trường hợp do virus, vi khuẩn hoặc lao phổi có thể lây qua đường hô hấp nếu không phòng ngừa đúng cách. Bên cạnh nguy cơ lây nhiễm, bệnh cũng có thể gây biến chứng nguy hiểm như suy hô hấp hoặc nhiễm trùng huyết nếu điều trị muộn.

Vì vậy, khi xuất hiện các triệu chứng như ho kéo dài, sốt, khó thở hoặc đau ngực, người bệnh nên thăm khám sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Chủ động bảo vệ hệ hô hấp và giữ vệ sinh cá nhân cũng là cách hiệu quả giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp về nhiễm trùng phổi có lây không

Nhiễm trùng phổi có tự khỏi không?

Một số trường hợp nhẹ có thể cải thiện, nhưng đa số cần điều trị đúng nguyên nhân để tránh biến chứng nguy hiểm.

Nhiễm trùng phổi có lây qua tiếp xúc thông thường không?

Có thể lây nếu nguyên nhân do virus hoặc vi khuẩn, đặc biệt khi tiếp xúc gần với người bệnh đang ho hoặc hắt hơi.

Nhiễm trùng phổi bao lâu thì khỏi?

Thời gian hồi phục thường từ 1–3 tuần tùy mức độ bệnh và sức khỏe của người bệnh.