Cách chữa ung thư phổi theo phác đồ trúng đích hiện nay như thế nào?

Ung thư phổi từ lâu đã được xem là một trong những căn bệnh nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao trên toàn cầu. Tuy nhiên, trong khoảng 10–15 năm trở lại đây, y học đã có bước tiến vượt bậc với sự xuất hiện của liệu pháp điều trị trúng đích – một phương pháp mang tính “cá thể hóa”, mở ra hy vọng sống lâu hơn và chất lượng sống tốt hơn cho người bệnh. Không giống như hóa trị truyền thống “tấn công diện rộng”, chữa ung thư phổi theo phác đồ trúng đích tập trung vào các đột biến gen cụ thể của tế bào ung thư. Điều này giúp nâng cao hiệu quả điều trị, đồng thời giảm đáng kể tác dụng phụ. Vậy phương pháp này thực chất là gì? Áp dụng ra sao? Có hiệu quả thật sự không? Bài viết dưới đây,  Thuốc Ung Thư sẽ giúp bạn hiểu rõ từ nền tảng đến phác đồ điều trị hiện nay.

Tìm hiểu về ung thư phổi

Ung thư phổi là một trong những bệnh ung thư nguy hiểm với tỷ lệ mắc và tử vong cao trên toàn thế giới. Bệnh xảy ra khi các tế bào tại phổi phát triển bất thường, hình thành khối u ác tính và có khả năng lan sang nhiều cơ quan khác nếu không được phát hiện kịp thời. Đặc điểm của ung thư phổi là tiến triển âm thầm trong giai đoạn đầu, khiến nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi đã ở giai đoạn muộn.

Hiện nay, ung thư phổi được chia thành hai nhóm chính:

• Ung thư phổi tế bào nhỏ: Đây là dạng ít gặp hơn nhưng có tốc độ phát triển nhanh và khả năng di căn sớm. Bệnh thường liên quan chặt chẽ đến thói quen hút thuốc lá lâu năm.
• Ung thư phổi không tế bào nhỏ: Chiếm phần lớn các ca bệnh, bao gồm các thể phổ biến như ung thư biểu mô tuyến, ung thư biểu mô tế bào vảy và ung thư biểu mô tế bào lớn. So với loại tế bào nhỏ, nhóm này có tốc độ tiến triển chậm hơn và có nhiều lựa chọn điều trị hơn, đặc biệt là các phương pháp điều trị trúng đích hiện đại.

Theo thống kê từ các tổ chức y tế quốc tế, ung thư phổi vẫn nằm trong nhóm bệnh ung thư gây tử vong hàng đầu. Nguyên nhân chủ yếu được ghi nhận là hút thuốc lá, bao gồm cả hút chủ động và hít phải khói thuốc thụ động. Ngoài ra, các yếu tố như ô nhiễm không khí, tiếp xúc hóa chất độc hại, di truyền hoặc bệnh lý phổi mạn tính cũng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Nhóm ung thư phổi không tế bào nhỏ thường gặp hơn

Liệu pháp nhắm trúng đích trong điều trị ung thư phổi là gì?

Thế nào là liệu pháp trúng đích?

Chữa ung thư phổi theo phác đồ trúng đích là phương pháp sử dụng các loại thuốc có khả năng tác động chính xác vào những phân tử hoặc gen bất thường liên quan trực tiếp đến sự phát triển của tế bào ung thư. Mục tiêu của liệu pháp này là ngăn chặn quá trình tăng sinh, lan rộng của khối u nhưng vẫn hạn chế ảnh hưởng đến các tế bào khỏe mạnh.

Trong ung thư phổi không tế bào nhỏ, một số đột biến gen có thể khiến tế bào phát triển mất kiểm soát và hình thành khối u. Nổi bật nhất là đột biến EGFR (Epidermal Growth Factor Receptor) – thụ thể yếu tố tăng trưởng biểu bì. Khi gen EGFR bị đột biến, tế bào ung thư có xu hướng tăng sinh mạnh hơn bình thường. Đây cũng là dạng đột biến thường gặp ở bệnh nhân châu Á và là một trong những mục tiêu điều trị quan trọng của liệu pháp trúng đích hiện nay.

Khác với hóa trị truyền thống tác động lên cả tế bào ung thư lẫn tế bào lành, chữa ung thư phổi theo phác đồ trúng đích tập trung vào các “đích” cụ thể như gen đột biến, protein bất thường hoặc các thụ thể nằm trên bề mặt tế bào ung thư. Nhờ cơ chế này, phương pháp có thể giúp kiểm soát bệnh hiệu quả hơn ở một số trường hợp phù hợp.

Tuy nhiên, không phải mọi bệnh nhân ung thư phổi đều có thể áp dụng liệu pháp trúng đích. Trước khi chỉ định điều trị, bác sĩ thường yêu cầu thực hiện các xét nghiệm sinh học phân tử hoặc sinh thiết mô để xác định người bệnh có mang đột biến gen phù hợp hay không. Kết quả xét nghiệm sẽ giúp lựa chọn loại thuốc điều trị tối ưu và cá thể hóa phác đồ cho từng bệnh nhân.

Một trong những ưu điểm nổi bật của chữa ung thư phổi theo phác đồ trúng đích là giảm thiểu tác động lên mô lành, từ đó hạn chế nhiều tác dụng phụ thường gặp so với hóa trị. Đồng thời, phương pháp này còn góp phần cải thiện chất lượng sống và kéo dài thời gian kiểm soát bệnh ở nhiều bệnh nhân ung thư phổi giai đoạn tiến triển.

Đột biến gen liên quan đến sự tăng trưởng bất thường của tế bào ung thư

Phân loại liệu pháp trúng đích trong điều trị ung thư phổi

Trong điều trị hiện đại, các thuốc dùng trong phương pháp chữa ung thư phổi theo phác đồ trúng đích thường được chia thành hai nhóm chính dựa trên cơ chế tác động lên tế bào ung thư.

1. Nhóm kháng thể đơn dòng (Monoclonal Antibodies)

Đây là nhóm thuốc tác động lên các thụ thể nằm ở bề mặt tế bào ung thư. Cơ chế hoạt động chủ yếu là nhận diện và “khóa” các tín hiệu giúp khối u phát triển hoặc tạo mạch máu nuôi dưỡng tế bào ác tính. Hiện nay, nhóm thuốc này thường được phối hợp cùng hóa trị hoặc liệu pháp miễn dịch để tăng hiệu quả điều trị.

Một số thuốc tiêu biểu gồm:

• Bevacizumab: Có tác dụng ức chế quá trình hình thành mạch máu mới nuôi khối u, từ đó làm chậm sự phát triển và lan rộng của tế bào ung thư phổi.
• Ramucirumab: Được sử dụng trong một số trường hợp ung thư phổi không tế bào nhỏ, đặc biệt ở bệnh nhân có chỉ định điều trị liên quan đến đột biến gen EGFR.
• Cetuximab: Hoạt động bằng cách gắn vào thụ thể EGFR để ngăn tín hiệu tăng sinh của tế bào ung thư. Tuy nhiên, do nguy cơ gây tác dụng phụ trên huyết học nên thuốc chưa được áp dụng rộng rãi ở tất cả bệnh nhân.

2. Nhóm thuốc phân tử nhỏ (Small Molecule Medicines)

Khác với kháng thể đơn dòng, nhóm thuốc này đi sâu vào bên trong tế bào và ức chế trực tiếp các tín hiệu tăng trưởng bất thường. Trong chữa ung thư phổi theo phác đồ trúng đích, đây là nhóm thuốc được sử dụng phổ biến cho bệnh nhân mang đột biến EGFR.

Các thuốc hiện được chia thành nhiều thế hệ nhằm cải thiện hiệu quả điều trị và giảm tình trạng kháng thuốc:

• Thế hệ 1: Erlotinib và Gefitinib
• Thế hệ 2: Afatinib và Dacomitinib
• Thế hệ 3: Osimertinib

Trong thực tế lâm sàng, bác sĩ có thể cân nhắc phối hợp thuốc kháng thể đơn dòng với thuốc phân tử nhỏ ở một số nhóm bệnh nhân phù hợp nhằm nâng cao đáp ứng điều trị và kéo dài thời gian kiểm soát bệnh. Việc lựa chọn phác đồ cần dựa trên kết quả xét nghiệm đột biến gen, giai đoạn ung thư và tình trạng sức khỏe tổng thể của từng người bệnh.

Thuốc trọng lượng phân tử nhỏ được dùng trong liệu pháp trúng đích

Những phương pháp chữa ung thư phổi khác

Ngoài phương pháp chữa ung thư phổi theo phác đồ trúng đích, hiện nay còn có nhiều hướng điều trị khác được áp dụng tùy theo giai đoạn bệnh, vị trí khối u và tình trạng sức khỏe của từng bệnh nhân. Việc kết hợp các phương pháp phù hợp không chỉ giúp kiểm soát tế bào ung thư mà còn cải thiện chất lượng sống và kéo dài thời gian sống cho người bệnh.

Phẫu thuật ung thư phổi

Phẫu thuật thường được chỉ định trong giai đoạn sớm, khi khối u còn khu trú và chưa lan rộng. Mục tiêu là loại bỏ hoàn toàn phần phổi chứa tế bào ung thư nhằm tăng khả năng điều trị triệt để. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể lựa chọn các hình thức phẫu thuật như:

Cắt thùy phổi: Loại bỏ một thùy phổi có chứa khối u. Đây là phương pháp phổ biến khi ung thư chỉ xuất hiện ở một khu vực nhất định.
Cắt toàn bộ phổi: Áp dụng khi khối u phát triển lớn hoặc nằm ở vị trí trung tâm khiến việc bảo tồn phổi không còn khả thi.
Cắt phân thùy hoặc cắt hình chêm: Chỉ loại bỏ phần mô phổi nhỏ có chứa tổn thương, phù hợp với khối u kích thước nhỏ hoặc bệnh nhân có chức năng hô hấp hạn chế.

Trong nhiều trường hợp, phẫu thuật có thể được phối hợp cùng hóa trị hoặc xạ trị để nâng cao hiệu quả điều trị.

Xạ trị

Xạ trị sử dụng tia năng lượng cao để phá hủy tế bào ung thư và hạn chế sự phát triển của khối u. Phương pháp này có thể được áp dụng trước phẫu thuật nhằm thu nhỏ kích thước khối u hoặc sau phẫu thuật để tiêu diệt tế bào ung thư còn sót lại.

Ngoài mục đích điều trị, xạ trị còn giúp giảm các triệu chứng do khối u gây ra như đau tức ngực, khó thở hoặc ho ra máu, đặc biệt ở bệnh nhân giai đoạn tiến triển.

Hóa trị

Hóa trị là phương pháp sử dụng thuốc để tiêu diệt hoặc ngăn chặn sự phân chia của tế bào ung thư. Thuốc thường được truyền qua đường tĩnh mạch theo từng chu kỳ điều trị.

Trong điều trị ung thư phổi, hóa trị có thể được sử dụng độc lập hoặc kết hợp với các phương pháp khác như phẫu thuật, xạ trị, liệu pháp miễn dịch hay chữa ung thư phổi theo phác đồ trúng đích. Mục tiêu của hóa trị có thể bao gồm:

• Thu nhỏ khối u trước phẫu thuật.
• Tiêu diệt tế bào ung thư còn sót lại sau điều trị.
• Kiểm soát sự lan rộng của bệnh.
• Hỗ trợ giảm triệu chứng ở giai đoạn muộn.

Tuy mang lại hiệu quả tích cực, hóa trị cũng có thể gây ra một số tác dụng phụ như mệt mỏi, buồn nôn hoặc rụng tóc, vì vậy người bệnh cần được theo dõi sát trong suốt quá trình điều trị.

Liệu pháp miễn dịch

Liệu pháp miễn dịch là hướng điều trị hiện đại giúp kích hoạt hệ miễn dịch tự nhiên của cơ thể nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư. Phương pháp này ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong điều trị ung thư phổi, đặc biệt ở những bệnh nhân không đáp ứng tốt với hóa trị truyền thống.

Một số loại thuốc miễn dịch thường được sử dụng hiện nay gồm pembrolizumab hoặc atezolizumab. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định điều trị đơn lẻ hoặc phối hợp với hóa trị để tăng hiệu quả kiểm soát bệnh.

Chăm sóc giảm nhẹ

Bên cạnh các phương pháp điều trị chuyên sâu, chăm sóc giảm nhẹ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân ung thư phổi. Các biện pháp này tập trung vào kiểm soát cơn đau, giảm khó thở, cải thiện dinh dưỡng và hỗ trợ tinh thần cho người bệnh.

Xem thêm

• Viêm phổi kẽ​: Triệu chứng, nguy cơ mắc bệnh và cách điều trị
• Xét nghiệm NSE là gì? Chỉ số xét nghiệm NSE bao nhiêu là nguy hiểm
• Xét nghiệm đột biến gen ung thư phổi là gì? Đối tượng nào nên thực hiện

Kết luận

Chữa ung thư phổi theo phác đồ trúng đích đang trở thành xu hướng điều trị hiện đại nhờ khả năng tác động chính xác vào các đột biến gen, giúp kiểm soát bệnh hiệu quả và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh. Dù không phải là giải pháp chữa khỏi hoàn toàn trong mọi trường hợp, phương pháp này vẫn mang lại hy vọng kéo dài thời gian sống nếu được chỉ định đúng và theo dõi chặt chẽ. Việc thăm khám sớm, xét nghiệm gen và tuân thủ phác đồ của bác sĩ chính là yếu tố then chốt để tối ưu hiệu quả điều trị.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Điều trị trúng đích có chữa khỏi ung thư phổi không?

Hiện nay, chữa ung thư phổi theo phác đồ trúng đích chưa thể đảm bảo chữa khỏi hoàn toàn trong đa số trường hợp, đặc biệt ở giai đoạn muộn.

Tuy nhiên, phương pháp này có thể:

• Kiểm soát khối u hiệu quả
• Làm chậm tiến triển bệnh
• Kéo dài thời gian sống đáng kể

Một số bệnh nhân có thể sống nhiều năm nếu đáp ứng tốt với thuốc.

Có phải ai cũng dùng được thuốc trúng đích?

Không. Điều kiện bắt buộc là phải có đột biến gen phù hợp như:

• EGFR
• ALK
• ROS1…

Nếu không có các đột biến này, thuốc trúng đích thường không mang lại hiệu quả, và bác sĩ sẽ cân nhắc các phương pháp khác như hóa trị hoặc miễn dịch.

Điều trị bao lâu thì có hiệu quả?

Thông thường:

• Sau 2–4 tuần: có thể bắt đầu thấy cải thiện triệu chứng
• Sau 2–3 tháng: đánh giá rõ hiệu quả qua chụp CT hoặc PET

Việc theo dõi sẽ được thực hiện định kỳ để điều chỉnh phác đồ nếu cần.