Cảnh báo các dấu hiệu tràn dịch màng phổi thường gặp không nên bỏ qua

Dấu hiệu tràn dịch màng phổi thường xuất hiện âm thầm và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh hô hấp thông thường như cảm lạnh, viêm phế quản hay viêm phổi. Nhiều người chỉ đi khám khi tình trạng khó thở trở nên nghiêm trọng, khiến việc điều trị phức tạp hơn và tăng nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Trên thực tế, tràn dịch màng phổi không phải là một bệnh riêng lẻ mà là hậu quả của nhiều bệnh lý khác nhau như nhiễm trùng phổi, lao, suy tim hoặc thậm chí ung thư. Theo các chuyên gia hô hấp, việc nhận biết sớm các triệu chứng bất thường ở phổi có vai trò rất quan trọng trong quá trình điều trị và phục hồi chức năng hô hấp. Nếu được phát hiện kịp thời, nhiều trường hợp có thể kiểm soát tốt mà không để lại biến chứng nặng nề. Bài viết dưới đây, Thuốc Ung Thư sẽ giúp bạn hiểu rõ các dấu hiệu tràn dịch màng phổi thường gặp, nguyên nhân gây bệnh, mức độ nguy hiểm cũng như thời điểm cần đi khám để tránh những rủi ro đáng tiếc cho sức khỏe.

Tìm hiểu về bệnh tràn dịch màng phổi

Phổi được bao bọc bởi hai lớp màng mỏng gọi là màng phổi. Giữa hai lớp màng này tồn tại một khoảng không rất nhỏ, gọi là khoang màng phổi, chứa một lượng dịch sinh lý nhất định giúp phổi hoạt động trơn tru khi hít thở. Nhờ lớp dịch này, hai lá màng phổi giảm ma sát trong quá trình co giãn của lồng ngực và phổi.

Tràn dịch màng phổi là tình trạng dịch tích tụ quá mức trong khoang màng phổi, làm cản trở khả năng giãn nở của phổi và ảnh hưởng đến chức năng hô hấp. Người bệnh có thể gặp các triệu chứng như khó thở, đau tức ngực, ho kéo dài hoặc cảm giác nặng ngực tùy theo lượng dịch và nguyên nhân gây bệnh.

Trên thực tế, tràn dịch màng phổi không phải là một bệnh lý đơn lẻ mà thường là biểu hiện của nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau. Tình trạng này được chia thành hai nhóm chính gồm:

Tràn dịch màng phổi dịch thấm: Thường liên quan đến các bệnh lý toàn thân như suy tim, suy thận, xơ gan, suy dinh dưỡng… Nguyên nhân chủ yếu là do rối loạn áp lực trong mạch máu khiến dịch thoát ra khoang màng phổi.

Tràn dịch màng phổi dịch tiết: Xuất hiện khi màng phổi bị tổn thương hoặc viêm nhiễm. Những nguyên nhân thường gặp gồm lao phổi, viêm phổi, nhiễm khuẩn, bệnh tự miễn hoặc ung thư.

Tràn dịch màng phổi xảy ra khi lượng dịch trong khoang phổi vượt mức bình thường

Vì sao bệnh dễ bị bỏ qua ở giai đoạn đầu?

Một trong những lý do khiến nhiều người phát hiện bệnh muộn là do các dấu hiệu tràn dịch màng phổi ban đầu khá mờ nhạt.

Ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể chỉ:

• Ho nhẹ
• Hơi tức ngực
• Mệt khi vận động mạnh
• Khó thở thoáng qua

Những triệu chứng này rất giống cảm cúm hoặc viêm hô hấp thông thường nên thường bị chủ quan bỏ qua. Ngoài ra, người cao tuổi hoặc người mắc bệnh nền đôi khi không biểu hiện triệu chứng rõ ràng cho đến khi lượng dịch tăng nhiều.

Các dấu hiệu tràn dịch màng phổi thường gặp không nên bỏ qua

Tràn dịch màng phổi là tình trạng xuất hiện lượng dịch bất thường trong khoang màng phổi – khoảng không gian nằm giữa phổi và thành ngực. Đây không phải là một bệnh lý riêng biệt mà thường là biến chứng của nhiều vấn đề sức khỏe như viêm phổi, lao phổi, suy tim, viêm màng ngoài tim, chấn thương ngực hoặc ung thư.

Ở giai đoạn sớm, các dấu hiệu thường khá mơ hồ nên nhiều người dễ chủ quan hoặc nhầm lẫn với bệnh hô hấp thông thường. Không ít trường hợp chỉ tình cờ phát hiện khi chụp X-quang trong lúc khám sức khỏe định kỳ. Vì vậy, nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường có ý nghĩa quan trọng trong việc điều trị và hạn chế biến chứng.

Các dấu hiệu tràn dịch màng phổi dễ gặp

Đau tức ngực

Đây là triệu chứng phổ biến và dễ nhận biết nhất. Người bệnh thường cảm thấy đau âm ỉ hoặc tức nặng ở một bên ngực – vị trí có dịch tích tụ. Cơn đau có xu hướng tăng lên khi:

• Hít thở sâu
• Ho nhiều
• Vận động mạnh
• Nằm nghiêng về bên bị tràn dịch

Nếu tình trạng kéo dài hoặc đau ngày càng tăng, người bệnh nên đi kiểm tra sớm để xác định nguyên nhân.

Khó thở

Khi dịch trong khoang màng phổi tăng lên, phổi sẽ bị chèn ép khiến khả năng hô hấp giảm sút. Người bệnh có thể cảm thấy hụt hơi, khó thở khi vận động hoặc thậm chí khó thở ngay cả lúc nghỉ ngơi.

Mức độ khó thở thường tỷ lệ thuận với lượng dịch tích tụ trong màng phổi.

Ho kéo dài

Người bị tràn dịch màng phổi thường xuất hiện ho khan ở giai đoạn đầu. Về sau, cơn ho có thể trở nên dai dẳng hơn, xuất hiện nhiều khi thay đổi tư thế hoặc vận động. Một số trường hợp kèm theo đờm, cảm giác nặng ngực và khó chịu khi ho.

Sốt nhẹ và mệt mỏi

Nếu nguyên nhân liên quan đến viêm hoặc nhiễm trùng, người bệnh có thể bị sốt nhẹ kéo dài, cơ thể uể oải, thiếu sức sống. Khi tình trạng viêm tiến triển nặng, nhiệt độ cơ thể có thể tăng cao kèm cảm giác rét run.

Ăn uống kém, chán ăn

Cơ thể suy nhược do khó thở kéo dài và tình trạng viêm khiến người bệnh mệt mỏi, giảm cảm giác thèm ăn. Nếu kéo dài, người bệnh dễ sụt cân và suy giảm sức đề kháng.

Dấu hiệu tràn dịch màng phổi đang trở nặng

Một số biểu hiện dưới đây có thể cho thấy tình trạng tràn dịch màng phổi đã tiến triển nghiêm trọng và cần được xử lý y tế sớm:

• Đau ngực liên tục ngay cả khi nghỉ ngơi
• Khó thở tăng nhanh
• Ho nhiều, ho có đờm hoặc ho ra máu
• Thở nhanh, thở nông
• Cơ thể suy kiệt, sụt cân nhanh
• Ra nhiều mồ hôi về đêm
• Môi, đầu ngón tay hoặc đầu chi tím tái
• Sốt cao, rét run
• Da xanh xao, niêm mạc nhợt nhạt do thiếu máu

Các đầu chi tím tái cho thấy bệnh tràn dịch màng phổi đang dần nghiêm trọng

Những ai có nguy cơ cao bị tràn dịch màng phổi?

Người mắc bệnh phổi mãn tính

Những người từng bị:

• Viêm phổi tái phát
• COPD
• Lao phổi
• Giãn phế quản

có nguy cơ cao xuất hiện dịch trong khoang màng phổi.

Đặc biệt, lao màng phổi vẫn là nguyên nhân khá phổ biến tại nhiều nước đang phát triển.

Người bị bệnh tim mạch

Suy tim sung huyết có thể khiến dịch ứ đọng ở phổi và màng phổi. Người bệnh thường kèm theo:

• Phù chân
• Khó thở về đêm
• Mệt mỏi kéo dài

Ở nhóm này, dấu hiệu tràn dịch màng phổi dễ bị nhầm với triệu chứng tiến triển của bệnh tim.

Người mắc ung thư

Ung thư phổi là nguyên nhân nguy hiểm hàng đầu gây tràn dịch màng phổi ác tính.

Ngoài ra, các bệnh ung thư khác như:

• Ung thư vú
• Ung thư buồng trứng
• Ung thư đường tiêu hóa

cũng có thể di căn đến màng phổi.

Người cao tuổi và người miễn dịch kém

Người lớn tuổi thường có sức đề kháng suy giảm nên dễ mắc nhiễm trùng hô hấp. Trong khi đó, người mắc bệnh nền như tiểu đường, suy thận hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch cũng có nguy cơ cao hơn bình thường.

Nhiều trường hợp ở người già, triệu chứng ban đầu rất mờ nhạt nên dễ bỏ sót cho đến khi bệnh tiến triển nặng.

Chẩn đoán tràn dịch màng phổi như thế nào?

Việc chẩn đoán tràn dịch màng phổi cần được thực hiện sớm và chính xác để xác định nguyên nhân gây bệnh, từ đó xây dựng hướng điều trị phù hợp. Trên thực tế, nhiều trường hợp người bệnh chỉ phát hiện bệnh khi xuất hiện các dấu hiệu tràn dịch màng phổi như đau tức ngực, khó thở hoặc ho kéo dài. Vì vậy, bác sĩ thường kết hợp giữa thăm khám lâm sàng và các kỹ thuật cận lâm sàng để đưa ra kết luận chính xác.

Thăm khám lâm sàng

Ở bước đầu tiên, bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng và tiền sử bệnh lý của người bệnh. Một số dấu hiệu thường gặp có thể gợi ý tình trạng tràn dịch màng phổi gồm:

• Khó thở, đặc biệt khi nằm hoặc vận động;
• Đau tức vùng ngực;
• Ho khan hoặc ho kéo dài;
• Sốt, mệt mỏi;
• Cảm giác nặng ngực, thở hụt hơi.

Sau đó, bác sĩ sẽ tiến hành nghe phổi bằng ống nghe và gõ lồng ngực để phát hiện những bất thường liên quan đến sự tích tụ dịch trong khoang màng phổi. Tuy nhiên, khám lâm sàng chỉ mang tính định hướng ban đầu, người bệnh vẫn cần thực hiện thêm các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh để xác định chính xác tình trạng bệnh.

Các phương pháp cận lâm sàng

Để đánh giá mức độ tràn dịch và tìm nguyên nhân gây bệnh, bác sĩ có thể chỉ định một số kỹ thuật sau:

Siêu âm ngực

Siêu âm là phương pháp thường được ưu tiên thực hiện đầu tiên khi nghi ngờ có dịch trong màng phổi. Kỹ thuật này an toàn, không xâm lấn, chi phí hợp lý và phù hợp với nhiều đối tượng.

Thông qua hình ảnh siêu âm, bác sĩ có thể xác định vị trí và lượng dịch tích tụ trong khoang màng phổi. Ngoài ra, siêu âm còn hỗ trợ định vị chính xác khi thực hiện các thủ thuật như chọc hút dịch màng phổi hoặc sinh thiết.

Chụp X-quang lồng ngực

X-quang ngực giúp phát hiện tình trạng dịch ứ đọng trong khoang màng phổi, đồng thời đánh giá mức độ tràn dịch nhiều hay ít. Trong một số trường hợp, hình ảnh X-quang còn hỗ trợ phát hiện các bệnh lý liên quan tại phổi hoặc tim có thể là nguyên nhân gây bệnh.

Đây là kỹ thuật phổ biến, thực hiện nhanh và có giá trị cao trong quá trình chẩn đoán ban đầu.

Chụp CT Scanner lồng ngực

Chụp CT lồng ngực cho hình ảnh chi tiết hơn so với X-quang thông thường. Phương pháp này giúp bác sĩ quan sát rõ nhu mô phổi, màng phổi, mạch máu và các mô mềm xung quanh.

Nhờ đó, CT Scanner có thể hỗ trợ phát hiện:

• Tổn thương tại phổi
• Tình trạng viêm nhiễm
• Khối u hoặc hạch bất thường
• Các tổn thương nghi lao phổi gây tràn dịch màng phổi.

Xét nghiệm xác định nguyên nhân gây bệnh

Bên cạnh việc phát hiện dịch trong khoang màng phổi, xác định nguyên nhân gây bệnh là bước rất quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị hiệu quả. Trong đó, lao màng phổi là một trong những nguyên nhân phổ biến gây tràn dịch màng phổi tại Việt Nam.

Nếu nghi ngờ người bệnh mắc lao, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu như:

• Chọc hút dịch màng phổi để phân tích dịch
• Soi tìm vi khuẩn lao dưới kính hiển vi
• Nuôi cấy vi khuẩn trong môi trường chuyên biệt
• Xét nghiệm PCR phát hiện DNA vi khuẩn lao
• Xét nghiệm Xpert MTB/RIF giúp phát hiện nhanh vi khuẩn lao và đánh giá nguy cơ kháng thuốc.

Siêu âm ngực là phương pháp hỗ trợ chẩn đoán tràn dịch màng phổi

Xem thêm

• Người mắc bệnh tràn dịch màng phổi có lây không?
• Tràn dịch màng phổi: Triệu chứng, biến chứng, điều trị và chăm sóc
• Tràn dịch màng phổi ác tính: Nguyên nhân, chẩn đoán và cách chăm sóc

Kết luận

Dấu hiệu tràn dịch màng phổi thường không quá rầm rộ ở giai đoạn đầu nhưng có thể tiến triển nhanh và gây nhiều biến chứng nguy hiểm nếu chậm điều trị. Các triệu chứng như khó thở kéo dài, đau tức ngực, ho dai dẳng hoặc mệt mỏi bất thường đều không nên chủ quan bỏ qua.

Việc nhận biết sớm dấu hiệu tràn dịch màng phổi giúp tăng hiệu quả điều trị, hạn chế nguy cơ suy hô hấp và bảo vệ chức năng phổi lâu dài. Nếu cơ thể xuất hiện các biểu hiện nghi ngờ, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa hô hấp sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp về dấu hiệu tràn dịch màng phổi

Dấu hiệu tràn dịch màng phổi dễ nhận biết nhất là gì?

Khó thở, đau tức ngực và ho kéo dài là những dấu hiệu tràn dịch màng phổi thường gặp nhất. Triệu chứng có thể tăng dần theo lượng dịch trong khoang màng phổi.

Tràn dịch màng phổi có tự hết không?

Một số trường hợp nhẹ có thể cải thiện khi điều trị nguyên nhân. Tuy nhiên, đa số người bệnh cần được theo dõi và điều trị y tế để tránh biến chứng nguy hiểm.

Dấu hiệu tràn dịch màng phổi có giống viêm phổi không?

Có. Nhiều triệu chứng như sốt, ho và khó thở khá giống viêm phổi nên rất dễ nhầm lẫn. Vì vậy, người bệnh nên chụp X-quang hoặc kiểm tra chuyên khoa khi triệu chứng kéo dài.