Vì sao suy thận đang có xu hướng trẻ hóa? Nguyên nhân do đâu?

Suy thận đang có xu hướng trẻ hóa không còn là lời cảnh báo mang tính dự báo mà đã trở thành thực tế được ghi nhận tại nhiều cơ sở y tế. Nếu trước đây bệnh thận mạn chủ yếu gặp ở người lớn tuổi thì hiện nay, số ca mắc ở độ tuổi 20–40 ngày càng gia tăng. Điều đáng lo ngại là phần lớn người bệnh chỉ phát hiện khi chức năng thận đã suy giảm đáng kể do các triệu chứng ban đầu thường rất mờ nhạt. Lối sống hiện đại với thói quen thức khuya, ít vận động, tiêu thụ nhiều đồ ăn chế biến sẵn, lạm dụng thuốc giảm đau hoặc nước ngọt có đường đang góp phần làm gia tăng các yếu tố nguy cơ. Trong khi đó, nhiều người trẻ vẫn chủ quan vì cho rằng suy thận chỉ xảy ra ở người cao tuổi. Bài viết dưới đây, Thuốc Ung Thư sẽ giúp bạn hiểu rõ vì sao suy thận đang có xu hướng trẻ hóa, những nguyên nhân phổ biến, dấu hiệu cảnh báo sớm cũng như cách bảo vệ chức năng thận ngay từ hôm nay.

Suy thận là gì?

Suy thận là tình trạng chức năng lọc của thận suy giảm, khiến các chất thải, độc tố và lượng nước dư thừa không được đào thải hiệu quả. Theo thời gian, chúng tích tụ trong máu và gây tổn thương nhiều cơ quan khác. Bác sĩ thường đánh giá chức năng thận thông qua mức lọc cầu thận (eGFR). Khi eGFR giảm kéo dài dưới ngưỡng bình thường hoặc xuất hiện các dấu hiệu tổn thương thận trong hơn 3 tháng, người bệnh có thể được chẩn đoán mắc bệnh thận mạn. Ở giai đoạn đầu, suy giảm chức năng thận thường không gây triệu chứng rõ rệt. Đây cũng là lý do nhiều người trẻ chỉ phát hiện bệnh khi đã bước sang giai đoạn muộn.

Nguyên nhân khiến bệnh suy thận ngày càng trẻ hóa

Trong những năm gần đây, bệnh suy thận đang có xu hướng trẻ hóa, không còn chỉ gặp ở người lớn tuổi mà xuất hiện ngày càng nhiều ở người trẻ, thậm chí dưới 30 tuổi. Đây là thực trạng đáng lo ngại bởi suy thận mạn thường tiến triển âm thầm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống và tạo gánh nặng điều trị lâu dài.

Theo các thống kê y tế, mỗi năm Việt Nam ghi nhận thêm hàng nghìn ca suy thận mới. Nhiều bệnh nhân phải duy trì lọc máu định kỳ nhiều lần mỗi tuần hoặc chờ ghép thận để kéo dài sự sống. Đáng chú ý, tỷ lệ người trẻ phải điều trị thay thế chức năng thận đang có xu hướng gia tăng, phản ánh sự thay đổi trong mô hình bệnh tật hiện nay.

Có nhiều yếu tố góp phần khiến tình trạng này ngày càng phổ biến ở người trẻ.

Trước đây, các bệnh nhiễm khuẩn như viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu từng là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến suy thận. Tuy nhiên, nhờ sự phát triển của y học và việc sử dụng kháng sinh hiệu quả, nhóm nguyên nhân này đã giảm đáng kể. Thay vào đó, các bệnh lý không lây nhiễm và thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh đang trở thành yếu tố nguy cơ chủ yếu.

Lối sống ít vận động là một trong những nguyên nhân nổi bật. Việc ngồi nhiều, ít tập luyện, thức khuya kéo dài kết hợp với căng thẳng trong học tập và công việc làm tăng nguy cơ thừa cân, tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa và đái tháo đường. Đây đều là những bệnh lý có thể làm tổn thương thận nếu không được kiểm soát tốt.

Bên cạnh đó, chế độ ăn uống hiện đại cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh. Việc thường xuyên sử dụng thức ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhiều muối, nhiều đường, nước ngọt có gas hoặc lạm dụng rượu bia khiến gan và thận phải hoạt động quá mức để chuyển hóa và đào thải các chất có hại. Nếu tình trạng này kéo dài, chức năng thận có thể suy giảm theo thời gian.

Ngoài yếu tố dinh dưỡng, môi trường sống và làm việc cũng có ảnh hưởng đáng kể. Tiếp xúc thường xuyên với hóa chất độc hại, sử dụng thuốc không đúng chỉ định hoặc lạm dụng các sản phẩm không rõ nguồn gốc có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận. Đây là lý do người trẻ cần đặc biệt thận trọng khi sử dụng thực phẩm chức năng, thuốc nam hoặc các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng.

Một nguyên nhân khác khiến bệnh suy thận đang có xu hướng trẻ hóa là tâm lý chủ quan trong việc chăm sóc sức khỏe. Phần lớn người trẻ ít thực hiện khám sức khỏe định kỳ vì cho rằng bản thân còn khỏe mạnh. Trong khi đó, suy thận mạn ở giai đoạn đầu thường diễn biến âm thầm, gần như không có triệu chứng rõ ràng. Khi xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi, phù chân, tiểu ít hoặc tăng huyết áp thì bệnh thường đã tiến triển đến giai đoạn muộn, khiến việc điều trị trở nên khó khăn và tốn kém hơn.

Bên cạnh việc phát hiện muộn, không ít người bệnh sau khi được chẩn đoán lại tự ý bỏ điều trị hoặc sử dụng các phương pháp truyền miệng, thuốc không rõ nguồn gốc với hy vọng cải thiện chức năng thận. Điều này không chỉ làm mất cơ hội kiểm soát bệnh mà còn có thể khiến tổn thương thận tiến triển nhanh hơn, làm tăng nguy cơ phải chạy thận hoặc ghép thận.

Để giảm nguy cơ suy thận ở người trẻ, các chuyên gia khuyến cáo nên duy trì lối sống khoa học, xây dựng chế độ ăn cân đối, hạn chế muối và thực phẩm chế biến sẵn, tập thể dục thường xuyên, kiểm soát tốt huyết áp và đường huyết, đồng thời khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các bất thường về chức năng thận. Chủ động phòng ngừa luôn là giải pháp hiệu quả nhất giúp bảo vệ sức khỏe thận và hạn chế những biến chứng nghiêm trọng trong tương lai.

Bệnh suy thận đang có xu hướng trẻ hóa do chế độ ăn uống thiếu khoa học của giới trẻ

Các bệnh lý thận thường gặp và tác động đến sức khỏe

Thận đảm nhiệm vai trò lọc máu, loại bỏ chất thải, cân bằng nước – điện giải và hỗ trợ điều hòa huyết áp. Khi cơ quan này gặp tổn thương, nhiều chức năng quan trọng của cơ thể sẽ bị ảnh hưởng, làm gia tăng nguy cơ biến chứng nếu không được phát hiện sớm. Đáng chú ý, bệnh suy thận đang có xu hướng trẻ hóa, xuất hiện ngày càng nhiều ở người trẻ do lối sống thiếu khoa học, chế độ ăn uống không hợp lý và các bệnh lý nền không được kiểm soát. Dưới đây là những bệnh lý về thận thường gặp mà mỗi người nên chủ động tìm hiểu để bảo vệ sức khỏe.

Sỏi thận

Sỏi thận hình thành khi các khoáng chất và muối trong nước tiểu kết tinh thành những khối rắn bên trong thận hoặc đường tiết niệu. Kích thước sỏi có thể rất nhỏ và tự đào thải theo nước tiểu, nhưng cũng có trường hợp sỏi lớn gây tắc nghẽn đường tiết niệu.

Người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng như đau quặn vùng hông lưng, tiểu buốt, tiểu ra máu hoặc buồn nôn. Nếu không điều trị kịp thời, sỏi có thể gây nhiễm trùng, ứ nước ở thận và làm suy giảm chức năng thận theo thời gian.

Suy thận

Suy thận là tình trạng chức năng lọc và đào thải chất cặn bã của thận bị suy giảm, khiến độc tố tích tụ trong cơ thể. Bệnh được chia thành hai dạng chính là suy thận cấp và suy thận mạn.

Suy thận cấp thường diễn tiến nhanh nhưng vẫn có khả năng hồi phục nếu nguyên nhân được xử lý sớm. Trong khi đó, suy thận mạn tiến triển âm thầm, chức năng thận mất dần theo thời gian và khó phục hồi hoàn toàn.

Hiện nay, bệnh suy thận đang có xu hướng trẻ hóa, không còn chỉ gặp ở người cao tuổi. Thói quen ăn mặn, lạm dụng thuốc giảm đau, thức khuya, ít vận động, béo phì, tăng huyết áp và đái tháo đường là những yếu tố góp phần làm gia tăng số ca mắc ở người trẻ.

Viêm bể thận (nhiễm trùng thận)

Viêm bể thận là tình trạng nhiễm khuẩn xảy ra tại thận, thường bắt nguồn từ nhiễm trùng đường tiết niệu dưới như bàng quang hoặc niệu đạo rồi lan ngược lên thận.

Các biểu hiện thường gặp gồm sốt cao, đau vùng hông lưng, tiểu buốt, tiểu nhiều lần và nước tiểu có mùi bất thường. Nếu chậm điều trị, vi khuẩn có thể làm tổn thương nhu mô thận, thậm chí xâm nhập vào máu gây nhiễm khuẩn huyết nguy hiểm.

Điều trị chủ yếu là sử dụng kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ, kết hợp theo dõi sát để hạn chế biến chứng.

Viêm cầu thận

Viêm cầu thận là bệnh lý xảy ra khi các cầu thận – đơn vị đảm nhiệm chức năng lọc máu – bị viêm hoặc tổn thương. Nguyên nhân có thể liên quan đến nhiễm khuẩn, bệnh tự miễn hoặc một số loại thuốc.

Người bệnh có thể gặp tình trạng phù mặt, phù chân, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, tiểu ra máu hoặc tăng huyết áp. Nếu không được kiểm soát tốt, bệnh có thể tiến triển thành suy giảm chức năng thận mạn tính.

Hội chứng thận hư

Hội chứng thận hư là tập hợp nhiều biểu hiện cho thấy khả năng lọc của cầu thận bị rối loạn, khiến protein trong máu thất thoát nhiều qua nước tiểu.

Đặc trưng của bệnh là phù toàn thân, đặc biệt ở mặt và chân, nước tiểu có nhiều bọt do protein niệu, giảm albumin máu và tăng mỡ máu. Nếu điều trị không hiệu quả, người bệnh có nguy cơ gặp các biến chứng như nhiễm trùng, huyết khối hoặc suy giảm chức năng thận.

Ung thư thận

Ung thư thận là tình trạng các tế bào trong mô thận phát triển bất thường và tăng sinh mất kiểm soát, hình thành khối u ác tính. Ở giai đoạn đầu, bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng nên dễ bị bỏ sót.

Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện tiểu ra máu, đau vùng hông lưng kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc sờ thấy khối bất thường ở vùng bụng. Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, tế bào ung thư có thể di căn đến phổi, xương hoặc các cơ quan khác.

Một trong những căn bệnh thận nguy hiểm mà thường gặp phải đó là ung thư thận

Cách phòng ngừa bệnh thận ở người trẻ hiệu quả

Trong bối cảnh bệnh suy thận đang có xu hướng trẻ hóa, việc chủ động bảo vệ sức khỏe thận ngay từ sớm là yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế các biến chứng về sau. Dưới đây là những biện pháp được các chuyên gia khuyến nghị:

Duy trì thói quen vận động đều đặn

Hoạt động thể chất thường xuyên không chỉ giúp tăng cường sức khỏe tổng thể mà còn góp phần kiểm soát huyết áp, ổn định đường huyết và duy trì cân nặng hợp lý. Đây đều là những yếu tố có liên quan mật thiết đến nguy cơ mắc bệnh thận mạn. Chỉ cần dành khoảng 30 phút mỗi ngày cho các hoạt động như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi lội cũng có thể mang lại lợi ích lâu dài cho chức năng thận.

Xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học

Một thực đơn cân bằng với nhiều rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn đạm chất lượng sẽ giúp giảm gánh nặng cho thận. Đồng thời, nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhiều muối, đường tinh luyện, chất béo bão hòa và thịt đỏ để giảm nguy cơ tăng huyết áp, béo phì và rối loạn chuyển hóa – những yếu tố làm tăng nguy cơ tổn thương thận.

Nói không với thuốc lá

Hút thuốc lá gây tổn thương hệ mạch máu, làm giảm lượng máu nuôi dưỡng thận và thúc đẩy quá trình suy giảm chức năng thận. Đối với những người đã có các bệnh lý nền như tăng huyết áp hoặc đái tháo đường, việc hút thuốc còn khiến bệnh tiến triển nhanh hơn. Vì vậy, bỏ thuốc lá là một trong những biện pháp bảo vệ thận hiệu quả nhất.

Uống đủ nước mỗi ngày

Cung cấp đủ nước giúp thận hoạt động hiệu quả hơn trong quá trình lọc máu và đào thải chất cặn bã. Đồng thời, nước còn góp phần làm loãng nước tiểu, giảm nguy cơ hình thành sỏi thận và hạn chế tình trạng nhiễm khuẩn đường tiết niệu. Lượng nước cần thiết sẽ khác nhau tùy theo độ tuổi, thể trạng và mức độ vận động, nhưng không nên đợi đến khi khát mới uống.

Kiểm tra sức khỏe thận định kỳ

Nhiều bệnh lý thận diễn tiến âm thầm trong thời gian dài và chỉ được phát hiện khi chức năng thận đã suy giảm đáng kể. Vì vậy, khám sức khỏe định kỳ, xét nghiệm nước tiểu, đo creatinin máu hoặc đánh giá mức lọc cầu thận sẽ giúp phát hiện sớm các bất thường. Những người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, béo phì hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận nên chủ động tầm soát theo hướng dẫn của bác sĩ.

Kiểm soát tốt các bệnh lý nền

Bên cạnh chế độ sinh hoạt lành mạnh, việc kiểm soát huyết áp, đường huyết và mỡ máu ở mức ổn định cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ chức năng thận. Tuân thủ điều trị và tái khám đúng lịch sẽ giúp giảm nguy cơ tiến triển thành bệnh thận mạn.

Thực tế, điều trị suy thận thường kéo dài, tốn kém và ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống. Chính vì vậy, chủ động phòng ngừa từ sớm vẫn là giải pháp tối ưu. Khi bệnh suy thận đang có xu hướng trẻ hóa, mỗi người, đặc biệt là người trẻ, cần xây dựng lối sống lành mạnh và theo dõi sức khỏe định kỳ để bảo vệ thận cũng như giảm nguy cơ phải đối mặt với những biến chứng nghiêm trọng trong tương lai.

Nên đi khám thận định kỳ để thuận tiện trong việc chẩn đoán và phòng ngừa sớm bệnh thận

Xem thêm

• Triệu chứng ung thư thận giai đoạn cuối và độ nguy hiểm như thế nào
• Mất một quả thận sống được bao lâu và lưu ý gì để bảo vệ sức khỏe
• U thận có nguy hiểm không​? Các triệu chứng cảnh báo nguy hiểm

Kết luận

Suy thận đang có xu hướng trẻ hóa là vấn đề sức khỏe đáng báo động, bắt nguồn từ sự kết hợp giữa lối sống thiếu lành mạnh, chế độ ăn uống không khoa học và các bệnh lý mạn tính ngày càng phổ biến ở người trẻ. Do bệnh thường tiến triển âm thầm, việc chủ động duy trì thói quen sống lành mạnh, khám sức khỏe định kỳ và kiểm tra chức năng thận sẽ giúp phát hiện sớm tổn thương, bảo tồn chức năng thận và giảm nguy cơ phải chạy thận hoặc ghép thận trong tương lai.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Vì sao suy thận đang có xu hướng trẻ hóa?

Nguyên nhân chủ yếu là do thức khuya, ít vận động, ăn nhiều muối, sử dụng thực phẩm chế biến sẵn, béo phì, tăng huyết áp, đái tháo đường và thói quen lạm dụng thuốc hoặc thực phẩm chức năng không đúng cách.

2. Người trẻ có thể bị suy thận mà không có triệu chứng không?

Có. Giai đoạn đầu của suy thận thường diễn tiến âm thầm, người bệnh hầu như không có triệu chứng rõ rệt và chỉ được phát hiện qua các xét nghiệm chức năng thận.

3. Làm thế nào để phòng ngừa suy thận từ sớm?

Duy trì chế độ ăn lành mạnh, uống đủ nước, hạn chế muối, tập thể dục đều đặn, kiểm soát huyết áp và đường huyết, không hút thuốc, hạn chế rượu bia và khám sức khỏe định kỳ.

4. Khi nào nên kiểm tra chức năng thận?

Bạn nên đi khám nếu có các dấu hiệu như tiểu nhiều về đêm, phù chân tay, tiểu bọt, tăng huyết áp hoặc thuộc nhóm có nguy cơ cao như người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, béo phì hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh thận.