Triệu chứng ung thư vòm họng dễ bị bỏ qua

Ung thư vòm họng là một trong những loại ung thư nguy hiểm, thường được phát hiện ở giai đoạn muộn do các triệu chứng ban đầu mơ hồ, dễ nhầm lẫn với bệnh lý thông thường như viêm họng hay dị ứng mũi. Theo Báo cáo Ung thư toàn cầu 2023 (Global Cancer Observatory), ung thư vòm họng chiếm khoảng 0,7% tổng số ca ung thư tại Việt Nam, nhưng tỷ lệ tử vong cao do chẩn đoán muộn. Việc nhận biết các dấu hiệu cảnh báo sớm có thể giúp bệnh nhân cải thiện tiên lượng, giảm nguy cơ di căn và tăng hiệu quả điều trị. Bài viết này, Thuốc Ung Thư sẽ cung cấp danh sách chi tiết các triệu chứng ung thư vòm họng dễ bị bỏ qua, nguyên nhân, dấu hiệu cảnh báo và biện pháp phòng ngừa, dựa trên các nghiên cứu y khoa và kinh nghiệm lâm sàng.

Tìm hiểu về ung thư vòm họng

Ung thư vòm họng là gì

Ung thư vòm họng là sự phát triển bất thường của các tế bào ở vùng vòm họng, nằm phía sau mũi và trên cổ họng. Đây là khu vực hẹp, kín, khiến các khối u nhỏ thường không gây triệu chứng rõ ràng ban đầu.

Vị trí: vòm mũi họng, phía sau mũi, trên cổ họng.

Đặc điểm: tế bào ung thư có thể xâm lấn hạch cổ, dây thần kinh hoặc lan xuống họng, thanh quản.

Ung thư vòm họng là khối u ác tính ở vòm họng

Phân loại ung thư vòm họng

Theo phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ung thư vòm họng chủ yếu được chia thành ba nhóm mô bệnh học chính. Việc phân loại này có ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán, tiên lượng và lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp cho từng người bệnh.

Cụ thể, ba loại ung thư biểu mô vòm họng bao gồm:

• Ung thư biểu mô tế bào vảy sừng hóa, biệt hóa: Đây là dạng ung thư có tế bào ác tính mang đặc điểm sừng hóa, thường gặp ở các vùng niêm mạc đường hô hấp trên.
• Ung thư biểu mô tế bào vảy không sừng hóa: Loại này phổ biến hơn tại các quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam, với đặc điểm tế bào chưa hình thành lớp sừng.
• Ung thư biểu mô không biệt hóa (anaplastic): Là thể bệnh có mức độ ác tính cao, tế bào ung thư phát triển nhanh và thường liên quan chặt chẽ đến nhiễm virus Epstein-Barr.

Nguyên nhân gây ung thư vòm họng là gì?

Cho đến nay, ung thư vòm họng được xem là kết quả của sự kết hợp giữa nhiều yếu tố nguy cơ khác nhau, bao gồm yếu tố virus, môi trường sống và cơ địa di truyền.

Trong đó, nhiễm virus Epstein-Barr (EBV) được đánh giá là yếu tố nguy cơ quan trọng hàng đầu. Nhiều nghiên cứu cho thấy, hầu hết bệnh nhân ung thư vòm họng đều có sự hiện diện của kháng thể EBV trong máu, cho thấy mối liên quan mật thiết giữa loại virus này và sự hình thành khối u ác tính tại vòm họng.

Bên cạnh EBV, một số yếu tố khác cũng làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh, bao gồm:

• Hút thuốc lá và hít phải khói thuốc thụ động, gây tổn thương niêm mạc đường hô hấp kéo dài.
• Ô nhiễm môi trường, đặc biệt là không khí và các hóa chất độc hại.
• Chế độ ăn uống không lành mạnh, thường xuyên sử dụng thực phẩm bảo quản, lên men hoặc chứa nhiều muối như cá khô, trầu cau, rượu bia.
• Yếu tố di truyền và địa lý, khi tỷ lệ mắc ung thư vòm họng cao hơn rõ rệt tại Đông Nam Á, miền Nam Trung Quốc và một số khu vực Bắc Phi.

Việc nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa và phát hiện sớm ung thư vòm họng, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng cho người bệnh.

Xem thêm thông tin chi tiết: Nguyên nhân gây ung thư vòm họng thường gặp

Các triệu chứng ung thư vòm họng thường gặp

Ung thư vòm họng là bệnh lý ác tính tiến triển âm thầm, rất khó nhận biết trong giai đoạn đầu do hầu như không có biểu hiện đặc hiệu. Chính vì vậy, phần lớn người bệnh chỉ được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, lúc các triệu chứng ung thư vòm họng trở nên rõ ràng và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến các cấu trúc vùng đầu – cổ.

Khi khối u phát triển, tế bào ung thư có thể lan rộng sang khoang mũi, các xoang cạnh mũi, thậm chí xâm lấn nền sọ và tác động đến các dây thần kinh hoặc cấu trúc não. Dưới đây là những dấu hiệu thường gặp mà người bệnh cần đặc biệt lưu ý:

Nghẹt mũi hoặc chảy mũi kéo dài một bên

Một trong những triệu chứng ung thư vòm họng dễ bị bỏ qua là tình trạng nghẹt mũi hoặc chảy mũi chỉ xuất hiện ở một bên. Do biểu hiện này khá giống với viêm mũi dị ứng hoặc viêm xoang nên nhiều người chủ quan, không đi khám sớm. Ở giai đoạn bệnh tiến triển, hiện tượng này có thể kèm theo chảy máu mũi bất thường.

Ù tai, nghe kém một bên tai

Cảm giác đầy tai, ù tai dai dẳng hoặc suy giảm thính lực ở một bên tai nhưng không liên quan đến viêm tai giữa cũng là dấu hiệu cảnh báo sớm. Trong nhiều trường hợp, người bệnh nhận thấy khả năng nghe giảm dần mà không xác định được nguyên nhân cụ thể, đây có thể là biểu hiện của khối u chèn ép đường dẫn tai.

Ù tai là triệu chứng ung thư vòm họng dễ bị nhầm lẫn

Đau họng kéo dài, cảm giác vướng họng

Đau họng kéo dài, không thuyên giảm dù đã sử dụng các phương pháp điều trị thông thường cũng là một trong những triệu chứng ung thư vòm họng cần chú ý. Người bệnh có thể cảm thấy khó chịu ở vùng vòm họng, đau khi nuốt hoặc luôn có cảm giác vướng nghẹn, như có dị vật trong cổ họng.

Ho kéo dài, có thể kèm theo ho ra máu

Ho dai dẳng là một trong những triệu chứng ung thư vòm họng dễ gây nhầm lẫn với các bệnh lý hô hấp thông thường như viêm phế quản hay lao phổi. Người bệnh có thể bị ho khan hoặc ho có đờm kéo dài nhiều tuần không rõ nguyên nhân. Đáng lưu ý, ở một số trường hợp nặng, tình trạng ho còn đi kèm với hiện tượng khạc ra máu, cho thấy tổn thương tại vùng vòm họng đã tiến triển và cần được thăm khám sớm.

Đau đầu kéo dài, khó kiểm soát

Nhiều bệnh nhân ung thư vòm họng gặp phải tình trạng đau đầu kéo dài, âm ỉ hoặc dữ dội, xuất hiện thường xuyên và không thuyên giảm khi dùng thuốc giảm đau thông thường. Ở giai đoạn muộn, cơn đau có thể lan sang các vùng khác của đầu, gây mệt mỏi, suy giảm chất lượng cuộc sống và ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hằng ngày.

Nổi hạch vùng cổ

Sự xuất hiện của hạch ở cổ được xem là dấu hiệu khá điển hình trong triệu chứng ung thư vòm họng. Các hạch bạch huyết thường sưng to ở vùng cổ hoặc dưới hàm, có đặc điểm cứng, ít di động và hầu như không gây đau. Ban đầu, hạch có thể nhỏ và dễ bị bỏ qua, nhưng theo thời gian, chúng có xu hướng phát triển lớn hơn, phản ánh mức độ lan rộng của bệnh nếu không được điều trị kịp thời.

Giảm cân bất thường không rõ lý do

Việc sụt cân nhanh chóng dù chế độ ăn uống và sinh hoạt không thay đổi có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của ung thư vòm họng. Tình trạng này thường đi kèm với cảm giác mệt mỏi kéo dài, cơ thể suy nhược và giảm khả năng đề kháng, ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng cuộc sống. Người bệnh không nên chủ quan nếu hiện tượng giảm cân xảy ra liên tục và không xác định được nguyên nhân cụ thể.

Tê bì, mất cảm giác ở vùng mặt

Khi khối u tăng kích thước, nó có thể chèn ép các dây thần kinh vùng đầu – mặt, dẫn đến cảm giác tê, yếu hoặc mất cảm giác ở một bên mặt. Một số người bệnh còn gặp khó khăn trong việc điều khiển cơ mặt, biểu lộ cảm xúc hoặc thực hiện các hoạt động sinh hoạt thường ngày. Đây là dấu hiệu nghiêm trọng, không nên bỏ qua.

Chảy máu hoặc tiết dịch bất thường từ tai

Trong một số trường hợp, khối u tại vùng vòm họng có thể phát triển và lan sang các cấu trúc lân cận, đặc biệt là tai giữa. Khi đó, người bệnh có thể xuất hiện tình trạng chảy máu tai hoặc tiết dịch mủ kéo dài, kèm theo đau tai hoặc suy giảm thính lực. Đây là triệu chứng ung thư vòm họng cho thấy bệnh có khả năng đã tiến triển và cần được thăm khám sớm.

Khi nhận thấy bất kỳ triệu chứng ung thư vòm họng nào kéo dài hoặc có xu hướng nặng dần, người bệnh nên chủ động đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, chẩn đoán và can thiệp kịp thời. Việc phát hiện sớm đóng vai trò quan trọng trong nâng cao hiệu quả điều trị và tiên lượng bệnh.

Khó nuốt, khàn tiếng

Khó nuốt hoặc thay đổi giọng nói cũng là triệu chứng ung thư vòm họng không nên chủ quan. Người bệnh có thể cảm thấy vướng, đau khi nuốt hoặc nuốt nghẹn, kèm theo tình trạng khàn tiếng kéo dài. Khi bệnh tiến triển, các biểu hiện này trở nên rõ rệt hơn, gây cản trở việc ăn uống, giao tiếp và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tổng thể.

Triệu chứng ung thư vòm họng là khó nuốt

Xem thêm: Dấu hiệu ung thư vòm họng giai đoạn sớm

Vì sao ung thư vòm họng gây ra các triệu chứng đặc trưng?

Các triệu chứng ung thư vòm họng xuất hiện chủ yếu do sự tăng sinh không kiểm soát của tế bào ác tính. Khi khối u lớn dần, chúng không chỉ phá hủy mô tại chỗ mà còn chèn ép, xâm lấn vào các cơ quan và cấu trúc quan trọng xung quanh, từ đó gây ra nhiều biểu hiện lâm sàng khác nhau.

Cơ chế hình thành và lan rộng của ung thư vòm họng

Vòm họng nằm ở vị trí cao nhất của hầu, phía sau hốc mũi, đóng vai trò quan trọng trong cả hệ hô hấp và tiêu hóa. Ung thư vòm họng thường khởi phát từ lớp biểu mô niêm mạc tại đây, sau đó tiến triển theo nhiều con đường:

• Phát triển tại chỗ: Khối u tăng kích thước trong lòng vòm họng, gây viêm loét, phù nề niêm mạc và cản trở lưu thông không khí.
• Xâm lấn các cấu trúc lân cận: Tế bào ung thư có thể lan sang hốc mũi, các xoang cạnh mũi, tai giữa hoặc ăn sâu lên nền sọ.
• Di căn hạch cổ: Nhờ hệ thống bạch huyết dày đặc, ung thư vòm họng rất dễ lan đến các hạch vùng cổ ngay từ giai đoạn sớm.
• Di căn xa: Ở giai đoạn muộn, tế bào ung thư có thể theo đường máu hoặc bạch huyết đến các cơ quan như phổi, gan, xương.

Ảnh hưởng của khối u đến thần kinh, mạch máu và cơ quan xung quanh

Nhiều triệu chứng ung thư vòm họng không xuất phát trực tiếp từ khối u mà là hậu quả của sự chèn ép hoặc xâm lấn vào các cấu trúc quan trọng lân cận.

Triệu chứng tai – mũi – họng

Khi khối u chèn ép vòi nhĩ (vòi Eustach), dịch trong tai giữa không thoát được, gây ù tai, cảm giác đầy tai hoặc giảm thính lực, thường gặp ở một bên. Nếu ung thư lan vào niêm mạc hốc mũi, người bệnh có thể xuất hiện tình trạng nghẹt mũi kéo dài, chảy máu cam tái diễn hoặc dịch mũi lẫn máu – những dấu hiệu dễ bị nhầm với viêm mũi xoang thông thường.

Đau đầu và tổn thương dây thần kinh sọ

Sự lan rộng của khối u lên nền sọ có thể ảnh hưởng đến nhiều dây thần kinh sọ não. Điều này gây ra các biểu hiện như đau đầu dai dẳng, tê bì vùng mặt, nhìn đôi, khó nuốt hoặc nói không rõ, tùy thuộc vào dây thần kinh bị tổn thương.

Nổi hạch cổ

Một trong những triệu chứng ung thư vòm họng điển hình là hạch cổ to. Các hạch này thường rắn, không đau, kích thước tăng dần theo thời gian và ít đáp ứng với điều trị viêm thông thường.

Triệu chứng toàn thân và dấu hiệu di căn xa

Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân. Nếu ung thư di căn, các triệu chứng sẽ phụ thuộc vào cơ quan bị ảnh hưởng, chẳng hạn đau xương khi di căn xương, ho kéo dài khi di căn phổi hoặc vàng da khi tổn thương gan.

Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Bạn nên chủ động đến cơ sở y tế để khám sàng lọc ung thư ngay khi xuất hiện các triệu chứng ung thư vòm họng đã đề cập ở trên. Đặc biệt, đừng chần chừ thăm khám trong những trường hợp sau:

• Các biểu hiện kéo dài quá 2 tuần nhưng không có dấu hiệu thuyên giảm, dù đã điều trị thông thường.
• Xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng như ho ra máu, sụt cân không rõ nguyên nhân, nổi hạch vùng cổ hoặc đau đầu kéo dài.

Tại các bệnh viện hoặc trung tâm chuyên khoa ung bướu, người bệnh sẽ được thăm khám tai mũi họng chuyên sâu và chỉ định thực hiện các phương pháp chẩn đoán cần thiết như nội soi vòm họng, chụp CT/MRI hoặc sinh thiết khi có nghi ngờ.

Phòng ngừa và tầm soát sớm ung thư vòm họng

Ung thư vòm họng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt và tăng khả năng điều trị thành công nếu được phát hiện sớm thông qua thăm khám và tầm soát định kỳ. Vì vậy, mỗi người nên chủ động bảo vệ sức khỏe và giảm nguy cơ mắc bệnh bằng những biện pháp thiết thực sau:

• Hạn chế tối đa các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, sử dụng rượu bia thường xuyên và tiếp xúc kéo dài với môi trường ô nhiễm.
• Duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt với những người thuộc nhóm nguy cơ cao, để kịp thời phát hiện các bất thường hoặc triệu chứng ung thư vòm họng ngay từ giai đoạn sớm.

Việc chủ động phòng ngừa và lắng nghe những thay đổi của cơ thể chính là chìa khóa quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe lâu dài và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Kết luận

Những triệu chứng ung thư vòm họng dễ bị bỏ qua như đau họng kéo dài, nghẹt mũi, chảy máu mũi, thay đổi giọng nói, sưng hạch cổ hay mệt mỏi toàn thân có thể xuất hiện âm thầm, khiến nhiều người chủ quan. Việc nhận biết sớm và thăm khám kịp thời không chỉ giúp cải thiện tiên lượng mà còn giảm thiểu biến chứng, nâng cao chất lượng cuộc sống.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Triệu chứng ung thư vòm họng xuất hiện trong bao lâu?

Các triệu chứng giai đoạn đầu thường mơ hồ, kéo dài vài tuần đến vài tháng.

2. Ung thư vòm họng có di truyền không?

Yếu tố di truyền làm tăng nguy cơ nhưng không phải nguyên nhân duy nhất; thói quen sinh hoạt và môi trường chiếm vai trò quan trọng.

3. Có thể phòng ngừa ung thư vòm họng không?

Có, bằng cách từ bỏ thuốc lá, hạn chế rượu, ăn uống lành mạnh và tầm soát định kỳ.

4. Khi nào cần nội soi tai mũi họng?

Khi xuất hiện các triệu chứng như nghẹt mũi kéo dài, chảy máu mũi, ho khan, thay đổi giọng hoặc sưng hạch cổ.

5. Ung thư vòm họng có chữa được không?

Phát hiện sớm, ung thư vòm họng đáp ứng tốt với xạ trị và hóa trị, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể đạt 70–80%.