Ung thư vú dạng nhú là bệnh gì? Những điều cần biết

Ung thư vú là một trong những bệnh lý ác tính phổ biến nhất ở phụ nữ, nhưng không phải ai cũng biết rằng có nhiều thể bệnh khác nhau, trong đó ung thư vú dạng nhú là một dạng tương đối hiếm gặp. Chính vì hiếm nên thông tin về bệnh thường bị thiếu hụt hoặc dễ bị hiểu sai, dẫn đến tâm lý hoang mang khi được chẩn đoán. Trong thực tế lâm sàng, không ít bệnh nhân khi nhận kết quả sinh thiết “papillary carcinoma” đã lo lắng rằng đây là dạng ung thư nguy hiểm. Tuy nhiên, với kinh nghiệm chuyên môn và dữ liệu y khoa hiện nay, ung thư vú dạng nhú thường có tiên lượng tốt hơn so với nhiều loại ung thư vú khác, nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Bài viết này, Thuốc Ung Thư sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của bệnh, từ định nghĩa, nguyên nhân, triệu chứng đến mức độ nguy hiểm — tất cả đều được trình bày theo hướng dễ hiểu nhưng vẫn đảm bảo tính chính xác y khoa.

Ung thư vú dạng nhú là gì?

Ung thư vú dạng nhú là một thể ung thư vú hiếm gặp, thuộc nhóm ung thư biểu mô ống tuyến vú. Đặc trưng của dạng này là tốc độ phát triển chậm, mức độ ác tính thường thấp hơn so với nhiều loại ung thư vú khác, nhờ đó khả năng điều trị hiệu quả và tiên lượng nhìn chung khá khả quan.

Về mặt mô học, khối u có cấu trúc giống các nhú nhỏ (dạng ngón tay) nhô vào lòng ống dẫn sữa. Các tổn thương thường có ranh giới rõ ràng, đôi khi dễ gây nhầm lẫn với tổn thương lành tính nếu chỉ dựa trên thăm khám thông thường. Một điểm đáng chú ý là ung thư vú dạng nhú ít có xu hướng lan đến hạch bạch huyết hơn so với nhiều thể ung thư xâm lấn khác.

Phần lớn các trường hợp có thụ thể nội tiết dương tính (estrogen và/hoặc progesterone), điều này mở ra nhiều lựa chọn điều trị nội tiết hiệu quả. Ngược lại, tỷ lệ dương tính với HER2 khá thấp. Bệnh thường gặp ở phụ nữ sau mãn kinh và chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong tổng số ca ung thư vú.

Ung thư vú dạng nhú

Các loại ung thư vú dạng nhú

Các tổn thương dạng nhú trong tuyến vú rất đa dạng, bao gồm cả lành tính, tiền ung thư và ác tính:

Nhóm lành tính

• U nhú trong ống đơn độc: thường xuất hiện gần núm vú
• U nhú trong ống đa ổ: có nhiều khối u trong hệ thống ống dẫn sữa

Tổn thương tăng sinh không điển hình

• U nhú có tăng sản không điển hình: tế bào có biến đổi bất thường, nguy cơ tiến triển cao hơn
• U nhú kèm ung thư biểu mô tại chỗ: được xem là giai đoạn sớm của ung thư

Tổn thương ác tính chưa xâm lấn

• Ung thư biểu mô ống tại chỗ dạng nhú (DCIS): khu trú trong ống dẫn sữa
• Ung thư dạng nhú trong nang: khối u nằm trong một khoang giới hạn rõ
• Ung thư dạng nhú đặc: thường gặp ở người lớn tuổi, cấu trúc đặc

Tổn thương ác tính xâm lấn

• Ung thư biểu mô nhú xâm lấn: rất hiếm, có khả năng lan ra mô xung quanh
• Ung thư vi nhú xâm lấn: biến thể có nguy cơ di căn hạch cao hơn

Ung thư vú dạng nhú phổ biến đến mức nào?

Ung thư vú dạng nhú là một thể hiếm gặp trong các loại ung thư vú, chỉ chiếm khoảng 0,5–1% tổng số ca bệnh. Dù không phổ biến, dạng ung thư này vẫn cần được nhận diện sớm vì có những đặc điểm bệnh học và hướng điều trị riêng biệt.

Giống như nhiều thể ung thư vú khác, ung thư vú dạng nhú thường khởi phát từ các ống dẫn sữa. Tổn thương có thể bao gồm cả thành phần xâm lấn và không xâm lấn (tại chỗ), đòi hỏi đánh giá cẩn thận để xác định mức độ tiến triển của bệnh.

Về mặt mô học, khối u có cấu trúc đặc trưng với các nhú nhỏ dạng ngón tay (papillae) phát triển rõ ràng, ranh giới tương đối rõ. Đây là dấu hiệu giúp phân biệt với các thể ung thư vú khác khi quan sát dưới kính hiển vi. Ngoài ra, nguy cơ lan đến hạch bạch huyết ở thể này thường thấp hơn so với nhiều dạng ung thư vú xâm lấn khác.

Một số đặc điểm lâm sàng và sinh học thường gặp của ung thư vú dạng nhú gồm:

• Kích thước khối u thường nhỏ
• Thường dương tính với thụ thể nội tiết (estrogen và/hoặc progesterone)
• Ít khi biểu hiện HER2 dương tính

Theo một nghiên cứu hồi cứu công bố năm 2021 trên 44 bệnh nhân mắc ung thư vú dạng nhú xâm lấn, có đến 72,7% trường hợp dương tính với cả thụ thể estrogen và progesterone, trong khi tỷ lệ HER2 dương tính chỉ khoảng 13,6%. Những đặc điểm này gợi ý rằng bệnh có xu hướng đáp ứng tốt với liệu pháp nội tiết và tiên lượng tương đối khả quan nếu được phát hiện sớm.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của ung thư vú dạng nhú

Ung thư vú dạng nhú là một thể bệnh hiếm, hình thành khi các tế bào tại ống dẫn sữa bị biến đổi bất thường và tăng sinh mất kiểm soát. Quá trình này bắt nguồn từ những sai lệch trong vật chất di truyền (DNA), khiến tế bào không còn tuân theo cơ chế tự sửa chữa hay chết theo chương trình như bình thường, từ đó dần tạo thành khối u.

Đến nay, nguyên nhân chính xác dẫn đến ung thư vú dạng nhú vẫn chưa được xác định rõ ràng. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy bệnh có xu hướng xuất hiện ở phụ nữ sau mãn kinh, đặc biệt là nhóm trên 60 tuổi. Một số trường hợp được ghi nhận có tiền sử u nhú lành tính ở vú hoặc từng phẫu thuật loại bỏ u nhú trước đó.

Theo các tổ chức y khoa, bản thân u nhú lành tính không đồng nghĩa với việc làm tăng nguy cơ ung thư. Tuy vậy, nếu trong mô u có kèm theo các biến đổi bất thường như tăng sản không điển hình, nguy cơ tiến triển thành ung thư có thể cao hơn.

Bên cạnh đó, một số yếu tố nguy cơ có thể làm gia tăng khả năng mắc bệnh, bao gồm:

• Tiền sử gia đình có người mắc ung thư vú
• Mang các đột biến gen di truyền như BRCA1 hoặc BRCA2
• Từng xạ trị vùng ngực, đặc biệt trong độ tuổi từ 10 đến 30
• Dậy thì sớm (trước 12 tuổi) hoặc mãn kinh muộn (sau 55 tuổi)
• Sử dụng liệu pháp hormone kéo dài sau mãn kinh
• Lối sống ít vận động, thừa cân hoặc béo phì sau mãn kinh
• Thường xuyên sử dụng rượu bia

Việc hiểu rõ các yếu tố nguy cơ không chỉ giúp nhận diện sớm khả năng mắc ung thư vú dạng nhú, mà còn hỗ trợ mỗi người chủ động điều chỉnh lối sống và tầm soát định kỳ. Đây là bước quan trọng để phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, khi hiệu quả điều trị vẫn còn cao.

Triệu chứng của ung thư vú dạng nhú

Ung thư vú dạng nhú là một thể tương đối hiếm của ung thư vú, tuy nhiên các biểu hiện lâm sàng lại không quá khác biệt so với những dạng ung thư vú khác. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Dưới đây là những triệu chứng thường gặp:

• Xuất hiện khối u hoặc vùng mô dày lên trong vú, có thể sờ thấy rõ hoặc chỉ phát hiện qua thăm khám.
• Thay đổi kích thước hoặc hình dạng của vú mà không rõ nguyên nhân.
• Tiết dịch bất thường ở núm vú, có thể trong, vàng, nâu hoặc lẫn máu.
• Núm vú bị tụt vào trong hoặc thay đổi hình dạng.
• Da vùng vú có dấu hiệu nhăn, lõm, dày lên hoặc giống bề mặt vỏ cam.
• Vùng da vú hoặc quầng vú đỏ, bong tróc hoặc kích ứng kéo dài.
• Cảm giác đau hoặc khó chịu ở vú, dù không phải lúc nào cũng xuất hiện.
• Hạch nách có thể sưng, tuy nhiên tình trạng này ít gặp hơn ở thể bệnh này.

Đặc biệt, ở phụ nữ lớn tuổi, ung thư vú dạng nhú thường biểu hiện bằng tình trạng tiết dịch một bên núm vú, dịch có màu đỏ hoặc nâu. Trong một số trường hợp, các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như siêu âm hoặc chụp nhũ ảnh có thể chưa phát hiện rõ khối u, khiến việc nhận diện bệnh trở nên khó khăn hơn.

Ung thư vú dạng nhú là dạng hiếm gặp, có kích thước nhỏ

Tiên lượng của ung thư vú dạng nhú

Ung thư vú dạng nhú là một thể bệnh hiếm gặp nhưng nhìn chung có diễn tiến tương đối “dễ chịu” hơn so với nhiều loại ung thư vú khác. Phần lớn các trường hợp đáp ứng tốt với điều trị, đặc biệt khi được phát hiện ở giai đoạn sớm.

Theo các số liệu thống kê từ những bệnh nhân được chẩn đoán trong giai đoạn 2011–2017, tỷ lệ sống thêm 5 năm của ung thư vú dạng nhú cho thấy sự khác biệt rõ rệt theo mức độ lan rộng của bệnh:

• Giai đoạn tại chỗ: khoảng 99%
• Giai đoạn khu trú trong vùng vú: khoảng 85,8%
• Giai đoạn di căn xa: khoảng 29%

Điểm đáng chú ý là ung thư vú dạng nhú ít có xu hướng di căn đến các cơ quan khác. Nhờ đó, tiên lượng tổng thể thường khả quan hơn, đặc biệt khi được can thiệp kịp thời và đúng phác đồ.

Tuy nhiên, triển vọng sống của mỗi người bệnh không hoàn toàn giống nhau. Kết quả điều trị còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố quan trọng như:

• Thời điểm phát hiện bệnh sớm hay muộn
• Đặc điểm mô học và mức độ biệt hóa của khối u
• Độ tuổi và thể trạng chung của người bệnh
• Tình trạng thụ thể nội tiết (estrogen, progesterone)
• Biểu hiện của HER2

Vì vậy, dù ung thư vú dạng nhú thường có tiên lượng tốt, người bệnh vẫn cần được theo dõi và điều trị cá thể hóa. Việc tầm soát định kỳ, phát hiện sớm và tuân thủ phác đồ điều trị đóng vai trò then chốt trong việc cải thiện kết quả lâu dài.

Ung thư vú dạng nhú có nguy hiểm không?

So với nhiều thể ung thư vú khác, ung thư vú dạng nhú được đánh giá là có diễn tiến tương đối “dễ chịu” hơn. Khối u thường phát triển chậm, ít xâm lấn hạch bạch huyết và đáp ứng khá tốt với các phương pháp điều trị hiện nay. Nhờ đó, tiên lượng sống của người bệnh nhìn chung khả quan hơn.

Theo số liệu từ các tổ chức ung thư quốc tế, tỷ lệ sống sau 5 năm của bệnh ung thư vú phụ thuộc nhiều vào giai đoạn phát hiện:

• Giai đoạn khu trú (khối u còn giới hạn trong vú): khoảng 99%
• Giai đoạn lan rộng tại chỗ (đã lan sang mô lân cận hoặc hạch vùng): khoảng 85,8%
• Giai đoạn di căn xa: khoảng 30%

Đối với ung thư vú dạng nhú, nguy cơ di căn xa thấp hơn so với nhiều thể khác, do đó kết quả điều trị thường tích cực nếu được phát hiện sớm và theo dõi đúng cách.

Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm của bệnh không giống nhau ở mọi trường hợp. Tiên lượng còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố quan trọng như:

• Thời điểm phát hiện bệnh (giai đoạn sớm hay muộn)
• Đặc điểm mô học và độ ác tính của khối u
• Tình trạng sức khỏe và độ tuổi của người bệnh
• Sự hiện diện của các thụ thể nội tiết (estrogen, progesterone)
• Tình trạng HER2
• Khả năng đã lan đến hạch nách hay chưa

Việc đánh giá đầy đủ các yếu tố trên giúp bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, đồng thời dự đoán chính xác hơn về khả năng hồi phục.

Lưu ý rằng, dù tiên lượng của ung thư vú dạng nhú tương đối tốt, người bệnh vẫn cần tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ. Các yếu tố nguy cơ cá nhân và lựa chọn phương pháp điều trị có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả lâu dài. Phát hiện sớm vẫn là chìa khóa quan trọng giúp cải thiện kết quả điều trị.

Phương pháp chẩn đoán ung thư vú dạng nhú

Việc chẩn đoán ung thư vú dạng nhú được thực hiện theo quy trình tương tự các loại ung thư vú khác, nhưng cần sự kết hợp nhiều phương pháp để đảm bảo độ chính xác cao. Dưới đây là các kỹ thuật thường được áp dụng trong thực hành lâm sàng:

• Chụp nhũ ảnh (Mammography): Đây là bước sàng lọc quan trọng giúp phát hiện sớm các tổn thương bất thường trong tuyến vú, kể cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng. Phương pháp này đặc biệt hữu ích trong việc nhận diện vi vôi hóa hoặc khối u nhỏ.
• Siêu âm vú: Siêu âm sử dụng sóng âm để tái tạo hình ảnh cấu trúc bên trong tuyến vú. Kỹ thuật này giúp phân biệt khối đặc và nang, đồng thời hỗ trợ đánh giá tính chất của tổn thương nghi ngờ, nhất là ở phụ nữ có mô vú dày.
• Cộng hưởng từ vú (MRI): MRI vú cung cấp hình ảnh chi tiết với độ tương phản cao, thường được chỉ định khi cần đánh giá sâu hơn về kích thước, mức độ lan rộng của khối u hoặc khi các phương pháp khác chưa đủ rõ ràng.
• Sinh thiết tổn thương vú: Đây là tiêu chuẩn vàng để xác định chẩn đoán. Bác sĩ sẽ lấy mẫu mô từ vùng nghi ngờ bằng kim chuyên dụng và gửi đến phòng xét nghiệm giải phẫu bệnh. Kết quả giúp xác định bản chất khối u là lành tính hay ác tính.
• Xét nghiệm hóa mô miễn dịch (IHC): Khi đã xác định là ung thư, xét nghiệm IHC đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng điều trị. Phương pháp này giúp đánh giá các thụ thể nội tiết (estrogen, progesterone), tình trạng HER2 và mức độ biệt hóa của tế bào ung thư, từ đó hỗ trợ lựa chọn phác đồ phù hợp cho từng bệnh nhân.

Ung thư vú dạng nhú có thể nhìn thấy qua phim chụp nhũ ảnh nhưng rất giống bướu lành tính của vú

Phương pháp điều trị ung thư vú dạng nhú

Phẫu thuật

Phẫu thuật là nền tảng trong điều trị ung thư vú dạng nhú, với hai hướng chính:

• Phẫu thuật bảo tồn vú: Bác sĩ chỉ loại bỏ khối u cùng một phần mô lành xung quanh nhằm đảm bảo rìa an toàn. Phương pháp này giúp giữ lại hình dạng tuyến vú và thường được chỉ định khi khối u còn khu trú, kích thước phù hợp.
• Cắt bỏ toàn bộ tuyến vú: Áp dụng khi khối u lớn, đa ổ hoặc không thể bảo tồn. Người bệnh có thể được tư vấn tái tạo vú ngay trong hoặc sau phẫu thuật để cải thiện thẩm mỹ và tâm lý.

Xạ trị

Xạ trị sử dụng tia năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ung thư còn sót lại sau phẫu thuật.

• Sau phẫu thuật bảo tồn vú, xạ trị gần như là bắt buộc nhằm giảm nguy cơ tái phát tại chỗ.
• Trong một số trường hợp cắt bỏ vú, xạ trị thành ngực được cân nhắc nếu nguy cơ tái phát cao, đặc biệt với ung thư vú dạng nhú có tính chất xâm lấn.

Hóa trị

Hóa trị là phương pháp sử dụng thuốc toàn thân để tiêu diệt tế bào ung thư, kể cả những tế bào đã lan ra ngoài vị trí ban đầu.

• Không phải mọi trường hợp ung thư vú dạng nhú đều cần hóa trị.
• Chỉ định phụ thuộc vào các yếu tố nguy cơ như kích thước khối u, độ ác tính, tình trạng hạch bạch huyết, thụ thể hormone và HER2.
• Mục tiêu là giảm nguy cơ di căn xa và hạn chế tái phát.

Liệu pháp nội tiết

Được áp dụng khi khối u có thụ thể hormone dương tính.

• Các thuốc nội tiết có tác dụng ngăn chặn hoặc làm giảm ảnh hưởng của estrogen và progesterone lên sự phát triển của tế bào ung thư.
• Đây là phương pháp điều trị quan trọng giúp kéo dài thời gian sống và giảm nguy cơ tái phát.
• Không hiệu quả với khối u âm tính với thụ thể nội tiết.

Liệu pháp nhắm trúng đích

Phương pháp này tác động trực tiếp vào các đặc điểm sinh học riêng của tế bào ung thư.

• Một số trường hợp ung thư vú dạng nhú có biểu hiện HER2 dương tính có thể được chỉ định thuốc kháng HER2.
• Tuy nhiên, đa số trường hợp thể nhú thường không biểu hiện HER2, nên liệu pháp này chỉ áp dụng cho một tỷ lệ nhỏ bệnh nhân.
   

Bisphosphonates

Đây là nhóm thuốc thường được cân nhắc ở phụ nữ sau mãn kinh.

• Tác dụng chính là giảm nguy cơ di căn xương và hỗ trợ bảo vệ hệ xương.
• Việc sử dụng cần có chỉ định cụ thể từ bác sĩ dựa trên từng trường hợp bệnh.

Lưu ý chăm sóc người bệnh sau phẫu thuật

Giai đoạn ngay sau phẫu thuật (24 giờ đầu)

Đây là thời điểm nhạy cảm, cần theo dõi sát sao tình trạng của người bệnh:

• Theo dõi ý thức: Nếu người bệnh có dấu hiệu lơ mơ, khó đánh thức, phản ứng chậm hoặc không đáp ứng khi gọi, cần thông báo ngay cho nhân viên y tế.
• Quan sát vết mổ: Trường hợp vết mổ có biểu hiện sưng căng, rỉ máu hoặc đau tăng bất thường, không nên chủ quan mà cần báo bác sĩ kịp thời.
• Hỗ trợ sinh hoạt: Sau phẫu thuật, người bệnh thường mệt và hạn chế vận động. Người chăm sóc nên hỗ trợ các hoạt động cơ bản như vệ sinh cá nhân, thay quần áo, ăn uống.
• Chế độ ăn uống: Ưu tiên thực phẩm dễ tiêu hóa như cháo, súp. Nên chia nhỏ khẩu phần để tránh gây áp lực lên hệ tiêu hóa còn yếu.

Trong tuần đầu sau mổ

Giai đoạn này người bệnh bắt đầu hồi phục nhưng vẫn cần theo dõi cẩn thận:

• Theo dõi dấu hiệu bất thường: Sốt, đau kéo dài, sưng tấy hoặc chảy dịch từ vết mổ đều là những dấu hiệu cần được kiểm tra sớm.
• Duy trì hỗ trợ sinh hoạt: Người bệnh vẫn cần được hỗ trợ trong các hoạt động thường ngày để tránh ảnh hưởng đến vùng phẫu thuật.
• Tuân thủ điều trị: Với những người có bệnh lý nền hoặc đang điều trị liên quan đến ung thư vú dạng nhú, việc dùng thuốc cần đúng chỉ định, không tự ý ngưng hoặc thay đổi liều.
• Chế độ dinh dưỡng: Có thể chuyển sang ăn uống đa dạng hơn, tăng cường thực phẩm giàu đạm, vitamin và khoáng chất để thúc đẩy quá trình lành vết thương.

Sau khi xuất viện

Khi tình trạng ổn định và được cho ra viện, người bệnh có thể dần trở lại cuộc sống bình thường nhưng vẫn cần lưu ý:

• Hạn chế vận động mạnh: Tránh mang vác nặng hoặc hoạt động thể lực quá sức trong thời gian đầu.
• Chăm sóc vết mổ tại nhà: Giữ vệ sinh sạch sẽ, thay băng theo hướng dẫn và theo dõi các dấu hiệu nhiễm trùng.
• Tái khám định kỳ: Đây là yếu tố quan trọng, đặc biệt với các bệnh lý như ung thư vú dạng nhú, nhằm đánh giá hiệu quả điều trị và phát hiện sớm nguy cơ tái phát.

Người bệnh nên ăn cháo sau phẫu thuật

Xem thêm

• U vú lành tính và ung thư vú: Cách phân biệt chính xác nhất
• Ung thư vú đa ổ: Triệu chứng, giai đoạn phát triển và tiên lượng
• Khối u ung thư vú là gì? Dấu hiệu nhận biết sớm bạn không nên bỏ qua

Kết luận

Ung thư vú dạng nhú là một dạng ung thư hiếm nhưng có tiên lượng tích cực nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Việc hiểu rõ bệnh không chỉ giúp giảm lo lắng mà còn giúp bạn chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp về ung thư vú dạng nhú (FAQ)

Ung thư vú dạng nhú có chữa khỏi không?

Có. Nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, đặc biệt là dạng nội ống, khả năng điều trị khỏi rất cao.

Bệnh có di truyền không?

Có yếu tố di truyền, nhưng không phải tất cả trường hợp đều liên quan đến gen. Phần lớn là ngẫu nhiên.

Có nên tầm soát sớm không?

Rất nên. Tầm soát giúp phát hiện bệnh trước khi có triệu chứng, từ đó tăng hiệu quả điều trị.