U lympho không Hodgkin: Giai đoạn, triệu chứng, tiên lượng và điều trị

U lympho không Hodgkin là một nhóm bệnh ung thư xuất phát từ tế bào lympho của hệ bạch huyết, có khả năng tiến triển với tốc độ rất khác nhau tùy từng thể bệnh. Một số trường hợp diễn biến âm thầm trong nhiều năm, trong khi những thể ác tính cao có thể tiến triển nhanh chỉ trong vài tuần nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Tuy nhiên, nhờ sự phát triển của hóa trị, liệu pháp miễn dịch, điều trị đích và liệu pháp tế bào CAR-T, tiên lượng của nhiều bệnh nhân hiện nay đã được cải thiện đáng kể so với trước đây. Việc hiểu rõ dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân, các giai đoạn bệnh cũng như những phương pháp điều trị hiện đại sẽ giúp người bệnh chủ động hơn trong quá trình thăm khám, phối hợp điều trị và nâng cao chất lượng cuộc sống. Bài viết dưới đây, Thuốc Ung Thư tổng hợp những kiến thức cập nhật về u lympho không Hodgkin dựa trên các khuyến cáo của WHO, National Comprehensive Cancer Network (NCCN), American Cancer Society (ACS) và Leukemia & Lymphoma Society (LLS).

U lympho không Hodgkin là gì?

U lympho không Hodgkin là nhóm bệnh ung thư phát sinh từ các tế bào lympho (bạch cầu lympho) thuộc hệ bạch huyết – một bộ phận quan trọng của hệ miễn dịch có chức năng bảo vệ cơ thể trước vi khuẩn, virus và các tác nhân gây bệnh. Khi các tế bào lympho bị đột biến, chúng có thể tăng sinh bất thường, không tuân theo cơ chế kiểm soát tự nhiên của cơ thể và tích tụ tại hạch bạch huyết hoặc nhiều cơ quan khác, hình thành khối u.

Khác với một số loại ung thư chỉ khu trú tại một vị trí, u lympho không Hodgkin có thể xuất hiện ở hạch bạch huyết hoặc ngoài hạch như tủy xương, lá lách, đường tiêu hóa, da hay não. Bệnh bao gồm nhiều thể khác nhau với đặc điểm tiến triển và đáp ứng điều trị không giống nhau. Việc xác định chính xác loại bệnh có ý nghĩa quan trọng trong lựa chọn phác đồ điều trị và tiên lượng.

Theo số liệu của GLOBOCAN năm 2020, trên toàn thế giới có khoảng 544.000 trường hợp mới được chẩn đoán mắc u lympho không Hodgkin và hơn 259.000 ca tử vong do căn bệnh này. Đây là một trong những bệnh ung thư hệ tạo máu phổ biến, đồng thời nằm trong nhóm các nguyên nhân gây tử vong do ung thư có tỷ lệ đáng kể trên toàn cầu. Tuy nhiên, nhờ những tiến bộ trong chẩn đoán sớm, liệu pháp miễn dịch, điều trị nhắm trúng đích và hóa trị hiện đại, tỷ lệ mắc mới cũng như tỷ lệ tử vong của bệnh đã có xu hướng giảm trong những năm gần đây, góp phần cải thiện đáng kể thời gian sống và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Các loại u lympho không Hodgkin

Dựa trên loại tế bào lympho bị biến đổi ác tính, u lympho không Hodgkin được chia thành hai nhóm chính là u lympho tế bào T và u lympho tế bào B. Mỗi nhóm có đặc điểm phát triển, biểu hiện lâm sàng và phương pháp điều trị khác nhau.

U lympho không Hodgkin tế bào T

U lympho không Hodgkin tế bào T là nhóm bệnh ác tính phát sinh từ tế bào lympho T – một thành phần quan trọng của hệ miễn dịch có nhiệm vụ nhận diện và tiêu diệt các tác nhân gây bệnh. Đây là nhóm bệnh tương đối đa dạng, thường gặp ở người trưởng thành và có xu hướng xuất hiện nhiều hơn ở người trên 60 tuổi.

Một trong những thể bệnh thường gặp là u lympho tế bào T ở da. Khi mắc bệnh, các tế bào T tăng sinh bất thường và tích tụ tại da, gây ra nhiều tổn thương với mức độ khác nhau như:

• Xuất hiện các mảng đỏ hoặc phát ban kéo dài.
• Da dày lên, bong vảy hoặc ngứa dai dẳng.
• Hình thành các mảng gồ cao hoặc khối u trên bề mặt da.
• Ở giai đoạn tiến triển, bệnh có thể lan đến hạch bạch huyết, máu và một số cơ quan khác.

Do các biểu hiện trên da dễ nhầm lẫn với bệnh da liễu thông thường như chàm hoặc vảy nến, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa nếu tổn thương kéo dài hoặc không đáp ứng với điều trị thông thường.

U lympho không Hodgkin tế bào B

U lympho không Hodgkin tế bào B là thể bệnh phổ biến nhất, bắt nguồn từ tế bào lympho B – loại bạch cầu có vai trò sản xuất kháng thể để bảo vệ cơ thể trước vi khuẩn, virus và các tác nhân gây bệnh.

Ở một số trường hợp, bệnh có thể biểu hiện đầu tiên tại da với các dấu hiệu như:

• Xuất hiện các khối hoặc nốt cứng dưới da.
• Tổn thương có thể có màu da bình thường hoặc chuyển đỏ, tím hay sẫm màu.
• Các khối u thường phát triển chậm, ít đau nhưng có thể tăng kích thước theo thời gian.

Một số thể u lympho tế bào B thường gặp gồm:

• U lympho trung tâm nang da nguyên phát.
• U lympho tế bào B vùng rìa da nguyên phát.
• U lympho tế bào B lớn lan tỏa nguyên phát ở da (thường xuất hiện ở vùng chân).
• U lympho tế bào B lớn lan tỏa nội mạch.

Nguyên nhân gây u lympho không Hodgkin

Đến nay, nguyên nhân chính xác dẫn đến u lympho không Hodgkin vẫn chưa được xác định. Đây là nhóm ung thư xuất phát từ tế bào lympho của hệ bạch huyết và có thể liên quan đến nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh, thay vì chỉ do một nguyên nhân duy nhất.

Một số yếu tố được ghi nhận có khả năng làm tăng nguy cơ bao gồm:

• Suy giảm miễn dịch bẩm sinh do rối loạn di truyền, khiến cơ thể giảm khả năng nhận diện và loại bỏ các tế bào bất thường.
• Suy giảm miễn dịch mắc phải, thường gặp ở người sử dụng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài sau ghép tạng, ghép tế bào gốc hoặc trong điều trị các bệnh tự miễn.
• Tiếp xúc thường xuyên với các tác nhân độc hại như thuốc bảo vệ thực vật, hóa chất công nghiệp, dung môi hoặc bức xạ ion hóa.
• Tình trạng viêm mạn tính kéo dài hoặc hạch bạch huyết tăng sinh phản ứng, có thể làm thay đổi hoạt động của các tế bào miễn dịch theo thời gian.
• Nhiễm HIV hoặc các bệnh lý làm suy giảm chức năng của hệ miễn dịch.
• Nhiễm một số virus và vi khuẩn có liên quan đến sự phát triển của bệnh như virus viêm gan B, virus viêm gan C, virus Epstein-Barr (EBV), herpesvirus ở người type 8 (HHV-8) và vi khuẩn Helicobacter pylori.

Mặc dù có các yếu tố nguy cơ kể trên, không phải ai có các yếu tố này cũng sẽ mắc bệnh. Ngược lại, nhiều trường hợp được chẩn đoán u lympho không Hodgkin không có tiền sử hoặc yếu tố nguy cơ rõ ràng.

Triệu chứng của u lympho không Hodgkin

Biểu hiện của u lympho không Hodgkin khá đa dạng và phụ thuộc vào vị trí xuất hiện của khối u, giai đoạn bệnh cũng như mức độ lan rộng. Ở giai đoạn đầu, triệu chứng thường không đặc hiệu nên dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với các bệnh lý thông thường.

Những dấu hiệu thường gặp gồm:

• Hạch bạch huyết sưng to ở cổ, nách hoặc bẹn, thường không đau và tồn tại trong thời gian dài.
• Đau hoặc cảm giác căng tức vùng bụng do hạch hoặc khối u phát triển trong ổ bụng.
• Đau ngực, ho kéo dài hoặc khó thở khi các hạch trung thất chèn ép đường hô hấp.
• Sốt kéo dài hoặc sốt tái diễn mà không xác định được nguyên nhân nhiễm trùng.
• Mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng lao động và sinh hoạt hằng ngày.
• Đổ mồ hôi nhiều vào ban đêm, dù thời tiết không nóng.
• Sụt cân ngoài ý muốn trong thời gian ngắn.
• Chán ăn, ăn nhanh no hoặc giảm cảm giác ngon miệng.
• Buồn nôn, nôn hoặc táo bón nếu bệnh ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa.
• Đau đầu, rối loạn thần kinh, thậm chí co giật khi bệnh xâm lấn hệ thần kinh trung ương, mặc dù đây là biểu hiện ít gặp hơn.

Nếu hạch bạch huyết sưng kéo dài trên 2–4 tuần, kích thước ngày càng lớn hoặc xuất hiện kèm sốt, sụt cân và đổ mồ hôi ban đêm, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và làm các xét nghiệm cần thiết. Việc phát hiện sớm u lympho không Hodgkin giúp xác định giai đoạn bệnh chính xác, lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và nâng cao hiệu quả điều trị.

Ung thư hạch không hodgkin gây nên các vết bầm tím, thâm da.

Biến chứng của U lympho không Hodgkin cần đặc biệt lưu ý

U lympho không Hodgkin không chỉ ảnh hưởng đến hệ bạch huyết mà còn có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu bệnh tiến triển hoặc không được điều trị kịp thời. Một số biến chứng có khả năng đe dọa tính mạng và cần được phát hiện sớm để can thiệp ngay, giúp giảm nguy cơ tổn thương các cơ quan cũng như cải thiện tiên lượng điều trị.

Giảm bạch cầu kèm sốt

Đây là tình trạng cấp cứu thường gặp ở người bệnh, đặc biệt sau hóa trị. Khi số lượng bạch cầu giảm mạnh, hệ miễn dịch bị suy yếu khiến cơ thể dễ bị nhiễm trùng. Nếu xuất hiện sốt, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá và điều trị bằng kháng sinh hoặc các biện pháp hỗ trợ phù hợp.

Hội chứng ly giải khối u

Hội chứng ly giải khối u xảy ra khi các tế bào ung thư bị phá hủy nhanh chóng, giải phóng nhiều chất vào máu. Tình trạng này có thể gây rối loạn chuyển hóa nghiêm trọng và ảnh hưởng đến chức năng thận.

Các dấu hiệu thường gặp gồm:

• Mệt mỏi nhiều.
• Buồn nôn hoặc nôn.
• Tiểu ít.
• Tê bì hoặc ngứa ran ở tay chân.
• Đau khớp, yếu cơ.

Xét nghiệm có thể ghi nhận tăng axit uric, kali và creatinin trong máu, đồng thời giảm nồng độ canxi. Để hạn chế nguy cơ xảy ra biến chứng này, bác sĩ thường khuyến cáo truyền đủ dịch và sử dụng thuốc hạ axit uric như allopurinol trước hoặc trong quá trình điều trị.

Chèn ép tủy sống hoặc não

Khi khối u phát triển tại các vị trí quan trọng, người bệnh có thể gặp tình trạng chèn ép lên tủy sống hoặc não. Biến chứng này có thể gây đau dữ dội, yếu hoặc liệt tay chân, rối loạn cảm giác, đau đầu kéo dài, thay đổi ý thức hoặc co giật. Đây là tình trạng cần được xử trí khẩn cấp nhằm hạn chế tổn thương thần kinh vĩnh viễn.

Chèn ép các cơ quan lân cận

Tùy vào vị trí xuất hiện của khối u, U lympho không Hodgkin có thể gây chèn ép nhiều cơ quan khác nhau, bao gồm:

• Chèn ép đường thở, thường gặp ở khối u vùng trung thất, gây khó thở hoặc thở khò khè.
• Tắc ruột hoặc lồng ruột với biểu hiện đau bụng, nôn và bí trung đại tiện.
• Chèn ép niệu quản làm cản trở dòng nước tiểu, ảnh hưởng đến chức năng thận.
• Hội chứng tắc tĩnh mạch chủ

Khi khối u chèn ép tĩnh mạch chủ trên hoặc tĩnh mạch chủ dưới, máu trở về tim bị cản trở. Người bệnh có thể bị phù mặt, phù cổ, khó thở, nổi nhiều tĩnh mạch vùng ngực hoặc sưng phù chi dưới tùy theo vị trí tắc nghẽn.

Tăng bạch cầu và tăng canxi máu

Một số thể bệnh có thể làm số lượng bạch cầu tăng cao bất thường. Ngoài ra, ở thể lymphoma tế bào T trưởng thành, người bệnh còn có nguy cơ tăng canxi máu với các biểu hiện như khát nhiều, táo bón, buồn nôn, mệt mỏi, lú lẫn hoặc rối loạn nhịp tim nếu không được điều trị.

Chèn ép màng ngoài tim

Khối u hoặc dịch tích tụ quanh tim có thể gây chèn ép màng ngoài tim, làm giảm khả năng bơm máu của tim. Người bệnh thường có biểu hiện đau ngực, khó thở, tim đập nhanh hoặc tụt huyết áp và cần được cấp cứu kịp thời.

Rối loạn chức năng gan

Nếu tế bào lymphoma xâm lấn gan hoặc ảnh hưởng đến đường mật, người bệnh có thể bị tăng men gan, vàng da, vàng mắt hoặc suy giảm chức năng gan. Việc theo dõi xét nghiệm định kỳ giúp phát hiện sớm các bất thường này.

Huyết khối tĩnh mạch

Ung thư làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông trong lòng mạch. Huyết khối tĩnh mạch có thể gây sưng đau một bên chân hoặc tay, thậm chí dẫn đến thuyên tắc phổi nếu cục máu đông di chuyển lên phổi, đây là biến chứng rất nguy hiểm.

Thiếu máu tán huyết tự miễn và giảm tiểu cầu

Ở một số trường hợp, đặc biệt là thể u lympho tế bào lympho nhỏ, hệ miễn dịch có thể tấn công nhầm hồng cầu hoặc tiểu cầu của chính cơ thể. Hậu quả là người bệnh bị thiếu máu, dễ mệt mỏi, chóng mặt hoặc xuất hiện các dấu hiệu chảy máu như bầm tím, chảy máu chân răng và chấm xuất huyết dưới da.

U lympho không Hodgkin có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm

Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Nhiều triệu chứng của U lympho không Hodgkin có thể tương tự các bệnh lý lành tính, chẳng hạn hạch bạch huyết sưng do nhiễm trùng. Tuy nhiên, nếu các biểu hiện kéo dài, tái phát hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường khác, người bệnh không nên chủ quan.

Bạn nên đến cơ sở y tế để được thăm khám nếu gặp một trong các tình trạng sau:

• Hạch bạch huyết sưng to kéo dài trên 2–4 tuần hoặc ngày càng tăng kích thước.
• Sốt không rõ nguyên nhân, đổ mồ hôi nhiều về đêm hoặc sụt cân nhanh.
• Mệt mỏi kéo dài, khó thở hoặc đau ngực.
• Đau bụng, chướng bụng hoặc các dấu hiệu nghi ngờ tắc ruột.
• Đau lưng dữ dội, yếu tay chân hoặc rối loạn cảm giác.
• Xuất hiện các dấu hiệu bất thường như vàng da, phù nề, chảy máu hoặc bầm tím không rõ nguyên nhân.

Những ai có nguy cơ mắc u lympho không Hodgkin?

U lympho không Hodgkin có thể xuất hiện ở nhiều đối tượng khác nhau, tuy nhiên một số nhóm người được ghi nhận có nguy cơ mắc bệnh cao hơn so với dân số chung. Việc nhận biết các yếu tố nguy cơ giúp chủ động theo dõi sức khỏe và phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm.

Người có hệ miễn dịch suy giảm

Hệ miễn dịch đóng vai trò quan trọng trong việc nhận diện và tiêu diệt các tế bào bất thường. Khi khả năng miễn dịch bị suy yếu, nguy cơ phát triển u lympho không Hodgkin có xu hướng tăng lên.

Nhóm đối tượng này bao gồm:

• Người đã ghép tạng và phải sử dụng thuốc ức chế miễn dịch trong thời gian dài để phòng ngừa thải ghép.
• Người nhiễm HIV hoặc mắc các bệnh lý gây suy giảm miễn dịch.
• Người có hệ miễn dịch suy yếu do một số tình trạng bệnh hoặc phương pháp điều trị khác.

Người cao tuổi

Tuổi tác là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng. Phần lớn các trường hợp u lympho không Hodgkin được chẩn đoán ở người trên 60 tuổi. Nguyên nhân có thể liên quan đến sự suy giảm chức năng miễn dịch và quá trình tích lũy tổn thương tế bào theo thời gian.

Nam giới

Theo thống kê, nam giới có tỷ lệ mắc u lympho không Hodgkin cao hơn nữ giới ở một số thể bệnh. Tuy nhiên, bệnh vẫn có thể xảy ra ở cả hai giới.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ u lympho không Hodgkin

Bên cạnh tuổi tác và giới tính, nhiều yếu tố khác cũng được cho là có liên quan đến sự hình thành bệnh.

Mắc các bệnh tự miễn

Những người mắc các bệnh tự miễn như viêm khớp dạng thấp, viêm ruột mạn tính, vảy nến hoặc một số bệnh lý thấp khớp khác có thể có nguy cơ cao hơn. Tình trạng viêm kéo dài và rối loạn hoạt động của hệ miễn dịch được cho là góp phần làm tăng nguy cơ phát triển bệnh.

Nhiễm một số loại virus và vi khuẩn

Một số tác nhân nhiễm trùng đã được chứng minh có liên quan đến u lympho không Hodgkin, bao gồm:

• Vi khuẩn Helicobacter pylori, đặc biệt ở những trường hợp nhiễm kéo dài không được điều trị.
• Virus HIV.
• Virus Epstein-Barr (EBV).
• Virus tăng bạch cầu lympho T ở người loại I (HTLV-1).

Không phải tất cả người nhiễm các tác nhân này đều sẽ mắc bệnh, nhưng nguy cơ có thể cao hơn so với người bình thường.

Đã từng ghép tạng

Sau ghép tim, thận, gan hoặc phổi, người bệnh thường phải sử dụng thuốc chống thải ghép lâu dài. Việc ức chế hệ miễn dịch kéo dài có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện u lympho không Hodgkin.

Tiếp xúc với tia xạ

Người từng điều trị bằng xạ trị hoặc tiếp xúc với bức xạ ở mức cao có thể có nguy cơ mắc bệnh tăng lên, đặc biệt khi kết hợp với các yếu tố nguy cơ khác.

Thường xuyên tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật

Một số nghiên cứu cho thấy những người làm việc trong môi trường tiếp xúc với lượng lớn thuốc trừ sâu hoặc hóa chất nông nghiệp trong thời gian dài có thể có nguy cơ mắc u lympho không Hodgkin cao hơn. Tuy nhiên, mối liên quan này vẫn đang được tiếp tục nghiên cứu và chưa áp dụng cho mọi trường hợp tiếp xúc thông thường.

Thừa cân, béo phì

Béo phì có thể làm gia tăng tình trạng viêm mạn tính trong cơ thể và ảnh hưởng đến hoạt động của hệ miễn dịch, từ đó làm tăng nguy cơ mắc nhiều loại ung thư, trong đó có u lympho không Hodgkin.

Chế độ ăn uống thiếu lành mạnh

Việc thường xuyên tiêu thụ nhiều thịt đỏ, thực phẩm giàu chất béo bão hòa, đồ ăn chế biến sẵn trong khi thiếu rau xanh và trái cây có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý mạn tính, bao gồm một số loại ung thư hệ bạch huyết.

Tiên lượng bệnh u lympho không Hodgkin có tốt không?

Tiên lượng của bệnh u lympho không Hodgkin (Non-Hodgkin Lymphoma - NHL) không giống nhau ở tất cả người bệnh mà phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giai đoạn phát hiện bệnh, thể mô bệnh học, tuổi, tình trạng sức khỏe tổng quát và khả năng đáp ứng với phác đồ điều trị.

Nhờ sự phát triển của các phương pháp điều trị hiện đại, nhiều bệnh nhân có thể kiểm soát bệnh trong thời gian dài, thậm chí đạt lui bệnh hoàn toàn. Vì vậy, các số liệu thống kê chỉ mang tính tham khảo và không phản ánh chính xác tiên lượng của từng cá nhân.

Giai đoạn ung thư	Tỷ lệ tiên lượng sống sót sau 5 năm
I	86%
II	78%
III	72%
IV	64%

Ngoài giai đoạn ung thư, bác sĩ còn đánh giá nhiều yếu tố khác để dự đoán khả năng đáp ứng điều trị và thời gian sống của người bệnh, bao gồm:

• Người bệnh từ 60 tuổi trở lên.
• Bệnh được phát hiện ở giai đoạn III hoặc IV.
• Nồng độ lactate dehydrogenase (LDH) trong máu tăng cao.
• Thể trạng kém hoặc khả năng sinh hoạt bị hạn chế.
• Có bệnh lý mạn tính hoặc mắc thêm các loại ung thư khác.

Những yếu tố này thường được kết hợp trong các thang điểm tiên lượng nhằm giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và theo dõi hiệu quả điều trị.

Cách chẩn đoán u lympho không Hodgkin

Việc nhận biết các triệu chứng ban đầu chỉ giúp bác sĩ định hướng khả năng mắc u lympho không Hodgkin, nhưng không đủ để khẳng định chẩn đoán. Trên thực tế, nhiều người bệnh ở giai đoạn sớm hầu như không có biểu hiện rõ ràng hoặc các triệu chứng dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh lý khác. Vì vậy, bác sĩ sẽ kết hợp khám lâm sàng với các xét nghiệm chuyên sâu để xác định chính xác tình trạng bệnh, đánh giá mức độ lan rộng và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.

Khám lâm sàng và khai thác tiền sử

Bước đầu tiên trong quá trình chẩn đoán là khám lâm sàng. Bác sĩ sẽ hỏi người bệnh về các triệu chứng đang gặp phải như nổi hạch, sốt kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân, đổ mồ hôi ban đêm hoặc tình trạng mệt mỏi kéo dài.

Bên cạnh đó, tiền sử bệnh cá nhân và gia đình cũng được khai thác nhằm phát hiện các yếu tố nguy cơ có liên quan. Trong quá trình thăm khám, bác sĩ sẽ kiểm tra các nhóm hạch thường gặp như hạch cổ, hạch nách, hạch bẹn hoặc hạch vùng thượng đòn. Đồng thời, gan, lách và các cơ quan trong ổ bụng cũng được đánh giá để phát hiện dấu hiệu phì đại hoặc tổn thương bất thường.

Xét nghiệm máu và nước tiểu

Các xét nghiệm cận lâm sàng giúp cung cấp thêm thông tin về tình trạng sức khỏe tổng thể và hỗ trợ loại trừ những bệnh lý khác có biểu hiện tương tự.

Xét nghiệm máu có thể đánh giá số lượng tế bào máu, chức năng gan, thận, đồng thời kiểm tra một số chỉ số sinh hóa phản ánh hoạt động của bệnh. Xét nghiệm nước tiểu cũng được chỉ định trong một số trường hợp nhằm đánh giá chức năng cơ quan và phát hiện các bất thường đi kèm.

Mặc dù các xét nghiệm này không thể xác định trực tiếp u lympho không Hodgkin, nhưng chúng đóng vai trò quan trọng trong quá trình chẩn đoán và theo dõi điều trị.

Chẩn đoán hình ảnh

Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh giúp xác định vị trí tổn thương, kích thước hạch cũng như mức độ lan rộng của bệnh đến các cơ quan khác trong cơ thể.

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:

• Chụp cắt lớp vi tính (CT) để đánh giá hạch và các cơ quan nội tạng.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI) khi cần khảo sát chi tiết mô mềm hoặc hệ thần kinh.
• Chụp X-quang trong một số trường hợp nhằm phát hiện tổn thương vùng ngực.
• Siêu âm để đánh giá hạch ngoại vi, gan, lách và các cơ quan trong ổ bụng.

Kết quả từ các phương pháp này giúp bác sĩ xác định giai đoạn bệnh và lập kế hoạch điều trị hiệu quả hơn.

Sinh thiết hạch bạch huyết

Sinh thiết hạch được xem là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán u lympho không Hodgkin.

Trong thủ thuật này, bác sĩ sẽ lấy toàn bộ hoặc một phần hạch nghi ngờ để phân tích dưới kính hiển vi và thực hiện các xét nghiệm chuyên biệt. Kết quả không chỉ giúp xác định có tế bào ung thư hay không mà còn phân loại chính xác thể bệnh, đánh giá mức độ ác tính và cung cấp thông tin quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Xét nghiệm tủy xương

Nếu nghi ngờ bệnh đã lan đến tủy xương, bác sĩ có thể chỉ định chọc hút hoặc sinh thiết tủy xương.

Thủ thuật thường được thực hiện tại xương chậu bằng kim chuyên dụng để lấy một lượng nhỏ mẫu tủy. Mẫu bệnh phẩm sau đó được phân tích nhằm xác định sự hiện diện của tế bào ung thư trong tủy xương, từ đó đánh giá mức độ tiến triển của bệnh và xác định giai đoạn chính xác.

Xét nghiệm máu bệnh học u lympho không hodgkin giúp chẩn đoán sớm nguy cơ

Cách điều trị u lympho không Hodgkin hiện nay

Việc điều trị u lympho không Hodgkin phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại tế bào ung thư, giai đoạn bệnh, mức độ lan rộng, thể trạng người bệnh và khả năng đáp ứng điều trị. Hiện nay, y học thường áp dụng các phương pháp sau:

Xạ trị

Xạ trị sử dụng tia năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ung thư hoặc kiểm soát sự phát triển của khối u. Phương pháp này thường được chỉ định trong một số trường hợp bệnh còn khu trú hoặc kết hợp với hóa trị để tăng hiệu quả điều trị.

Liệu pháp miễn dịch

Đây là phương pháp hiện đại giúp tăng khả năng nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư của hệ miễn dịch. Trong điều trị u lympho không Hodgkin, liệu pháp này thường sử dụng kháng thể đơn dòng nhắm vào các dấu ấn tế bào như CD20, CD19, CD79 hoặc ứng dụng công nghệ tế bào CAR-T. Nhờ đó, hệ miễn dịch có thể tấn công chính xác vào tế bào ác tính mà ít ảnh hưởng đến tế bào lành.

Hóa trị

Hóa trị là phương pháp sử dụng thuốc chống ung thư đưa vào cơ thể qua đường uống hoặc tiêm truyền tĩnh mạch. Các nhóm thuốc có thể được sử dụng bao gồm thuốc ức chế BTK, PI3K và các phác đồ hóa trị phối hợp khác. Mục tiêu là tiêu diệt tế bào ung thư đang phát triển nhanh và kiểm soát sự tiến triển của bệnh.

Ghép tế bào gốc tạo máu

Trong một số trường hợp bệnh tiến triển hoặc tái phát, bác sĩ có thể chỉ định ghép tế bào gốc sau khi điều trị hóa trị liều cao. Phương pháp này giúp tái tạo lại hệ thống tạo máu mới, có thể sử dụng tế bào gốc tự thân hoặc từ người hiến phù hợp.

Phẫu thuật thường không phải là lựa chọn chính trong điều trị u lympho không Hodgkin. Thay vào đó, bác sĩ sẽ tiến hành sinh thiết để xác định chính xác loại bệnh, từ đó xây dựng phác đồ điều trị phù hợp nhất.

Trong nhiều trường hợp, các phương pháp như hóa trị và xạ trị có thể được phối hợp để nâng cao hiệu quả, giúp kiểm soát bệnh tốt hơn và kéo dài thời gian lui bệnh.

Có thể phòng ngừa u lympho không Hodgkin không?

Hiện nay, nguyên nhân chính xác gây ra u lympho không Hodgkin vẫn chưa được xác định rõ ràng, do đó việc phòng ngừa hoàn toàn là điều rất khó. Tuy nhiên, bạn có thể giảm nguy cơ mắc bệnh bằng cách duy trì lối sống lành mạnh và hạn chế các yếu tố nguy cơ sau:

• Tránh tiếp xúc thường xuyên với hóa chất độc hại, thuốc trừ sâu hoặc nguồn phóng xạ. Khi làm việc trong môi trường nguy hiểm, cần sử dụng đầy đủ đồ bảo hộ lao động.
• Duy trì lối sống an toàn, hạn chế nguy cơ lây nhiễm virus và vi khuẩn qua đường tiếp xúc gần hoặc quan hệ tình dục không an toàn.
• Chủ động tiêm phòng viêm gan B để giảm nguy cơ tổn thương gan và các biến chứng liên quan.
• Duy trì thói quen vận động thể chất đều đặn, tối thiểu khoảng 30 phút mỗi ngày để tăng cường sức đề kháng.
• Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các bất thường và có hướng xử lý kịp thời.

Việc kết hợp giữa theo dõi y tế chủ động và lối sống khoa học sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như hỗ trợ nâng cao hiệu quả điều trị nếu không may mắc phải u lympho không Hodgkin.

Xem thêm

• U Lympho Hodgkin ở trẻ em: Cơ chế gây ra bệnh là gì?
• U lympho tế bào vỏ là gì? Triệu chứng, chẩn đoán và hướng điều trị
• U lympho có nguy hiểm không? Lưu ý các triệu chứng thường gặp

Kết luận

U lympho không Hodgkin là một nhóm ung thư hệ bạch huyết với nhiều thể bệnh khác nhau, từ tiến triển chậm đến ác tính cao. Việc nhận biết sớm các triệu chứng, chẩn đoán chính xác và điều trị theo đúng phác đồ giúp cải thiện đáng kể tiên lượng và kéo dài thời gian sống cho người bệnh. Nếu xuất hiện tình trạng nổi hạch kéo dài, sốt không rõ nguyên nhân, sụt cân hoặc đổ mồ hôi ban đêm, người bệnh nên đến cơ sở chuyên khoa huyết học – ung bướu để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. U lympho không Hodgkin có chữa khỏi được không?

Có. Nhiều trường hợp, đặc biệt ở giai đoạn sớm hoặc các thể đáp ứng tốt với điều trị, có thể đạt lui bệnh hoàn toàn và duy trì thời gian sống lâu dài.

2. U lympho không Hodgkin có di truyền không?

Đa số trường hợp không mang tính di truyền. Tuy nhiên, người có tiền sử gia đình mắc bệnh có thể có nguy cơ cao hơn so với dân số chung.

3. U lympho không Hodgkin có lây không?

Không. Đây là bệnh ung thư nên không lây truyền qua tiếp xúc, ăn uống hay sinh hoạt cùng người bệnh.

4. Người mắc u lympho không Hodgkin sống được bao lâu?

Tiên lượng phụ thuộc vào thể bệnh, giai đoạn, tuổi, sức khỏe tổng thể và khả năng đáp ứng điều trị. Nhiều bệnh nhân có thể sống nhiều năm hoặc được kiểm soát bệnh lâu dài.