Các dấu hiệu bệnh u lympho không Hodgkin ở trẻ em

Dấu hiệu bệnh u lympho không Hodgkin ở trẻ em thường rất kín đáo ở giai đoạn đầu, dễ bị nhầm với viêm nhiễm thông thường nên nhiều phụ huynh chỉ phát hiện khi bệnh đã tiến triển rõ hơn. Theo các tổ chức y tế uy tín như WHO, American Cancer Society và NCI, đây là một trong những bệnh ung thư hệ bạch huyết đáng lưu ý ở trẻ em vì có thể tiến triển nhanh nhưng vẫn đáp ứng điều trị tốt nếu được phát hiện sớm.

Bài viết này, Thuốc Ung Thư sẽ giúp phụ huynh nhận biết những dấu hiệu cảnh báo quan trọng, hiểu rõ bệnh là gì và biết khi nào cần đưa trẻ đi khám để không bỏ lỡ thời điểm điều trị hiệu quả nhất.

U lympho không Hodgkin ở trẻ em là gì?

U lympho không Hodgkin (Non-Hodgkin Lymphoma - NHL) là nhóm bệnh ung thư xuất phát từ các tế bào lympho – một loại bạch cầu đóng vai trò quan trọng trong hệ miễn dịch. Khi các tế bào lympho phát triển mất kiểm soát, chúng hình thành các khối u trong hệ bạch huyết và có thể lan đến nhiều cơ quan khác trong cơ thể.

Khác với nhiều loại ung thư tiến triển âm thầm trong nhiều năm, u lympho không Hodgkin ở trẻ em thường phát triển nhanh. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những nhóm ung thư có tỷ lệ đáp ứng điều trị khá cao nếu được phát hiện sớm và điều trị theo đúng phác đồ chuyên khoa.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh u lympho không Hodgkin ở trẻ em

Không phải mọi trẻ có yếu tố nguy cơ đều sẽ mắc bệnh u lympho không Hodgkin ở trẻ em, và ngược lại, nhiều trường hợp được chẩn đoán hoàn toàn không tìm thấy nguyên nhân cụ thể. Đến nay, y học vẫn chưa xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy một số yếu tố dưới đây có thể làm tăng khả năng xuất hiện bệnh ở trẻ.

Khác với nhiều loại ung thư ở người lớn, nguy cơ mắc u lympho không Hodgkin ở trẻ em hầu như không liên quan đến lối sống như hút thuốc lá, uống rượu hay chế độ ăn uống. Phần lớn các trường hợp xảy ra một cách ngẫu nhiên và không phải do trẻ hoặc cha mẹ gây ra.

Những yếu tố nguy cơ thường gặp

Nhiễm virus Epstein-Barr (EBV): Virus Epstein-Barr là tác nhân gây bệnh tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm khuẩn. Một số nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa tình trạng nhiễm EBV và nguy cơ phát triển một số thể u lympho không Hodgkin, đặc biệt ở những trẻ có hệ miễn dịch suy yếu.

Suy giảm miễn dịch: Hệ miễn dịch đóng vai trò quan trọng trong việc nhận diện và loại bỏ các tế bào bất thường. Vì vậy, trẻ mắc các tình trạng suy giảm miễn dịch có nguy cơ cao hơn, bao gồm:

• Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (AIDS).
• Các rối loạn suy giảm miễn dịch bẩm sinh.
• Tình trạng suy giảm miễn dịch sau ghép tạng do phải sử dụng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài.

Tiền sử điều trị ung thư: Một số trẻ từng điều trị ung thư bằng hóa trị hoặc các phương pháp điều trị đặc hiệu có thể có nguy cơ cao hơn mắc các bệnh ung thư thứ phát, trong đó có u lympho không Hodgkin. Tuy nhiên, nguy cơ này tương đối thấp và luôn được cân nhắc kỹ lưỡng trong quá trình điều trị.

Tiếp xúc với bức xạ: Việc tiếp xúc với liều bức xạ cao có thể làm tăng nguy cơ mắc một số bệnh ung thư ở trẻ em. Đối với các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh như chụp X-quang hoặc CT, lợi ích trong chẩn đoán và điều trị thường lớn hơn nguy cơ tiềm ẩn, do đó phụ huynh không nên quá lo lắng khi trẻ được bác sĩ chỉ định thực hiện.

Sử dụng một số loại thuốc: Trong một số báo cáo hiếm gặp, thuốc chống động kinh chứa hoạt chất phenytoin (Dilantin) được ghi nhận có thể liên quan đến nguy cơ u lympho. Tuy nhiên, mối liên hệ này chưa phổ biến và không có nghĩa mọi trẻ sử dụng thuốc đều sẽ mắc bệnh. Việc dùng thuốc cần tuân thủ đúng chỉ định và được theo dõi bởi bác sĩ chuyên khoa.

Yếu tố nguy cơ được xem là các yếu tố tác động làm tăng khả năng mắc bệnh của trẻ

Dấu hiệu bệnh u lympho không Hodgkin ở trẻ em

Nhận biết sớm dấu hiệu bệnh u lympho không Hodgkin ở trẻ em có ý nghĩa quan trọng trong việc chẩn đoán và điều trị kịp thời. Tuy nhiên, ở giai đoạn đầu, bệnh thường biểu hiện bằng những triệu chứng khá mơ hồ, dễ nhầm lẫn với các bệnh lý nhiễm trùng hoặc tình trạng sức khỏe thông thường. Vì vậy, khi trẻ có các biểu hiện kéo dài hoặc bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám.

Tùy thuộc vào vị trí khối u xuất hiện và mức độ lan rộng của bệnh, triệu chứng ở mỗi trẻ có thể không giống nhau. Một số trẻ gần như không có biểu hiện rõ rệt trong giai đoạn đầu, trong khi những trẻ khác có thể xuất hiện nhiều dấu hiệu cùng lúc.

Các dấu hiệu thường gặp

Một trong những biểu hiện phổ biến là hạch bạch huyết sưng to ở vùng cổ, nách, bẹn hoặc ổ bụng. Các hạch thường không đau, có thể tăng dần về kích thước và trong một số trường hợp nhiều hạch kết hợp với nhau tạo thành một khối lớn.

Ngoài ra, trẻ có thể xuất hiện tình trạng sốt kéo dài không xác định được nguyên nhân, dù đã điều trị thông thường nhưng không cải thiện.

Sụt cân ngoài ý muốn cũng là dấu hiệu cần được lưu ý, đặc biệt khi trẻ giảm cân nhanh dù chế độ ăn uống và sinh hoạt không thay đổi.

Một số trẻ thường xuyên đổ mồ hôi nhiều vào ban đêm, kèm theo cảm giác ớn lạnh hoặc rét run. Tình trạng này có thể diễn ra nhiều lần và khiến quần áo, chăn gối bị ướt.

Bên cạnh đó, trẻ có thể luôn trong trạng thái mệt mỏi, thiếu năng lượng, giảm khả năng vận động, học tập và vui chơi so với bình thường.

Triệu chứng theo vị trí của khối u

Khi khối u phát triển trong ổ bụng, trẻ có thể bị bụng to bất thường, cảm giác đầy bụng hoặc đau bụng do khối u chèn ép các cơ quan bên trong.

Nếu khối u ảnh hưởng đến hệ tiết niệu hoặc đường tiêu hóa, trẻ có thể gặp đau khi đi tiểu hoặc đi đại tiện, nguyên nhân là do khối u hoặc dịch tích tụ gây chèn ép lên thận, bàng quang hoặc ruột.

Trong trường hợp khối u nằm ở vùng trung thất (lồng ngực), trẻ có thể xuất hiện khó thở, thở nhanh, ho kéo dài hoặc cảm giác tức ngực do đường thở bị chèn ép.

Dấu hiệu nguy hiểm cần cấp cứu

Một biến chứng nghiêm trọng của u lympho không Hodgkin là hội chứng tĩnh mạch chủ trên. Tình trạng này xảy ra khi khối u ở lồng ngực chèn ép tĩnh mạch chủ trên, làm cản trở dòng máu từ đầu, cổ và hai tay trở về tim.

Trẻ có thể xuất hiện các biểu hiện như sưng phù mặt, cổ hoặc hai cánh tay, nổi rõ tĩnh mạch vùng cổ, khó thở ngày càng tăng, tím tái hoặc cảm giác nặng tức vùng ngực. Đây là tình trạng cấp cứu y khoa, cần được đưa đến bệnh viện ngay để xử trí kịp thời nhằm hạn chế các biến chứng nguy hiểm.

Mặc dù những biểu hiện trên không đồng nghĩa chắc chắn trẻ mắc u lympho không Hodgkin, nhưng nếu các triệu chứng kéo dài, tái diễn nhiều lần hoặc ngày càng nặng, cha mẹ không nên chủ quan. Việc thăm khám sớm sẽ giúp xác định nguyên nhân chính xác và có hướng điều trị phù hợp nếu phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm.

Cần trao đổi ngay với bác sĩ nếu phát hiện hay lo lắng về bất kỳ dấu hiệu bất thường nào ở trẻ

Điều trị u lympho không Hodgkin ở trẻ em

Việc điều trị u lympho không Hodgkin ở trẻ em không áp dụng chung một phác đồ cho tất cả bệnh nhân. Bác sĩ sẽ xây dựng kế hoạch điều trị cá thể hóa dựa trên nhiều yếu tố như độ tuổi của trẻ, thể bệnh, giai đoạn tiến triển, mức độ lan rộng của khối u, tình trạng sức khỏe tổng thể và khả năng đáp ứng với điều trị. Trong nhiều trường hợp, các phương pháp điều trị sẽ được phối hợp nhằm nâng cao hiệu quả và giảm nguy cơ tái phát.

Hóa trị

Hóa trị là nền tảng trong điều trị u lympho không Hodgkin ở trẻ em. Phương pháp này sử dụng các loại thuốc chống ung thư theo từng phác đồ cụ thể để tiêu diệt tế bào ác tính trên toàn cơ thể. Thời gian và số chu kỳ hóa trị sẽ được điều chỉnh tùy theo từng nhóm nguy cơ và đáp ứng của trẻ trong quá trình điều trị.

Xạ trị

Xạ trị sử dụng các tia bức xạ năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ung thư tại vùng tổn thương. Phương pháp này thường được cân nhắc khi khối u khu trú ở một vị trí nhất định hoặc được kết hợp với hóa trị trong một số trường hợp nhằm tăng hiệu quả kiểm soát bệnh.

Liệu pháp miễn dịch và điều trị nhắm trúng đích

Đây là những phương pháp điều trị hiện đại, hoạt động bằng cách nhận diện và tấn công chọn lọc các tế bào ung thư, đồng thời hạn chế ảnh hưởng đến tế bào khỏe mạnh. Với một số thể u lympho tế bào B, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng kháng thể đơn dòng hoặc thuốc nhắm trúng đích để nâng cao hiệu quả điều trị.

Ghép tế bào gốc

Ghép tế bào gốc thường được xem xét khi bệnh tái phát, không đáp ứng tốt với các phương pháp điều trị ban đầu hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao. Sau khi sử dụng hóa trị liều cao để loại bỏ tế bào ung thư, người bệnh sẽ được ghép tế bào gốc tự thân hoặc tế bào gốc từ người hiến phù hợp nhằm phục hồi chức năng tạo máu và tái thiết hệ miễn dịch.

Việc phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng. Vì vậy, khi trẻ xuất hiện các dấu hiệu bệnh u lympho không Hodgkin ở trẻ em như hạch sưng kéo dài, sốt không rõ nguyên nhân, sụt cân, mệt mỏi hoặc đổ mồ hôi về đêm, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám và chẩn đoán kịp thời.

Điều trị u lympho không Hodgkin ở trẻ em

Xem thêm

• Thông tin về bệnh u lympho không hodgkin tế bào B lớn tỏa rộng​
• U lympho ác tính không hodgkin: Nguyên nhân và các biện pháp phòng ngừa
• U Lympho Hodgkin ở trẻ em: Cơ chế gây ra bệnh là gì?

Kết luận

Dấu hiệu bệnh u lympho không Hodgkin ở trẻ em thường không đặc hiệu và dễ nhầm lẫn với các bệnh nhiễm trùng thông thường. Tuy nhiên, nếu trẻ có các biểu hiện như nổi hạch không đau kéo dài, sốt không rõ nguyên nhân, sụt cân, đổ mồ hôi đêm hoặc mệt mỏi kéo dài, cha mẹ không nên chủ quan mà cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và chẩn đoán kịp thời.

Việc phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ giúp nâng cao hiệu quả điều trị cũng như cải thiện tiên lượng lâu dài cho trẻ. Nếu có bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và theo dõi phù hợp.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. U lympho không Hodgkin ở trẻ em có chữa khỏi được không?

Có. Nhiều trường hợp có tiên lượng tốt nếu được phát hiện sớm và điều trị theo đúng phác đồ.

2. Nổi hạch bao lâu thì cần đưa trẻ đi khám?

Nếu hạch không đau, tồn tại trên 2–4 tuần, ngày càng to hoặc kèm sốt, sụt cân, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám.

3. Bệnh u lympho không Hodgkin có di truyền không?

Đa số trường hợp không di truyền. Chỉ một số ít liên quan đến các hội chứng di truyền hiếm gặp.

4. Bệnh có lây từ người sang người không?

Không. U lympho không Hodgkin là bệnh ung thư và không có khả năng lây truyền.