Điều trị ung thư lưỡi như thế nào? các phương pháp hiện nay

Điều trị ung thư lưỡi là mối quan tâm lớn của nhiều người bệnh và gia đình ngay sau khi nhận chẩn đoán. Trên thực tế, ung thư lưỡi không phải là bệnh hiếm gặp trong nhóm ung thư vùng đầu – cổ và có xu hướng gia tăng, đặc biệt ở những người có tiền sử hút thuốc, uống rượu bia kéo dài hoặc nhiễm HPV. Điểm quan trọng là ung thư lưỡi hoàn toàn có thể kiểm soát và cải thiện tiên lượng nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ các phương pháp điều trị hiện nay, khi nào cần phẫu thuật, lúc nào phải xạ trị hay hóa trị, và yếu tố nào quyết định hiệu quả điều trị. Bài viết này, Thuốc Ung Thư sẽ phân tích chi tiết các phương pháp điều trị ung thư lưỡi đang được áp dụng.

Ung thư lưỡi là gì?

Ung thư lưỡi là một dạng ung thư khoang miệng, xuất phát chủ yếu từ tế bào biểu mô lát ở bề mặt lưỡi. Theo thống kê y khoa, hơn 90% trường hợp ung thư lưỡi thuộc nhóm ung thư biểu mô tế bào vảy.

Vị trí thường gặp:

• 2/3 trước của lưỡi (ung thư lưỡi di động)
• Gốc lưỡi (thuộc nhóm ung thư hầu họng, thường phát hiện muộn hơn)

Ung thư lưỡi có xu hướng:

• Xâm lấn nhanh
• Dễ di căn hạch cổ

Ảnh hưởng trực tiếp đến ăn uống, nói chuyện và chất lượng sống

Ung thư lưỡi có nguy hiểm không?

Câu trả lời là CÓ, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Ung thư lưỡi nguy hiểm bởi:

• Lưỡi có hệ thống mạch máu và bạch huyết phong phú → nguy cơ di căn cao
• Bệnh tiến triển âm thầm ở giai đoạn sớm
• Khi phát hiện muộn, việc điều trị trở nên phức tạp, tốn kém và ảnh hưởng nặng nề đến chức năng sống

Tuy nhiên, theo nhiều nghiên cứu:

• Ung thư lưỡi giai đoạn sớm (I – II) có tỷ lệ sống sau 5 năm lên đến 70–80%
• Giai đoạn muộn, tiên lượng giảm đáng kể nếu không điều trị tích cực

Điều này cho thấy vai trò then chốt của điều trị đúng phương pháp, đúng thời điểm.

Xem thêm thông tin chi tiết: Ung thư lưỡi có nguy hiểm không? Nhận biết sớm để tăng cơ hội sống

Những triệu chứng thường gặp của bệnh ung thư lưỡi

Cho đến nay, y học vẫn chưa xác định được nguyên nhân chính xác gây ung thư lưỡi. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng bệnh có liên quan mật thiết đến các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, thói quen nhai trầu, vệ sinh răng miệng kém, chế độ dinh dưỡng thiếu hụt hoặc nhiễm virus HPV. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường đóng vai trò quan trọng trong hiệu quả điều trị ung thư lưỡi và tiên lượng bệnh.

Giai đoạn khởi phát

Ở giai đoạn đầu, ung thư lưỡi thường diễn tiến âm thầm, các biểu hiện không rõ ràng và dễ bị nhầm lẫn với những tổn thương lành tính trong khoang miệng. Chính vì vậy, nhiều người có xu hướng chủ quan và bỏ qua cơ hội thăm khám sớm. Một số dấu hiệu cảnh báo ban đầu có thể bao gồm:

• Cảm giác vướng víu hoặc khó chịu ở lưỡi, giống như có dị vật mắc phải, tuy nhiên triệu chứng này xuất hiện thoáng qua và không liên tục.
• Trên bề mặt lưỡi xuất hiện các mảng màu bất thường, vùng gồ lên, xơ cứng hoặc các vết loét nhỏ lâu lành.
• Hạch vùng cổ có thể sưng cứng và nổi rõ khi bệnh bắt đầu ảnh hưởng đến hệ bạch huyết.

Đau lưỡi hoặc khó chịu ở lưỡi có thể là triệu chứng của ung thư lưỡi

Giai đoạn toàn phát

Khi bệnh bước sang giai đoạn toàn phát, các triệu chứng trở nên rõ ràng hơn và ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hằng ngày của người bệnh. Cụ thể:

Đau lưỡi kéo dài, mức độ đau tăng lên khi nói chuyện, nhai thức ăn hoặc ăn đồ cay nóng; cơn đau có thể lan lên tai.

• Khó phát âm, khó nuốt do tổn thương lưỡi ngày càng lan rộng.
• Tăng tiết nước bọt, đôi khi có lẫn máu.
• Hơi thở có mùi hôi khó chịu do tổn thương viêm loét.
• Cơ thể mệt mỏi, chán ăn, sút cân và có thể sốt do nhiễm trùng.

Giai đoạn tiến triển

Ở giai đoạn này, ung thư lưỡi tiến triển nhanh chóng. Các vết loét không chỉ lan rộng mà còn ăn sâu vào mô bên dưới, gây đau dữ dội và chảy máu vùng miệng. Nguy cơ bội nhiễm tăng cao khiến hơi thở người bệnh có mùi hôi nặng do mô hoại tử. Việc thăm khám lúc này thường gây đau, nên cần thực hiện gây tê để đảm bảo an toàn và thoải mái cho bệnh nhân. Đây cũng là giai đoạn mà việc điều trị ung thư lưỡi trở nên phức tạp hơn, đòi hỏi phác đồ chuyên sâu.

Giai đoạn cuối

Khi bệnh ung thư lưỡi bước vào giai đoạn cuối, bệnh gây ra hàng loạt biến chứng nghiêm trọng. Người bệnh thường sụt cân nhanh, suy kiệt thể lực, sốt kéo dài, rối loạn tiêu hóa và nổi hạch di căn. Lưỡi bị phá hủy nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến khả năng ăn uống và giao tiếp. Ở giai đoạn này, mục tiêu điều trị ung thư lưỡi không chỉ nhằm kiểm soát bệnh mà còn tập trung cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.

Nguyên tắc điều trị ung thư lưỡi

Mục tiêu điều trị ung thư lưỡi

Trong y khoa hiện đại, điều trị ung thư lưỡi không chỉ nhằm loại bỏ khối u mà còn hướng đến bảo tồn chức năng và nâng cao chất lượng sống.

Các mục tiêu chính bao gồm:

• Loại bỏ hoàn toàn tế bào ung thư
• Kiểm soát di căn hạch và tái phát
• Bảo tồn tối đa khả năng nói, nuốt
• Giảm biến chứng và tác dụng phụ điều trị

Các yếu tố ảnh hưởng đến phác đồ điều trị

Không có một phác đồ điều trị ung thư lưỡi “giống nhau cho tất cả”. Bác sĩ sẽ cá thể hóa điều trị dựa trên nhiều yếu tố:

• Giai đoạn bệnh
• Vị trí và kích thước khối u
• Mức độ xâm lấn mô xung quanh
• Tình trạng di căn hạch cổ
• Tuổi, thể trạng và bệnh nền
• Khả năng dung nạp điều trị của người bệnh

Chính vì vậy, người bệnh không nên tự so sánh phác đồ của mình với người khác.

Các phương pháp hiện nay

Điều trị ung thư lưỡi ở mặt trước

Việc lựa chọn phương pháp điều trị ung thư lưỡi phụ thuộc rất lớn vào giai đoạn bệnh, kích thước khối u cũng như mức độ lan rộng của tế bào ung thư. Với ung thư lưỡi ở mặt trước, phác đồ điều trị thường được xây dựng theo từng giai đoạn cụ thể nhằm đạt hiệu quả tối ưu và bảo tồn chức năng lưỡi.

Giai đoạn sớm

Ở giai đoạn sớm, khối u ung thư lưỡi thường có kích thước nhỏ, dưới 4 cm và chưa xâm lấn sâu vào các cấu trúc xung quanh. Trong trường hợp này, phẫu thuật là phương pháp điều trị ung thư lưỡi được ưu tiên hàng đầu. Mục tiêu của phẫu thuật là loại bỏ triệt để vùng mô chứa tế bào ung thư, đồng thời hạn chế tối đa ảnh hưởng đến khả năng nói và nuốt của người bệnh.

Tùy vào đánh giá lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định nạo hạch bạch huyết vùng cổ để phòng ngừa nguy cơ di căn sớm, ngay cả khi chưa phát hiện rõ ràng hạch bị tổn thương.

Giai đoạn tiến triển

Ung thư lưỡi được xem là ở giai đoạn tiến triển khi khối u lớn hơn 4 cm, đã lan ra ngoài lưỡi hoặc xâm lấn vào hạch bạch huyết và các mô lân cận. Lúc này, việc điều trị thường đòi hỏi phối hợp nhiều phương pháp nhằm kiểm soát bệnh toàn diện.

Phác đồ điều trị ung thư lưỡi trong giai đoạn này thường bao gồm:

• Phẫu thuật cắt bỏ khối u và hạch cổ, sau đó có thể thực hiện phẫu thuật tái tạo lưỡi để cải thiện chức năng ăn uống và phát âm.
• Xạ trị bổ trợ sau phẫu thuật, trong nhiều trường hợp được kết hợp với hóa trị nhằm tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại.
• Hóa trị cũng có thể được chỉ định khi ung thư tái phát hoặc đã di căn đến các cơ quan khác trong cơ thể.

Việc điều trị ở giai đoạn tiến triển cần được theo dõi chặt chẽ và cá thể hóa cho từng người bệnh, giúp nâng cao hiệu quả điều trị cũng như cải thiện chất lượng sống lâu dài.

Điều trị ung thư lưỡi ở mặt trước

Điều trị ung thư ở mặt sau của lưỡi

Ung thư mặt sau của lưỡi, còn gọi là ung thư gốc lưỡi, thường được xếp vào nhóm ung thư vùng hầu họng. Loại ung thư này hình thành tại khu vực nằm sâu phía sau khoang miệng, gần cổ họng, do đó việc điều trị ung thư lưỡi ở vị trí này đòi hỏi phác đồ chuyên sâu và phối hợp nhiều phương pháp khác nhau.

Điều trị ở giai đoạn sớm

Ở giai đoạn đầu, khối u thường có kích thước nhỏ (khoảng dưới 4cm) và còn khu trú trong mô lưỡi. Khi được phát hiện sớm, khả năng điều trị thành công khá cao. Bác sĩ có thể tư vấn cho người bệnh một trong các phương án sau:

• Phẫu thuật nhằm loại bỏ hoàn toàn khối u, đồng thời có thể nạo vét một số hạch bạch huyết vùng cổ nếu nghi ngờ có tế bào ung thư lan rộng.
• Xạ trị tập trung vào vùng gốc lưỡi và cổ họng để tiêu diệt tế bào ác tính.

Trong trường hợp đánh giá có nguy cơ tái phát cao, người bệnh có thể được chỉ định xạ trị hoặc hóa trị bổ trợ sau phẫu thuật nhằm nâng cao hiệu quả điều trị ung thư lưỡi và giảm nguy cơ bệnh quay trở lại.

Điều trị ở giai đoạn tiến triển

Khi ung thư phát triển với kích thước lớn hơn 4cm, xâm lấn sâu vào mô xung quanh hoặc lan tới các hạch bạch huyết vùng cổ, việc điều trị sẽ trở nên phức tạp hơn. Ở giai đoạn này, bác sĩ thường xây dựng phác đồ kết hợp nhiều phương pháp, bao gồm:

• Hóa trị kết hợp xạ trị tác động trực tiếp lên vùng cổ và cổ họng nhằm kiểm soát sự phát triển của khối u.
• Phẫu thuật mở rộng, có thể phải cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ lưỡi, kèm theo nạo vét hạch cổ. Sau phẫu thuật, người bệnh thường tiếp tục được xạ trị hoặc hóa trị để tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại.

Trong một số trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định kết hợp đồng thời phẫu thuật, xạ trị và hóa trị nhằm kiểm soát triệu chứng, làm chậm tiến triển bệnh và hạn chế nguy cơ tái phát.

Phẫu thuật trong điều trị ung thư lưỡi

Phẫu thuật là một trong những phương pháp quan trọng và phổ biến trong điều trị ung thư lưỡi, đặc biệt khi khối u còn khu trú. Mục tiêu chính của phẫu thuật là loại bỏ triệt để tổ chức ung thư, đồng thời lấy đi một phần mô lành xung quanh nhằm hạn chế tối đa nguy cơ sót tế bào ác tính. Kỹ thuật này được gọi là phẫu thuật cắt bỏ khối u nguyên phát, và phương án thực hiện sẽ phụ thuộc vào vị trí cũng như kích thước của khối u.

Ở giai đoạn sớm, khi khối u còn nhỏ, người bệnh có thể được gây tê tại chỗ để tiến hành cắt bỏ hoặc sử dụng công nghệ laser. Đây là thủ thuật tương đối đơn giản, ít xâm lấn và người bệnh thường không cần nằm viện qua đêm.

Trong trường hợp ung thư đã tiến triển, khối u có kích thước lớn hoặc xâm lấn sâu, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật phức tạp hơn. Người bệnh có thể cần cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ lưỡi, sau đó thực hiện tái tạo lưỡi nhằm khôi phục chức năng nói, nuốt và đảm bảo tính thẩm mỹ. Quá trình này đòi hỏi điều trị nội trú và theo dõi chặt chẽ sau phẫu thuật.

Bên cạnh việc xử lý khối u chính, bác sĩ cũng có thể tiến hành nạo vét hạch bạch huyết ở một hoặc hai bên cổ (bóc tách hạch cổ). Đây là bước quan trọng giúp giảm nguy cơ tái phát cũng như hạn chế khả năng ung thư di căn sang các cơ quan khác.

Xem thêm: Chi phí phẫu thuật ung thư lưỡi bao nhiêu? Thời gian phục hồi bao lâu

Xạ trị trong điều trị ung thư lưỡi

Xạ trị là phương pháp sử dụng các tia năng lượng cao, tương tự tia X, để tiêu diệt tế bào ung thư hoặc làm chậm sự phát triển của chúng. Trong điều trị ung thư lưỡi, xạ trị có thể được chỉ định như một phương pháp điều trị chính hoặc kết hợp với phẫu thuật nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát bệnh.

Bác sĩ thường cân nhắc xạ trị trong các trường hợp như:

• Phương pháp này phù hợp nhất với tình trạng bệnh cụ thể của người bệnh
• Cần kiểm soát triệu chứng hoặc tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại sau phẫu thuật
• Nhằm ngăn chặn nguy cơ bệnh tiến triển hoặc tái phát
• Người bệnh đã xạ trị tại vùng lưỡi và cần tiếp tục điều trị cho các hạch bạch huyết ở cổ

Thông thường, xạ trị được thực hiện mỗi ngày một lần, kéo dài liên tục trong nhiều tuần theo phác đồ cá nhân hóa. Việc tuân thủ đúng lịch điều trị và theo dõi tác dụng phụ sẽ góp phần quan trọng vào hiệu quả lâu dài của quá trình điều trị.

Hóa trị trong điều trị ung thư lưỡi

Hóa trị là phương pháp sử dụng các thuốc chống ung thư nhằm ức chế hoặc tiêu diệt tế bào ác tính. Trong điều trị ung thư lưỡi, hóa trị thường không được áp dụng đơn lẻ mà kết hợp với các phương pháp khác như phẫu thuật hoặc xạ trị để nâng cao hiệu quả điều trị.

Trên thực tế, hóa trị có thể giúp tăng độ nhạy của khối u với xạ trị, từ đó cải thiện kết quả kiểm soát bệnh. Bác sĩ chuyên khoa có thể chỉ định hóa trị trong một số trường hợp sau:

• Tình trạng bệnh và thể trạng người bệnh phù hợp để áp dụng hóa trị liệu.
• Sau phẫu thuật, kết quả giải phẫu bệnh cho thấy nguy cơ tái phát cao.
• Cần hỗ trợ các phương pháp điều trị khác nhằm tối ưu hiệu quả kiểm soát ung thư.

Ở một số bệnh nhân, hóa trị được sử dụng trước điều trị chính với mục đích làm nhỏ kích thước khối u, tạo điều kiện thuận lợi cho phẫu thuật hoặc xạ trị sau đó. Sau một thời gian hóa trị, người bệnh thường được chỉ định chụp PET-CT để đánh giá tình trạng hạch bạch huyết. Nếu phát hiện có tế bào ung thư di căn hạch, phẫu thuật loại bỏ hạch sẽ được cân nhắc.

Điều trị ung thư lưỡi bằng thuốc

Bên cạnh hóa trị truyền thống, điều trị ung thư lưỡi hiện nay còn bao gồm các liệu pháp dùng thuốc hiện đại, mang tính nhắm trúng đích hoặc miễn dịch.

Một trong những thuốc thường được chỉ định là Cetuximab (Erbitux) – thuốc điều trị ung thư nhắm mục tiêu, có tác dụng ức chế sự phát triển của tế bào ung thư. Thuốc có thể được sử dụng kết hợp với xạ trị, đặc biệt trong những trường hợp bệnh nhân không thể hóa trị do các yếu tố về sức khỏe.

Ngoài ra, Nivolumab – một liệu pháp miễn dịch – cũng có thể được áp dụng trong những trường hợp ung thư lưỡi tái phát sớm. Thuốc hoạt động bằng cách kích hoạt hệ miễn dịch của cơ thể nhận diện và tấn công tế bào ung thư, thường được chỉ định khi bệnh tái phát trong vòng 6 tháng sau khi kết thúc các phương pháp điều trị trước đó.

Các thuốc điều trị ung thư đều thuộc nhóm thuốc đặc biệt, có ảnh hưởng lớn đến cơ thể. Vì vậy, người bệnh tuyệt đối không tự ý sử dụng mà cần tuân thủ chặt chẽ phác đồ và hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.

Điều trị ung thư lưỡi bằng thuốc

Xem thêm

• Nên khám ung thư lưỡi ở đâu để phát hiện sớm và điều trị hiệu quả?
• Chẩn đoán ung thư lưỡi sớm bằng cách nào? Những điều cần biết
• Ung thư lưỡi sống được bao lâu? Tỷ lệ sống của bệnh

Kết luận

Điều trị ung thư lưỡi đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa phát hiện sớm, lựa chọn đúng phương pháp và tuân thủ phác đồ điều trị chuyên khoa. Khi được chẩn đoán ở giai đoạn sớm và điều trị kịp thời, nhiều người bệnh có thể kiểm soát tốt bệnh và cải thiện đáng kể chất lượng sống. Vì vậy, việc chủ động thăm khám khi có dấu hiệu bất thường ở lưỡi đóng vai trò then chốt trong nâng cao hiệu quả điều trị và tiên lượng lâu dài.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp về điều trị ung thư lưỡi (FAQ)

Điều trị ung thư lưỡi mất bao lâu?

Thông thường kéo dài từ vài tháng đến hơn 1 năm, tùy phương pháp và giai đoạn.

Chi phí điều trị ung thư lưỡi khoảng bao nhiêu?

Chi phí phụ thuộc:

• Giai đoạn bệnh
• Phương pháp điều trị
• Cơ sở y tế

Có thể dao động từ vài chục đến vài trăm triệu đồng.

Sau điều trị có nói chuyện bình thường không?

Nhiều người bệnh có thể phục hồi khả năng nói và nuốt tốt nếu được phẫu thuật bảo tồn và tập luyện đúng cách.

Ung thư lưỡi có tái phát không?

Có thể tái phát, đặc biệt trong 2–3 năm đầu, do đó cần theo dõi sát.