Ung thư nguyên bào võng mạc là gì? Triệu chứng và hướng điều trị

Không ít phụ huynh phát hiện con mình có “ánh trắng” bất thường trong mắt khi chụp ảnh bằng điện thoại. Nhiều người cho rằng đó chỉ là hiệu ứng ánh sáng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đây lại là dấu hiệu sớm của ung thư nguyên bào võng mạc – một bệnh lý ác tính hiếm gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm ở trẻ nhỏ. Theo các tổ chức nhãn khoa quốc tế, ung thư nguyên bào võng mạc chiếm khoảng 3% tổng số ung thư ở trẻ em, nhưng lại là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư mắt ở trẻ dưới 5 tuổi. Điều đáng nói là nếu được phát hiện sớm, tỷ lệ sống có thể vượt 90%, nhưng nếu chậm trễ, hậu quả có thể là mù lòa hoặc thậm chí đe dọa tính mạng. Bài viết này, Thuốc Ung Thư sẽ giúp bạn hiểu rõ ung thư nguyên bào võng mạc là gì, nhận diện sớm các dấu hiệu và nắm được hướng điều trị hiệu quả nhất hiện nay.

Ung thư nguyên bào võng mạc là gì?

Ung thư nguyên bào võng mạc là một loại ung thư mắt hiếm gặp, chủ yếu xảy ra ở trẻ nhỏ. Bệnh phát triển từ các tế bào thần kinh nằm trong võng mạc – bộ phận có nhiệm vụ tiếp nhận ánh sáng và truyền tín hiệu hình ảnh lên não. Nếu không được điều trị sớm, khối u có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực và lan sang nhiều cơ quan khác trong cơ thể.

Ung thư nguyên bào võng mạc có thể xảy ra ở một hoặc cả hai mắt, thường ở trẻ em

Nguyên nhân gây ung thư nguyên bào võng mạc

Ung thư nguyên bào võng mạc xuất hiện khi các tế bào võng mạc xảy ra đột biến gen bất thường. Những tế bào này không chết đi theo cơ chế tự nhiên mà tiếp tục phát triển mất kiểm soát, từ đó hình thành khối u trong mắt.

Hiện nay, nguyên nhân chính xác dẫn đến đột biến gen vẫn chưa được xác định rõ. Tuy nhiên, yếu tố di truyền được xem là một trong những nguyên nhân quan trọng. Trẻ mang gen đột biến di truyền từ bố mẹ thường có nguy cơ mắc bệnh cao hơn, bệnh có xu hướng xuất hiện sớm và dễ ảnh hưởng đến cả hai mắt.

Ngoài yếu tố di truyền, một số trường hợp ung thư nguyên bào võng mạc xảy ra ngẫu nhiên mà không liên quan đến tiền sử bệnh trong gia đình.

Triệu chứng ung thư nguyên bào võng mạc

Dấu hiệu phổ biến nhất của ung thư nguyên bào võng mạc là đồng tử xuất hiện ánh trắng bất thường khi có ánh sáng chiếu vào, đặc biệt dễ nhận thấy khi chụp ảnh có đèn flash.

Bên cạnh đó, trẻ mắc bệnh cũng có thể gặp một số triệu chứng như:

• Lé mắt hoặc hai mắt nhìn không cùng hướng
• Mắt đỏ kéo dài không rõ nguyên nhân
• Sưng quanh mắt hoặc đau nhức mắt
• Thị lực suy giảm
• Mắt nhạy cảm với ánh sáng

Ở giai đoạn sớm, các biểu hiện của bệnh có thể khá mờ nhạt nên phụ huynh rất dễ bỏ qua. Vì vậy, việc quan sát các thay đổi bất thường ở mắt của trẻ đóng vai trò quan trọng trong phát hiện bệnh sớm.

Quan sát thấy ánh trắng ở đồng tử khi chiếu ánh sáng vào mắt

Khi nào nên đưa trẻ đi khám?

Cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt ngay khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào liên quan đến mắt hoặc thị lực. Việc chẩn đoán sớm ung thư nguyên bào võng mạc giúp nâng cao hiệu quả điều trị, đồng thời tăng khả năng bảo tồn thị lực cho trẻ.

Đối với những gia đình từng có người mắc ung thư nguyên bào võng mạc, trẻ nên được khám mắt định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ để tầm soát nguy cơ từ sớm.

Chẩn đoán ung thư nguyên bào võng mạc bằng cách nào?

Để chẩn đoán ung thư nguyên bào võng mạc, bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ thực hiện thăm khám toàn diện nhằm đánh giá tình trạng của mắt và phát hiện các dấu hiệu bất thường. Bên cạnh khám lâm sàng, một số kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh như siêu âm mắt, chụp CT hoặc MRI có thể được chỉ định để kiểm tra xem khối u có lan rộng sang các mô và cơ quan xung quanh hay không.

Sau khi xác định nghi ngờ hoặc chẩn đoán bệnh, trẻ có thể được chuyển đến phối hợp điều trị cùng các chuyên gia khác như bác sĩ ung bướu, bác sĩ phẫu thuật hoặc chuyên gia di truyền. Việc kết hợp nhiều chuyên khoa giúp đánh giá chính xác mức độ bệnh, xây dựng phác đồ điều trị phù hợp và tăng cơ hội bảo tồn thị lực cho trẻ.

Điều trị ung thư nguyên bào võng mạc như thế nào?

Việc điều trị ung thư nguyên bào võng mạc sẽ được bác sĩ chỉ định dựa trên nhiều yếu tố như kích thước khối u, vị trí tổn thương, mức độ lan rộng của tế bào ung thư và khả năng bảo tồn thị lực cho người bệnh. Mục tiêu quan trọng nhất là kiểm soát ung thư, giữ lại nhãn cầu nếu có thể và hạn chế ảnh hưởng đến khả năng nhìn của trẻ.

Hóa trị

Hóa trị là phương pháp sử dụng thuốc chống ung thư để tiêu diệt hoặc làm chậm sự phát triển của tế bào ác tính. Thuốc thường được đưa vào cơ thể qua đường truyền tĩnh mạch hoặc theo chỉ định chuyên khoa.

Trong điều trị ung thư nguyên bào võng mạc, hóa trị thường được áp dụng nhằm thu nhỏ kích thước khối u trước khi kết hợp với các phương pháp khác như laser hoặc áp lạnh. Với những trường hợp bệnh đã lan ra ngoài nhãn cầu hoặc di căn sang cơ quan khác, hóa trị đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát tế bào ung thư trên toàn cơ thể.

Xạ trị

Xạ trị sử dụng tia năng lượng cao để phá hủy tế bào ung thư và ngăn chúng tiếp tục phát triển. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:

• Xạ trị áp sát: đặt nguồn phóng xạ gần khối u để tập trung tia xạ vào vùng tổn thương.
• Xạ trị ngoài: dùng máy chiếu tia từ bên ngoài cơ thể đến vị trí khối u.

Phương pháp này thường được cân nhắc khi khối u khó kiểm soát bằng những kỹ thuật điều trị khác hoặc bệnh ở giai đoạn tiến triển.

Điều trị bằng laser

Laser quang đông giúp phá hủy các mạch máu nuôi khối u, từ đó làm giảm nguồn cung cấp oxy và dưỡng chất cho tế bào ung thư. Khi không còn được nuôi dưỡng, khối u sẽ dần teo nhỏ và bị kiểm soát hiệu quả hơn.

Đây là phương pháp thường áp dụng cho các khối u có kích thước nhỏ hoặc kết hợp sau hóa trị để tăng hiệu quả điều trị.

Áp lạnh

Áp lạnh là kỹ thuật sử dụng nhiệt độ cực thấp để tiêu diệt tế bào ung thư. Bác sĩ sẽ dùng chất làm lạnh chuyên dụng, chẳng hạn nitơ lỏng, để làm đông vùng tổn thương.

Quá trình đông lạnh và tan đông được thực hiện nhiều lần nhằm phá hủy hoàn toàn các tế bào bất thường. Phương pháp này thường phù hợp với các khối u nhỏ nằm ở vị trí ngoại vi của võng mạc.

Liệu pháp nhiệt

Liệu pháp nhiệt sử dụng nhiệt năng cao từ laser, sóng vi ba hoặc siêu âm để tác động trực tiếp lên tế bào ung thư. Dưới tác động của nhiệt, các tế bào ác tính sẽ bị phá hủy hoặc mất khả năng phát triển.

Phương pháp này đôi khi được kết hợp với hóa trị nhằm tăng hiệu quả điều trị ung thư nguyên bào võng mạc.

Phẫu thuật cắt bỏ nhãn cầu

Trong trường hợp khối u quá lớn, nguy cơ lan rộng cao hoặc không còn khả năng bảo tồn thị lực, bác sĩ có thể chỉ định cắt bỏ nhãn cầu để bảo vệ tính mạng người bệnh và ngăn ung thư di căn.

Sau phẫu thuật, người bệnh có thể được đặt mắt nhân tạo nhằm đảm bảo tính thẩm mỹ. Mắt giả được thiết kế tương đồng với mắt còn lại và có thể di chuyển nhờ sự liên kết với các cơ vận nhãn. Tuy nhiên, mắt nhân tạo không có chức năng nhìn.

Mặc dù việc mất một mắt sẽ ảnh hưởng đến thị lực, đa số trẻ nhỏ có thể thích nghi tốt theo thời gian và vẫn sinh hoạt gần như bình thường khi được chăm sóc và hỗ trợ phù hợp.

Việc điều trị phụ thuộc vào tình trạng khối u và đã xấm lấn các cơ quan khác hay chưa

Xem thêm

• Ung thư võng mạc: Nguyên nhân, biểu hiện và điều trị
• Triệu chứng ung thư mí mắt cảnh báo nguy hiểm không nên bỏ qua
• Dấu hiệu ung thư mắt thường gặp dễ bị bỏ qua cần đi khám sớm
• Ung thư mắt là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Kết luận

Ung thư nguyên bào võng mạc là một bệnh lý hiếm gặp nhưng đặc biệt nguy hiểm ở trẻ nhỏ, bởi nó không chỉ ảnh hưởng đến thị lực mà còn có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu phát hiện muộn. Điểm tích cực là với sự phát triển của y học hiện đại, bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát và điều trị hiệu quả nếu được chẩn đoán sớm.

Điều quan trọng nhất vẫn nằm ở sự chủ động của phụ huynh trong việc quan sát những dấu hiệu bất thường ở mắt trẻ, dù là nhỏ nhất như ánh trắng đồng tử hay tình trạng lác mắt. Việc đưa trẻ đi khám kịp thời không chỉ giúp tăng cơ hội bảo tồn thị lực mà còn nâng cao đáng kể tỷ lệ sống.

Trong bối cảnh nhiều bệnh lý nguy hiểm ngày càng trẻ hóa, việc trang bị kiến thức về ung thư nguyên bào võng mạc chính là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe và tương lai của trẻ. Nếu có bất kỳ nghi ngờ nào, đừng chần chừ — hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa để được kiểm tra và tư vấn sớm nhất.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Ung thư nguyên bào võng mạc có chữa khỏi không?

Có. Nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, tỷ lệ chữa khỏi bệnh có thể lên đến trên 90%. Nhiều trường hợp trẻ vẫn có thể bảo tồn được thị lực và phát triển bình thường sau điều trị.

Bệnh có di truyền không?

Có khoảng 40% trường hợp liên quan đến yếu tố di truyền, đặc biệt là dạng xuất hiện ở cả hai mắt. Nếu gia đình có tiền sử bệnh, trẻ cần được tầm soát sớm ngay từ khi mới sinh.

Dấu hiệu nhận biết sớm nhất là gì?

Dấu hiệu điển hình nhất là ánh trắng trong đồng tử (thường thấy khi chụp ảnh có flash). Ngoài ra, lác mắt hoặc giảm thị lực cũng là những biểu hiện cần chú ý.

Trẻ bị ung thư nguyên bào võng mạc có bị mù không?

Nguy cơ mù phụ thuộc vào mức độ bệnh và thời điểm điều trị. Nếu phát hiện muộn, khả năng mất thị lực là rất cao. Tuy nhiên, nếu can thiệp sớm, bác sĩ có thể bảo tồn một phần hoặc toàn bộ thị lực.