Ung thư tuyến cận giáp là gì? Dấu hiệu, nguyên nhân và cách điều trị

Ung thư tuyến cận giáp là một trong những dạng ung thư nội tiết hiếm gặp nhất, nhưng lại có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện sớm. Căn bệnh này xuất phát từ các tế bào của tuyến cận giáp – những tuyến nội tiết nhỏ nằm phía sau tuyến giáp nhưng giữ vai trò cực kỳ quan trọng trong việc điều hòa nồng độ canxi trong máu. Theo các nghiên cứu y khoa, ung thư tuyến cận giáp chỉ chiếm dưới 1% tổng số bệnh lý tuyến cận giáp, tuy nhiên mức độ nguy hiểm của bệnh lại không hề nhỏ. Khi khối u phát triển, nó có thể làm tăng tiết hormone PTH quá mức, dẫn đến tăng canxi máu nghiêm trọng, gây ảnh hưởng đến xương, thận, tim mạch và hệ thần kinh. Điều đáng chú ý là các triệu chứng của bệnh thường không rõ ràng trong giai đoạn đầu, khiến nhiều người dễ bỏ qua. Chỉ khi xuất hiện các dấu hiệu như đau xương, sỏi thận, mệt mỏi kéo dài hoặc xuất hiện khối u vùng cổ thì người bệnh mới đi khám và phát hiện bệnh. Trong bài viết này, Thuốc Ung Thư sẽ cùng bạn tìm hiểu chi tiết về căn bệnh này

Ung thư tuyến cận giáp là gì?

Tuyến cận giáp là một phần của hệ nội tiết, gồm bốn tuyến nhỏ hình bầu dục nằm phía sau tuyến giáp ở vùng cổ. Dù kích thước rất nhỏ, các tuyến này giữ vai trò quan trọng trong việc tiết hormone PTH (Parathyroid Hormone) – hormone có chức năng điều hòa nồng độ canxi trong máu. Nhờ đó, cơ thể duy trì được sự chắc khỏe của xương, cũng như đảm bảo hoạt động ổn định của cơ bắp và hệ thần kinh.

Ung thư tuyến cận giáp là tình trạng các tế bào tại tuyến này tăng sinh bất thường, mất kiểm soát và hình thành khối u ác tính. Trong đa số trường hợp, khối u chỉ xuất hiện ở một trong bốn tuyến cận giáp. Mặc dù hiếm gặp, bệnh có thể tiến triển âm thầm và gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt khi tế bào ung thư lan sang các cơ quan khác.

Cho đến nay, nguyên nhân chính xác gây ung thư ở tuyến cận giáp vẫn chưa được xác định rõ. Tuy nhiên, một số yếu tố được ghi nhận có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh, bao gồm:

• Yếu tố di truyền: Người có tiền sử gia đình mắc cường cận giáp hoặc hội chứng đa u tuyến nội tiết (MEN) có nguy cơ cao hơn so với dân số chung.
• Tiền sử xạ trị vùng đầu – cổ: Những bệnh nhân từng điều trị bằng tia xạ ở khu vực này có thể đối mặt với nguy cơ phát triển khối u tại tuyến cận giáp.

Việc nhận diện sớm các yếu tố nguy cơ đóng vai trò quan trọng trong tầm soát và phát hiện bệnh ở giai đoạn đầu.

Ung thư tuyến cận giáp được xếp vào nhóm bệnh hiếm. Theo thống kê tại Hoa Kỳ, mỗi năm ghi nhận chưa đến 100 ca mắc mới. Bệnh thường được chẩn đoán ở người trên 30 tuổi và không có sự chênh lệch rõ rệt giữa nam và nữ. Về tiên lượng, tỷ lệ sống thêm 5 năm của bệnh nhân được ước tính khoảng 88%. Sau 10 năm, con số này giảm còn khoảng 49%. Tuy nhiên, khả năng sống còn còn phụ thuộc vào giai đoạn phát hiện bệnh, mức độ xâm lấn của khối u và phương pháp điều trị được áp dụng.

Ung thư tuyến cận giáp là một bệnh lý hiếm gặp

Phân loại u tuyến cận giáp

Ung thư tuyến cận giáp là tình trạng xuất hiện khối u tại các tuyến cận giáp – cơ quan nhỏ nằm phía sau tuyến giáp, có vai trò điều hòa nồng độ canxi trong máu thông qua hormone PTH. Dựa vào bản chất tế bào học, bệnh được chia thành hai nhóm chính:

Ung thư tuyến cận giáp lành tính

Đây là dạng thường gặp nhất. Khối u tuy không xâm lấn hay di căn nhưng lại tiết hormone PTH quá mức, gây ra tình trạng cường cận giáp nguyên phát. Hậu quả là:

• Tăng canxi máu kéo dài
• Giảm phosphate máu
• Tăng hủy xương, giải phóng canxi và phosphate từ xương vào máu

Nếu không được điều trị, người bệnh có thể đối mặt với loãng xương, đau xương, sỏi thận hoặc suy giảm chức năng thận theo thời gian.

Ung thư tuyến cận giáp

Ung thư tuyến cận giáp là bệnh lý hiếm gặp nhưng có mức độ nghiêm trọng cao hơn. Khối u ác tính không chỉ gây tăng tiết PTH mạnh mẽ mà còn có khả năng xâm lấn các mô lân cận.

Người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện như:

• Mệt mỏi kéo dài
• Táo bón
• Chán ăn
• Giảm tập trung, suy giảm trí nhớ
• Lú lẫn
• Tiểu nhiều

Do triệu chứng thường không điển hình, việc chẩn đoán sớm còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt ở giai đoạn đầu.

Triệu chứng ung thư tuyến cận giáp theo từng giai đoạn

Biểu hiện lâm sàng của u tuyến cận giáp phụ thuộc vào mức độ tăng canxi máu và thời gian bệnh tiến triển.

Giai đoạn sớm

Ở giai đoạn đầu, bệnh thường diễn tiến âm thầm. Phần lớn người bệnh không có triệu chứng rõ ràng hoặc chỉ biểu hiện mơ hồ. Nhiều trường hợp được phát hiện tình cờ khi:

• Siêu âm vùng cổ kiểm tra tuyến giáp
• Xét nghiệm máu cho thấy tăng canxi máu

Chính vì vậy, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm bệnh lý này.

Giai đoạn muộn

Khi nồng độ canxi trong máu tăng kéo dài, các cơ quan đích bắt đầu bị ảnh hưởng. Người bệnh có thể gặp:

• Thiếu máu
• Loãng xương, đau nhức xương
• Suy thận hoặc sỏi thận tái phát
• Khối bướu vùng cổ ngày càng rõ

Ở những trường hợp bướu lớn, bác sĩ có thể sờ thấy khối chắc ở vùng trước cổ, di động theo nhịp nuốt. Tuy nhiên, cần lưu ý phân biệt với u tuyến giáp, đặc biệt là nhân giáp đơn độc nằm phía sau tuyến giáp, nhằm tránh chẩn đoán nhầm lẫn.

Nguyên nhân hình thành ung thư tuyến cận giáp

Ung thư tuyến cận giáp là một bệnh lý hiếm gặp liên quan đến tuyến nội tiết nằm phía sau tuyến giáp. Bệnh thường được phát hiện ở người trưởng thành, phổ biến nhất trong độ tuổi từ 40 đến 50, và có tỷ lệ xuất hiện tương đương ở cả nam lẫn nữ.

Cho đến nay, nguyên nhân chính xác gây ra ung thư tuyến cận giáp vẫn chưa được xác định rõ ràng. Tuy nhiên, các nghiên cứu y học cho thấy một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh, bao gồm:

• Hội chứng khối u hàm – cường cận giáp (HPT-JT): Đây là rối loạn di truyền hiếm gặp có liên quan đến sự phát triển bất thường của tuyến cận giáp.
• Cường cận giáp biệt lập trong gia đình (FIHP): Một số trường hợp bệnh có tính chất di truyền trong gia đình.
• Hội chứng đa u nội tiết tuýp 1 (MEN1): Hội chứng này có thể ảnh hưởng đến nhiều tuyến nội tiết, trong đó có tuyến cận giáp.
• Tiền sử tiếp xúc bức xạ vùng cổ: Những người từng điều trị bằng xạ trị hoặc tiếp xúc với bức xạ ở khu vực cổ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.

Việc nhận diện các yếu tố nguy cơ giúp bác sĩ theo dõi và phát hiện bệnh sớm, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị.

Ung thư tuyến cận giáp có nguy hiểm không?

Ung thư tuyến cận giáp là bệnh lý nghiêm trọng cần được phát hiện và điều trị kịp thời. Khi khối u phát triển, tuyến cận giáp có thể tiết ra lượng hormone quá mức, làm tăng nồng độ canxi trong máu. Tình trạng này kéo dài có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe.

Một số biến chứng thường gặp gồm:

• Loãng xương và tăng nguy cơ gãy xương: Canxi bị rút khỏi xương khiến cấu trúc xương yếu dần.
• Rối loạn nhịp tim: Nồng độ canxi cao có thể ảnh hưởng đến hoạt động điện của tim.
• Cơn cường cận giáp cấp: Người bệnh có thể xuất hiện rối loạn tâm thần, suy giảm chức năng thần kinh, thậm chí hôn mê.
• Lắng đọng canxi tại thận: Canxi tích tụ lâu ngày có thể gây vôi hóa thận và suy giảm chức năng thận.
• Viêm xương xơ hóa: Xương trở nên mềm và yếu, dễ biến dạng.

Nếu không được kiểm soát tốt, các biến chứng này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và thậm chí đe dọa tính mạng.

Ngoài ra, sau khi điều trị phẫu thuật ung thư tuyến cận giáp, người bệnh cũng cần được theo dõi cẩn thận để tránh một số rủi ro như tổn thương dây thần kinh thanh quản (ảnh hưởng đến giọng nói) hoặc suy tuyến cận giáp dẫn đến hạ canxi máu.

Vì vậy, khi có dấu hiệu nghi ngờ hoặc được chẩn đoán bệnh, người bệnh nên thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín, đặc biệt là các chuyên khoa Đầu – Mặt – Cổ, để được đánh giá chính xác và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, hạn chế tối đa biến chứng nguy hiểm.

Chẩn đoán ung thư tuyến cận giáp

Để phát hiện các bất thường tại tuyến cận giáp, bao gồm nguy cơ Ung thư tuyến cận giáp, bác sĩ thường kết hợp nhiều phương pháp thăm khám và xét nghiệm cận lâm sàng nhằm đánh giá chính xác tình trạng bệnh.

Trước hết, người bệnh sẽ được chỉ định siêu âm vùng cổ để quan sát kích thước, hình dạng và vị trí của khối u tại tuyến cận giáp. Đây là phương pháp phổ biến, không xâm lấn và giúp phát hiện sớm các tổn thương nghi ngờ.

Bên cạnh đó, các xét nghiệm máu đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ chẩn đoán. Bác sĩ sẽ kiểm tra nồng độ canxi trong máu, phosphate máu và đặc biệt là hormone PTH (Parathyroid Hormone). Khi tuyến cận giáp hoạt động bất thường, các chỉ số này thường thay đổi rõ rệt, giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân gây bệnh.

Trong một số trường hợp khó xác định, người bệnh có thể được chỉ định chụp CT Scan hoặc MRI vùng cổ. Những kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh này giúp đánh giá chính xác hơn về vị trí, kích thước cũng như đặc điểm của khối u, từ đó hỗ trợ phân biệt giữa u lành tính và các tổn thương nghi ngờ ác tính.

Ngoài ra, sau khi phẫu thuật loại bỏ khối u, kết quả giải phẫu bệnh sẽ được sử dụng để xác định bản chất mô học của khối u. Đây là bước quan trọng nhằm kết luận chính xác liệu tổn thương chỉ là u lành hay có liên quan đến Ung thư tuyến cận giáp.

Xét nghiệm sinh thiết hỗ trợ chuẩn đoán ung thư

Phương pháp điều trị ung thư tuyến cận giáp

Việc điều trị u tuyến cận giáp phụ thuộc vào kích thước khối u, mức độ triệu chứng cũng như nguy cơ biến chứng. Bác sĩ có thể lựa chọn một trong các hướng điều trị sau:

Phẫu thuật

• Phẫu thuật là phương pháp điều trị phổ biến và hiệu quả nhất đối với u tuyến cận giáp. Trong quá trình này, bác sĩ sẽ tiến hành cắt bỏ tuyến cận giáp bị tổn thương để loại bỏ nguyên nhân gây tăng hormone PTH.
• Trên thực tế, cơ thể có 4 tuyến cận giáp, vì vậy việc loại bỏ một tuyến thường không ảnh hưởng nhiều đến khả năng điều hòa canxi trong máu. Các tuyến còn lại vẫn đủ để đảm nhiệm chức năng sinh lý bình thường.

Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn và hạn chế biến chứng, người bệnh nên thực hiện phẫu thuật tại cơ sở y tế uy tín với bác sĩ có kinh nghiệm trong phẫu thuật tuyến cận giáp.

Điều trị nội khoa

Trong một số tình huống, đặc biệt khi người bệnh có tình trạng tăng canxi máu, bác sĩ có thể áp dụng điều trị nội khoa nhằm kiểm soát triệu chứng trước khi tiến hành phẫu thuật.

Các biện pháp thường được sử dụng bao gồm:

• Dùng thuốc lợi tiểu để hỗ trợ đào thải canxi qua thận
• Truyền dịch tĩnh mạch giúp giảm nồng độ canxi trong máu
• Sử dụng calcitonin đường tĩnh mạch nhằm hạ canxi máu tạm thời

Những phương pháp này chủ yếu mang tính hỗ trợ và thường được áp dụng trong giai đoạn chờ điều trị triệt để.

Theo dõi định kỳ

Không phải mọi trường hợp u tuyến cận giáp đều cần phẫu thuật ngay. Nếu khối u nhỏ, chưa gây triệu chứng hoặc chưa đạt tiêu chuẩn can thiệp, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi định kỳ.

Quá trình theo dõi thường bao gồm:

• Khám lâm sàng định kỳ
• Xét nghiệm máu kiểm tra nồng độ canxi và hormone PTH
• Siêu âm thận khoảng 12 tháng/lần để phát hiện sớm sỏi thận
• Đo mật độ xương nhằm đánh giá nguy cơ loãng xương

Việc tái khám đúng lịch giúp bác sĩ kịp thời phát hiện các thay đổi bất thường, từ đó đưa ra hướng điều trị phù hợp nếu bệnh tiến triển.

Điều trị ung thư tại tuyến cận giáp cần được thực hiện nhanh chóng

Kết luận

Ung thư tuyến cận giáp là bệnh hiếm gặp nhưng có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, đặc biệt là tình trạng tăng canxi máu kéo dài. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu, thực hiện xét nghiệm chẩn đoán kịp thời và điều trị đúng phương pháp đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện tiên lượng cho người bệnh. Nếu bạn có các triệu chứng nghi ngờ hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, hãy chủ động thăm khám chuyên khoa nội tiết để được tư vấn và điều trị phù hợp.

Bên cạnh đó, nếu bạn muốn hiểu sâu hơn về các bệnh lý ung thư cũng như các kiến thức hữu ích về sức khỏe, hãy truy cập vào fanpage Thuocungthu.net - Hiểu bệnh, hiểu thuốc để cập nhật những thông tin y khoa chính thống cũng như các mẹo bảo vệ sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp về ung thư tuyến cận giáp (FAQ)

Ung thư tuyến cận giáp có chữa khỏi không?

Nếu được phát hiện sớm và phẫu thuật triệt để, nhiều bệnh nhân có thể điều trị thành công và sống lâu dài.

Ung thư tuyến cận giáp có di truyền không?

Một số trường hợp có liên quan đến đột biến gen hoặc hội chứng di truyền, nhưng phần lớn bệnh xảy ra ngẫu nhiên.

Ung thư tuyến cận giáp sống được bao lâu?

Thời gian sống phụ thuộc vào giai đoạn bệnh và hiệu quả điều trị. Nhiều bệnh nhân có thể sống trên 10 năm sau điều trị.